Samenvatting internationaal en Europees recht
Lesweek I:
Praktisch Europees recht H1:
Internationaal recht: regelt alle betrekkingen tussen staten.
Hugo de Groot -> rechtsgeleerde van begin 17e eeuw, een van de grondleggers
Vredes Paleis -> Den Haag, internationaal gerechtshof Verenigde Naties
Internationale strafhof -> Den Haag, beoordelen over misdrijven tegen de menselijkheid
Samenwerkingsverbanden EU:
Raad van Europa -> bevorderen van de eenheid tussen de lidstaten, met name door het
sluiten van onderlinge verdragen, het belangrijkste is de EVRM
Europese Unie
Eurozone -> alle landen die de euro gebruiken
Schengengebied -> vrij verkeer van personen
European Free Trade Asscosiation -> Vrije handel
European Economic Area -> Vrije handel
EU customs Union -> douanerechten, handelen makkelijker maken
NAVO -> millitair (Noord Atlantische Verdrags Organisatie )
Bronnen internationaal recht:
Verdragen
Internationaal gedeelde opvattingen
Algemene rechtsbeginselen
Besluiten van internationale organisaties
Jurisprudentie
Uitgangspunten:
Elke erkende staat heeft staatssoevereiniteit, de staat bepaald zelf of het gebonden
wordt aan bepaalde nationale instellingen
Alle staten zijn gelijk
Monisme: na ondertekening automatisch deel van het nationale recht (93 en 94 GW)
Dualisme: verdrag moet eerst worden opgenomen in het nationale recht
Staatssoevereiniteit: andere staten kunnen niet bepalen hoe een staat zijn regelgeving
vormgeeft, deze macht ligt alleen bij de nationale overheid.
Deze macht kan op 2 manieren worden beperkt -> de soevereiniteit kan vrijwillig worden
overgedragen of onvrijwillig worden beperkt.
Overdragen -> de staat kan beslissen om (een gedeelte) van de beslissingsbevoegdheid over
te dragen aan bv een internationale organisatie. De staat kan dan niet meer zelf alle regels
vaststellen, maar accepteert dat een organisatie hoger en gezaghebbender is dan de staat
zelf. Dit zal alleen gebeuren als het van belang is van het land of bijdraagt aan het welzijn
van de inwoners.
Onvrijwillig beperkt -> een land wordt de beslissingsbevoegdheid onvrijwillig uit handen
genomen. Als een staat wordt binnengevallen door een ander land wat de macht
,overneemt, is de beslissingsbevoegdheid van de aangevallen staat beperkt. Dit kan door
militair ingrijpen, maar ook door een mandaat dat de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties heeft afgegeven om een land binnen te vallen.
Gouvernementele organisatie: samenwerkingsverband tussen staten. De oprichting gebeurt
in een verdrag, hierin vermelden de lidstaten de doelstellingen en de middelen die de
organisatie heeft om die stellingen te bereiken.
Intergouvernementele organisatie -> lidstaten staan geen soevereiniteit af, bij besluiten
moet unanieme stemming zijn, worden niet gebonden tegen wil in (Raad van Europa en
Verenigde Naties)
Supranationale organisatie -> lidstaten geven deel soevereiniteit af, staat boven lidstaten.
Lidstaten kunnen worden gebonden aan regels tegen wil in. (Europese Unie)
Non-gouvernementele organisatie: een groep personen richt dit op. Een ngo is onafhankelijk
van staten en hoeft niet internationaal te zijn (Rode Kruis). Ze publiceren jaarlijks rapporten
over de stand van zaken op hun aandachtsgebied, ze hebben niet dezelfde status als
gouvernementele organisaties maar worden wel vaak uitgenodigd om deel te nemen aan
internationale vergaderingen en hebben dan een adviserende rol.
Ontwikkeling EU -> Schuman
De EU en haar doelstellingen:
Startpunt -> EGKS in 1952
Op dit moment zijn er 2 EU verdragen van kracht: het Verdrag betreffende de
Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie
(VWEU)
Deze 2 Verdragen vormen de juridische ruggengraat van de EU
Handvest van de Grondrechten van de EU is ook een belangrijk verdrag
Primair recht: VEU, VWEU en Handvest
Secundair recht: verordeningen en richtlijnen
De EU heeft 2 instrumenten om doelstellingen te bereiken:
Negatieve integratie: de EU gaat over tot het uitvaardigen van verboden
Positieve integratie: de EU gaat over tot het uitvaardigen van geboden
Verdrag betreffende de Europese Unie:
, Vrede en welzijn -> het middel om dit te bereiken is economische integratie.
Wanneer lidstaten economisch samenwerken, zorgt dit ervoor dat de economieën
met elkaar verweven raken. Dit zorgt voor algehele welvaart en dat eventuele
conflicten tussen lidstaten op diplomatieke wijze opgelost kunnen worden. Je maakt
immers geen ruzie met je handelspartner, want dat betekent een achteruitgang van
je eigen economie.
Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht -> burgers van de EU mogen over het
algemeen in alle lidstaten verblijven. Zo criminelen ook, de EU zorgt daarom voor
beleid dat grensoverschrijdende criminaliteit en illegale migratie bestrijdt. Justitiële
samenwerking in strafzaken, grensbewaking en gemeenschappelijk beleid op het
gebied van asiel en immigratie behoren tot deze beleidspijler.
Interne markt -> dit maakt het mogelijk dat er steeds meer gehandeld wordt tussen
bedrijven die in de lidstaten zijn gevestigd, dat er steeds meer mensen over de grens
gaan werken en dat iedereen overal in de EU kan investeren. De bedoeling is dat de
nationale markten steeds meer één markt worden, waarin alle bedrijven en personen
dezelfde kansen en mogelijkheden hebben. Doelen: economische vooruitgang,
sociale vooruitgang, en bescherming, verbetering van de kwaliteit van het milieu,
gelijkheid mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, het tegengaan van discriminatie
en voorkomen van sociale uitsluiting.
Economische en Monetaire unie -> dit valt uiteen in 2 pijlers:
Monetair beleid: de Europese Centrale Bank is hier verantwoordelijk voor, de ECB
wordt geassisteerd door de nationale banken van de lidstaten. Samen vormen zij het
Europees Stelsel van Centrale Banken. Dit beleid heeft een supranationaal karakter.
De belangrijkste pijler van dit beleid is de euro.
Economisch beleid: heeft een intergouvernementeel karakter. De nationale
regeringen moeten hun economisch beleid wel coördineren met het oog op de
gezamenlijke doelstellingen van stabiliteit, groei en werkgelegenheid in de eurozone.
De afstemming van het nationaal economisch beleid gebeurt in een jaarlijkse cyclus
die bekendstaat als het Europees semester.
Beschermen van mensenrechten -> de Europese Unie heeft in art. 2 VEU een
belangrijke plaats ingeruimd voor de bescherming van de mensenrechten. Dit artikel
vormt de grondslag voor de mogelijkheid voor het Europees Hof van Justitie om te
oordelen over schending van mensenrechten als deze worden voorgelegd tijdens een
zaak. Vanwege het belang van de mensenrechten in de EU wordt de Europese Unie
steeds vaker bestempeld als een waardengemeenschap.
Interne markt bestaat uit: (goederen, personen, diensten en kapitaal)
Regels op het gebied van vrij verkeer -> in de EU geldt vrij verkeer van personen,
goederen, diensten en kapitaal.
Verbod op staatssteun -> subsidies die door de overheid worden gegeven. Met een
subsidie is het voor een bedrijf mogelijk om goedkoper te produceren, dit kan de
interne markt schade doordat het oneerlijke concurrentie creëert.
Mededingingsrecht -> bedrijven kunnen afspraken met elkaar maken over de prijs
die ze voor producten vragen, waardoor de concurrentie wordt beperkt en
consumenten te veel betalen -> kartelvorming. Dit is verboden.
, Een bedrijf heeft ook de mogelijkheid om concurrentievervalsende handelingen te
plegen als het een machtpositie bezit. Bedrijven met een machtspositie hebben geen
last van concurrentie en kunnen van deze positie misbruik maken door te hoge
prijzen te vragen, door kleinere concurrenten van de markt te weren en door
onredelijke voorwaarden te stellen aan tussenhandelaren. Dit soort gedrag is
verboden.
Het verbod op kartels en het verbod op het misbruik maken van een machtspositie
vormen samen het Europese mededingingsrecht.
Voordelen interne markt:
Vrij verkeer en vrije handel
Afzetmarkt van goederen en diensten wordt vergroot
Een grote afzetmarkt biedt voor ondernemers grote kansen
Een grote afzetmarkt maakt het voor landen aantrekkelijker om zich te specialiseren
in het aanbieden van bepaalde producten of diensten.
Schaalvergroting en specialisatie drukken de kostprijs
Meer concurrentie -> lagere prijs en betere kwaliteit
Uitbreiding keuzemogelijkheden
Nadelen interne markt:
De overheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de nationale economie
De overheid is niet vrij om elke maatregel te nemen om de economie te stimuleren.
Het beschermen van de nationale economie -> protectionisme, is nadelig voor de
interne markt in zijn geheel en is daarom verboden.
Meer concurrentie kan voor bedrijven een nadeel zijn, kleinere bedrijven kunnen dit
soms niet aan. Sommige mensen hebben hierdoor de angst dat de interne markt leidt
tot een ‘verMcDonaldisering’ van de samenleving.
Bedrijven moeten concurreren met landen waar het loonniveau lager ligt waardoor
de productie goedkoper is.
Het verplaatsen van productie naar lidstaten met een lager loon omdat het daar de
productie goedkoper is.
Afhankelijkheid van andere landen.
Lesweek I:
Praktisch Europees recht H1:
Internationaal recht: regelt alle betrekkingen tussen staten.
Hugo de Groot -> rechtsgeleerde van begin 17e eeuw, een van de grondleggers
Vredes Paleis -> Den Haag, internationaal gerechtshof Verenigde Naties
Internationale strafhof -> Den Haag, beoordelen over misdrijven tegen de menselijkheid
Samenwerkingsverbanden EU:
Raad van Europa -> bevorderen van de eenheid tussen de lidstaten, met name door het
sluiten van onderlinge verdragen, het belangrijkste is de EVRM
Europese Unie
Eurozone -> alle landen die de euro gebruiken
Schengengebied -> vrij verkeer van personen
European Free Trade Asscosiation -> Vrije handel
European Economic Area -> Vrije handel
EU customs Union -> douanerechten, handelen makkelijker maken
NAVO -> millitair (Noord Atlantische Verdrags Organisatie )
Bronnen internationaal recht:
Verdragen
Internationaal gedeelde opvattingen
Algemene rechtsbeginselen
Besluiten van internationale organisaties
Jurisprudentie
Uitgangspunten:
Elke erkende staat heeft staatssoevereiniteit, de staat bepaald zelf of het gebonden
wordt aan bepaalde nationale instellingen
Alle staten zijn gelijk
Monisme: na ondertekening automatisch deel van het nationale recht (93 en 94 GW)
Dualisme: verdrag moet eerst worden opgenomen in het nationale recht
Staatssoevereiniteit: andere staten kunnen niet bepalen hoe een staat zijn regelgeving
vormgeeft, deze macht ligt alleen bij de nationale overheid.
Deze macht kan op 2 manieren worden beperkt -> de soevereiniteit kan vrijwillig worden
overgedragen of onvrijwillig worden beperkt.
Overdragen -> de staat kan beslissen om (een gedeelte) van de beslissingsbevoegdheid over
te dragen aan bv een internationale organisatie. De staat kan dan niet meer zelf alle regels
vaststellen, maar accepteert dat een organisatie hoger en gezaghebbender is dan de staat
zelf. Dit zal alleen gebeuren als het van belang is van het land of bijdraagt aan het welzijn
van de inwoners.
Onvrijwillig beperkt -> een land wordt de beslissingsbevoegdheid onvrijwillig uit handen
genomen. Als een staat wordt binnengevallen door een ander land wat de macht
,overneemt, is de beslissingsbevoegdheid van de aangevallen staat beperkt. Dit kan door
militair ingrijpen, maar ook door een mandaat dat de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties heeft afgegeven om een land binnen te vallen.
Gouvernementele organisatie: samenwerkingsverband tussen staten. De oprichting gebeurt
in een verdrag, hierin vermelden de lidstaten de doelstellingen en de middelen die de
organisatie heeft om die stellingen te bereiken.
Intergouvernementele organisatie -> lidstaten staan geen soevereiniteit af, bij besluiten
moet unanieme stemming zijn, worden niet gebonden tegen wil in (Raad van Europa en
Verenigde Naties)
Supranationale organisatie -> lidstaten geven deel soevereiniteit af, staat boven lidstaten.
Lidstaten kunnen worden gebonden aan regels tegen wil in. (Europese Unie)
Non-gouvernementele organisatie: een groep personen richt dit op. Een ngo is onafhankelijk
van staten en hoeft niet internationaal te zijn (Rode Kruis). Ze publiceren jaarlijks rapporten
over de stand van zaken op hun aandachtsgebied, ze hebben niet dezelfde status als
gouvernementele organisaties maar worden wel vaak uitgenodigd om deel te nemen aan
internationale vergaderingen en hebben dan een adviserende rol.
Ontwikkeling EU -> Schuman
De EU en haar doelstellingen:
Startpunt -> EGKS in 1952
Op dit moment zijn er 2 EU verdragen van kracht: het Verdrag betreffende de
Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie
(VWEU)
Deze 2 Verdragen vormen de juridische ruggengraat van de EU
Handvest van de Grondrechten van de EU is ook een belangrijk verdrag
Primair recht: VEU, VWEU en Handvest
Secundair recht: verordeningen en richtlijnen
De EU heeft 2 instrumenten om doelstellingen te bereiken:
Negatieve integratie: de EU gaat over tot het uitvaardigen van verboden
Positieve integratie: de EU gaat over tot het uitvaardigen van geboden
Verdrag betreffende de Europese Unie:
, Vrede en welzijn -> het middel om dit te bereiken is economische integratie.
Wanneer lidstaten economisch samenwerken, zorgt dit ervoor dat de economieën
met elkaar verweven raken. Dit zorgt voor algehele welvaart en dat eventuele
conflicten tussen lidstaten op diplomatieke wijze opgelost kunnen worden. Je maakt
immers geen ruzie met je handelspartner, want dat betekent een achteruitgang van
je eigen economie.
Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht -> burgers van de EU mogen over het
algemeen in alle lidstaten verblijven. Zo criminelen ook, de EU zorgt daarom voor
beleid dat grensoverschrijdende criminaliteit en illegale migratie bestrijdt. Justitiële
samenwerking in strafzaken, grensbewaking en gemeenschappelijk beleid op het
gebied van asiel en immigratie behoren tot deze beleidspijler.
Interne markt -> dit maakt het mogelijk dat er steeds meer gehandeld wordt tussen
bedrijven die in de lidstaten zijn gevestigd, dat er steeds meer mensen over de grens
gaan werken en dat iedereen overal in de EU kan investeren. De bedoeling is dat de
nationale markten steeds meer één markt worden, waarin alle bedrijven en personen
dezelfde kansen en mogelijkheden hebben. Doelen: economische vooruitgang,
sociale vooruitgang, en bescherming, verbetering van de kwaliteit van het milieu,
gelijkheid mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, het tegengaan van discriminatie
en voorkomen van sociale uitsluiting.
Economische en Monetaire unie -> dit valt uiteen in 2 pijlers:
Monetair beleid: de Europese Centrale Bank is hier verantwoordelijk voor, de ECB
wordt geassisteerd door de nationale banken van de lidstaten. Samen vormen zij het
Europees Stelsel van Centrale Banken. Dit beleid heeft een supranationaal karakter.
De belangrijkste pijler van dit beleid is de euro.
Economisch beleid: heeft een intergouvernementeel karakter. De nationale
regeringen moeten hun economisch beleid wel coördineren met het oog op de
gezamenlijke doelstellingen van stabiliteit, groei en werkgelegenheid in de eurozone.
De afstemming van het nationaal economisch beleid gebeurt in een jaarlijkse cyclus
die bekendstaat als het Europees semester.
Beschermen van mensenrechten -> de Europese Unie heeft in art. 2 VEU een
belangrijke plaats ingeruimd voor de bescherming van de mensenrechten. Dit artikel
vormt de grondslag voor de mogelijkheid voor het Europees Hof van Justitie om te
oordelen over schending van mensenrechten als deze worden voorgelegd tijdens een
zaak. Vanwege het belang van de mensenrechten in de EU wordt de Europese Unie
steeds vaker bestempeld als een waardengemeenschap.
Interne markt bestaat uit: (goederen, personen, diensten en kapitaal)
Regels op het gebied van vrij verkeer -> in de EU geldt vrij verkeer van personen,
goederen, diensten en kapitaal.
Verbod op staatssteun -> subsidies die door de overheid worden gegeven. Met een
subsidie is het voor een bedrijf mogelijk om goedkoper te produceren, dit kan de
interne markt schade doordat het oneerlijke concurrentie creëert.
Mededingingsrecht -> bedrijven kunnen afspraken met elkaar maken over de prijs
die ze voor producten vragen, waardoor de concurrentie wordt beperkt en
consumenten te veel betalen -> kartelvorming. Dit is verboden.
, Een bedrijf heeft ook de mogelijkheid om concurrentievervalsende handelingen te
plegen als het een machtpositie bezit. Bedrijven met een machtspositie hebben geen
last van concurrentie en kunnen van deze positie misbruik maken door te hoge
prijzen te vragen, door kleinere concurrenten van de markt te weren en door
onredelijke voorwaarden te stellen aan tussenhandelaren. Dit soort gedrag is
verboden.
Het verbod op kartels en het verbod op het misbruik maken van een machtspositie
vormen samen het Europese mededingingsrecht.
Voordelen interne markt:
Vrij verkeer en vrije handel
Afzetmarkt van goederen en diensten wordt vergroot
Een grote afzetmarkt biedt voor ondernemers grote kansen
Een grote afzetmarkt maakt het voor landen aantrekkelijker om zich te specialiseren
in het aanbieden van bepaalde producten of diensten.
Schaalvergroting en specialisatie drukken de kostprijs
Meer concurrentie -> lagere prijs en betere kwaliteit
Uitbreiding keuzemogelijkheden
Nadelen interne markt:
De overheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de nationale economie
De overheid is niet vrij om elke maatregel te nemen om de economie te stimuleren.
Het beschermen van de nationale economie -> protectionisme, is nadelig voor de
interne markt in zijn geheel en is daarom verboden.
Meer concurrentie kan voor bedrijven een nadeel zijn, kleinere bedrijven kunnen dit
soms niet aan. Sommige mensen hebben hierdoor de angst dat de interne markt leidt
tot een ‘verMcDonaldisering’ van de samenleving.
Bedrijven moeten concurreren met landen waar het loonniveau lager ligt waardoor
de productie goedkoper is.
Het verplaatsen van productie naar lidstaten met een lager loon omdat het daar de
productie goedkoper is.
Afhankelijkheid van andere landen.
