Samenvatting doelgroepen 2

Doelgroepen 2
20/04/2026
HOOFDSTUK 1: NIET BEGELEIDE MINDERJARIGEN
1. Omschrijving
1.1 Veel gebruikte terminologie
1) Niet begeleide minderjarige vreemdeling
2) Niet begeleide Europese minderjarigen
3) Verzoeker om internationale bescherming
4) Beschermingsplicht in België
5) Leeftijdsgrens en minderjarigheid
6) België als transitland
- NBBM, AMA
- NBMV en NBEM
- Niet-Begeleide Minderjarige Vluchteling
- Niet-Begeleide Minderjarige Vreemdeling
- Verzoeker en subsidiair beschermde
- Transmigrant
- Mensen in transit of onderweg
1.1.1 Niet-begeleide minderjarige vreemdeling (NBMV)
- Niet begeleid
 Persoon jonger dan 18j
 Afkomstig uit land buiten Europese Economische Ruimte (EER)
 Niet vergezeld wordt door ouders of door een wettelijke erkende voogd
 Jongeren die asiel aanvragen
 Jongeren zonder geldige verblijfstitel
 Bv. meerderjarige broer of zus, tante, etc.
 Juridisch ingebed
 Bepaalt of jongere recht heeft op voogd & op opvang via Fedasil
 Niet- begeleid  ontbreken ouders/wettelijke voogd
1.1.2 Niet-begeleide minderjarige (NBM)
- Kind zijn
- Ontwikkelingsnoden van jongere
- Veel kinderrechtenorganisaties  focus op bescherming van jongere als persoon ipv.
zijn/haar juridische categorie
1.1.3 Niet-begeleide Europese minderjarigen
- Jongeren onder 18j
- Afkomstig uit een andere EER-lidstaat (Roemenië, Bulgarije, Zwitserland)
- Deze jongeren  buiten standaardprocedures voor NBM, in bepaalde gevallen wel
een voogd toegewezen krijgen
- Geen recht op internationale bescherming/opvang via Fedasil (tenzij sprake van
ernstige veronachtzaming of risico op mensenhandel
1.1.4 Procedure betreffende het verzoek om internationale bescherming
- Onderscheid  onder welk rechtssysteem de jongere valt, welke rechten & plichten
& welke vorm van opvang & begeleiding geboden wordt
- Verzoeker om internationale bescherming
 Persoon die land van herkomst heeft verlaten
 Persoon die in België bescherming aanvraagt
 Dient verzoek in tot:
 Erkenning als vluchteling
 Erkenning als subsidiair beschermde

,  Obv. Conventie van Genève/ Europees recht
 Tijdens deze procedure  persoon officieel aangeduid als verzoeker tot een
beslissing genomen is over aanvraag
 Of verzoeker na zijn aanvraag erkend wordt als vluchteling/subsidiair
beschermde  afhankelijk van aard aanvraag & criteria binnen definitie van
Vluchtelingenconventie van Genève
 Criteria  soort risico & aard gevaar
 Afhankelijk van beslissing  mensen ontvangen ander verblijfsrecht, andere
voorwaarden voor gezinshereniging
 Commissariaat Generaal voor vluchtelingen & Staatlozen (CGVS) 
onderzoekt deze aanvraag & uitreiken beslissing
- Subsidiair beschermde
 Persoon die land van herkomst heeft verlaten
+
 Een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indient
+
 Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van
Genève (1951):
 Hij koestert een reëel risico op ernstige schade bij terugkeer
 Wegens contextuele meer algemene factoren van ernstige bedreiging
zoals willekeurig geweld, oorlog, genocide in land van herkomst
 Vb. burger uit een oorlogsgebied zoals Syrië
- Vluchteling
 Persoon die zijn land van herkomst heeft verlaten
+
 Een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indien
+
 Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van
Genève (1951):
 Hij koestert een gegronde vrees voor (persoonlijke) vervolging
 Wegens zijn ras, nationaliteit, godsdienst, politieke opvattingen of het
behoren tot een bepaalde sociale groep
 Vb. iemand die vervolgd wordt om zijn politieke mening in een dictatuur
- Aanvraag tot internationale bescherming  CGVS de beslissing opmaken
- Erkenning als vluchteling/subsidiair beschermde  NBM recht op beperkt
verblijfsrecht in België
- CGVS  verzoek weigeren
- Volgende gevallen  CGVS verzoek weigeren  NMB geen erkenning & geen
verblijfsrecht ontvangt
 Bij ongeloofwaardigheid van verklaringen
 Wanneer vrees voor vervolging ongegrond is
 Wanneer er bescherming is in land herkomst
 Intern vluchtalternatief in land van herkomst
 Wanneer er geen risico is op ernstige schade
- Verzoeker  bij Raad Voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV)  schriftelijk in beroep
gaan tegen alle negatieve beslissing van CGVS
- RvV  beslissing CGVS bevestigen, hervormen, vernietigen
- Verzoeker  verschillende fasen doorlopen, gaande van doen, zijn/ haar verzoek tot
uiteindelijke beslissing

, - Deze stappen  zogenaamde asielprocedure (procedure betreffende het verzoek om
internationale bescherming
- Verzoeker & geen verzoeker
 NBM kan verzoeker zijn
 Recht op opvang, onderwijs, zorg en toegewezen voogd
 NBM is soms géén verzoeker
 Owv verschillende redenen (vb: NBM als persoon in transit)
 Wel recht op voogd, opvang en begeleiding
 NBM zonder wettig verblijf (uitzonderlijke gevallen, bij mislukte
procedures/verdwijning)
1.1.5 Beschermingsplicht in België
- Beschermingsplicht
 IVRK: artikel 3 en artikel 22
 Automatische activatie Dienst Voogdij bij vermoeding NBM
 Dienst Voogdij:
 Opvang in OOC
 Aanstelling voogd  wettelijke vertegenwoordiger
 Jongere geheroriënteerd
 Opvang in Fedasil-netwerk of alternatieven
 Jongeren met nog geen verzoek tot internationale bescherming hebben
ingediend, behouden dit recht bij minderjarigheid
 Veel gevallen  voogd onderzoekt samen met jongere welke
verblijfsoptie het meest aangewezen is
 Tot 15 jaar, dan voorbereid op vrijheid & autonomie, OCMW, LOI
 Realiteit?
 Brede beschermingsplicht  NBM kinderen in kwetsbare situatie (in 1ste
plaats) migranten/verzoekers (in 2de instantie)
 PGO  elke NMB recht heeft op zorg, begeleiding, ongeacht diens
verblijfsstatus
1.1.6 Leeftijdsgrens: minderjarigheid en meerderjarigheid
- Leeftijdsgrens & minderjarigheid
 Jonger dan 18 jaar oud (VN kinderrechtenverdrag)
 Let op! De leeftijdsgrens en ideeën over volwassenheid?
 Vaststelling door Dienst Voogdij
 Twijfel rond de leeftijd van de NBM in België?
 Medisch onderzoek, oa. röntgenfoto’s van tanden, sleutelbeen en pols
 Kritiek?
 Beslissing Raad Van State 2025
- Jongeren obv. deze tests ten onrechte als meerderjarig worden beschouwd 
verliezen toegang tot voogdij, aangepaste opvang & onderwijs
 Beperkt hun vermogen om zich te organiseren, relaties opbouwen & zich veilig
voelen in stabiele omgeving
 Jongeren zelden betrokken in beslissingsproces  hun gevoel autonomie &
vertrouwen aantast  gevoelens machteloosheid, psychosociale klachten
 Belgische rechtbanken & Europees Hof voor de Rechten van de Mens  deze
praktijk bekritiseerd wegens gebrek aan motivering & proportionaliteit
- Meerderjarigheid
 Tot de leeftijd van 18 jaar:
 NBM mag niet uitgewezen worden
 Ongeacht hij verzoeker is of niet

,  Meerderjarigheid:
 Nog geen beslissing over zijn asielaanvraag: NBM gaat naar een
opvangstructuur voor volwassen asielzoekers
 Geen verblijfsvergunning in zijn bezit: NBM moet het opvangnetwerk
verlaten
1.1.7 België als transitland: realiteit zonder stigmatisering
- België als transitland
 Transmigrant:
 Stigmatiserend
 Benadrukt doorgangsaspect > beleidsblindheid en ontmenselijking
 Mensen in transitpositie of mensen onderweg:
 = Mensenrechtenperspectief
 Vaak niet geregistreerd, intentie voor verzoek ergens anders
 Verhoogde kwetsbaarheid
 Buiten beeld van hulpstructuren
 Ook NBM
- Tijdelijke beweging & doorgangsaspect
- Aandacht naar thema’s  grenscontrole, veiligheid, logistiek
- Noden, rechten, kwetsbaarheden betrokken persoon op achtergrond raken
- Beleidsblindheid/ontmenselijking  mensen die “toch niet willen blijven” sneller
uitgesloten van opvang, hulpverlening, bescherming
- Transitpositie  bv. situatie Calais, in België (omgeving grote steden)
- Ook NBM  jongeren onder 18j, zonder ouder/voogd reizen
- In Calais  regelmatig minderjarigen aangetroffen in erbarmelijke omstandigheden,
blootgesteld aan geweld, uitbuiting & misbruik
- Mensenrechtenperspectief centraal
- Vermijden  jongeren herleid worden tot juridische status/beleidscategorie
- Behouden  focus op hun concrete leefwereld, hun ervaringen, hun recht op
ondersteuning
1.2 De ICF-kijk op niet-begeleide minderjarigen op de vlucht
- = Bio-psycho-sociaal kader
- Doel: Zicht krijgen op functioneren van NBM in totaliteit
 Gezondheid (angst, stress, stoornissen, ziekte, veerkracht ...)
 Functioneren (concentratie op school, zelfzorg, participatie aan onderwijs,
aansluiting met leeftijdsgenoten, ...)
 Contextuele factoren (asielprocedure, toegang tot opvang en onderwijs,
structuren en discriminatie, ...)
 Persoonlijke factoren (leeftijd, migratiemotief, copingstijlen, trauma-
ervaringen,...)
- Hulpverlening vanuit het ICF-model voor NBM
 Zorg op maat gericht op psychisch herstel + maatschappelijke participatie &
inclusie
2. Prevalentie
2.1 Nationale en internationale prevalentiecijfers
- Trends én misvattingen
- Enkele belangrijke conclusies:
 Verjonging NBM
 Stijging niet geregistreerde NBM en jongeren in transit
 Stijging kindermigratie internationaal (1/66 en 41% van alle ontheemden)
 Impact van comorbiditeit