Geschiedenis van de Psychologie
Hoorcollege 1, Hoofdstuk 2
René Descartes (1596-1650):
- Analytische geometrie (ontstaan x en y-as)
- Twijfelde aan alles, zelfs aan het bestaan van de buitenwereld. Alleen uitgaan wat je echt
zeker weet.
- Discours de la Methode (vertoog over de Methode): Boekje waarin hij zegt hoe je moet leven.
Eerste regel: betwijfel alles
Ik denk dus ik ben (Cogito ergo sum)
Helder (=onmiddellijk aanwezig) en onderscheiden (=basiswaarheid).
- Rationalist, basis van kennis is de zekerheid dat we denken
- Nativisme: er zijn aangeboren ideeën in de geest, vb. aangeboren idee van rechte lijnen en
perfecte driehoeken
- Nieuw beeld over materie: Heeft maar twee eigenschappen, beweging en
uitgebreidheid/extensie. Dit zijn de primaire kwaliteiten
- Dualisme; Geest/ziel vs lichaam, verklaarde daarmee menselijk denkvermogen. Geest en
lichaam interacteren met elkaar, via pijnappelklier maar zijn twee verschillende substanties
Dieren zijn volgens Descartes automaten en hebben geen ziel. Zag menselijk gedrag
ook als mechanisme, behalve denkvermogen
John Locke (1632-1704)
- Leefde tijdens Burgeroorlog in Engeland, koning vs koning afzetters.
- Royal Society, eerste vereniging van natuuronderzoeker. Deden daar veel experimenten van
over de natuur.
- An essay concerning human understanding:
Empirist: Kennis komt van ervaringen. Ervaringen bestaan uit gewaarwordingen en
reflecties.
- Het probleem van Molyneux: Blind persoon weet op de tast bol en kubus te onderscheiden ->
persoon is opeens niet blind meer -> kan de persoon met zijn ogen het verschil
onderscheiden? Volgens Locke kan dit niet omdat de visuele ideeën nog niet zijn gekoppeld
aan de tast delen.
- Kennis is waarnemen of ideeën overeenstemmen, 3 soorten waarnemingen:
Intuïtief
Demonstratief: overeenstemming over ideeën moeten we redeneren
Sensitief: patronen van gewaarwording, Associëren van ideeën. = Associationism
Hoorcollege 2, Hoofdstuk 3 Hersenfysiologie
3 vragen/problemen van de hersenfysiologie:
- Zijn specifieke functies in de hersenen gelokaliseerd: zitten ze op vaste gebieden in de
hersenen?
- Hoe maak je structuur van hersenen zichtbaar?
- Hoe doe je onderzoek naar de hersenen bij mensen?
,Franz Josef Gall (1758-1828)
- Hersenanatomie -> begin van de neuropsychologie
- Frenologie: verband tussen de omvang van de hersenen en bepaalde
persoonlijkheidskenmerken, zoals bijvoorbeeld intelligentie
Volgens Gall zijn er 27 verschillende organen in de hersenen met verschillende
eigenschappen. Deze uitstulpingen in de hersenen kon je voelen en zien. De 27
eigenschappen waren arbitrair
Nooit serieus genomen door de wetenschap, maar wel door het publiek
Gall had neiging om tegenbewijzen weg te verklaren.
Pierre Flourens
- Kritiek op Gall, met name op lokalisatie
- Ablatie: wegsnijden van delen van de hersenen om lokalisatie te testen. Flourens gebruikte
dit veel voor experiment bij dieren.
Hij kwam erachter dat bepaalde delen voor bepaalde functies waren, zoals
cerebellum zorgt voor de motoriek
Gall vond deze ablatie te grof, Gall maakte fijnere sneden
- Plasticiteit: Hersenen kunnen functies van weggesneden gedeeltelijk opvangen.
- Tegenstander Darwinisme, geloofde dat alle soorten door God waren gemaakt
Paul Broca (1824-1880)
- Onderzocht Afasie
Patiënt kon na ongeluk alleen nog maar tan zeggen -> na dood autopsie van hersenen
-> gebied van Broca gevonden.
Bij Broca’s afasie kan iemand niet meer spreken, maar nog wel begrijpen. Wordt ook
motorische afasie genoemd.
Specialisatie van de hemisferen in hersenen, links zit het gebied van Broca voor de
spraakproductie
- Wetenschappelijk racisme: dacht dat witte mannen grotere hersenen hadden en geloofde dat
er verschillende rassen waren die niet gemengd mochten worden.
Carl Wernicke (1848-1905)
- Sensorische afasie/ Wernickes Afasie: Je kan nog wel praten maar er is geen taalbegrip meer.
Wat er gezegd werd is onzin.
Er is beschadiging in het Wernickes gebied in de hersenen (deel taalbegrip)
Naast het auditieve gebied ligt een gebied voor woordgeheugen en dat is beschadigd.
Karl Lashley
- Leerde/trainde proefdieren iets -> snijdt deel van de hersenen weg -> kijkt hoe goed de
dieren dit nog kunnen.
Law of Mass action: Hoe meer je wegsnijdt, hoe minder goed het geleerde gedrag
wordt.
Plasticiteit werd aangetoond. Hersenen passen zich aan als er beschadiging is in een
deel van de hersenen.
Geheugen voor getrainde eigenschappen zaten verdeeld over de hele cortex,
nauwelijks lokalisatie
, Wilder Penfield (1891-1976)
- Electrische stimulatie van de hersenen
- Kon motorische en sensorische gebieden van de hersenen in kaart brengen.
- Werkten met patiënten met Epilepsie
Epileptische aanval begon in een bepaald gebied, was gelokaliseerd en breidde zich
daarna uit
- Lokalisatie van herinneringen
Bij elektrische stimulatie in bepaalde hersengebieden kwamen specifieke
herinneringen naar boven
Hersenen als archief van herinneringen zien.
Hoorcollege 2, Hoofdstuk 4 Waarnemingspsychologie
Thema’s waarnemingspsychologie
- Transformatie van stimuli naar een waarneming
- Worstelingen met materialistische wereld en mechanistische opvatting menselijk gedrag
David Hume (1711-1776)
- Reactie op het werk van Locke en Descartes
- Trekt alles in twijfel zoals Descartes, maar heeft de empiristische kijk van Locke
- Het zelf van Hume: Ik ervaar geen gevoel van ik, het zelf is geen ervaring
- Inductie: Een gevolg generaliseren naar de toekomst. VB het glas valt als ik het loslaat, dus
zullen alle glazen altijd vallen als ze losgelaten worden.
Causaliteit volgens Hume: Deze inductie wordt gebruikt om causaliteit uit te leggen,
maar inductie is geen ervaring en daarom geen echte kennis. Er is dus geen
causaliteit volgens Hume
Immanuel Kant (1724-1804)
- Wakker gemaakt door Hume
- Wilde causaliteit bewijzen
Noumena: dingen zoals ze zijn.
Fenomenen: dingen zoals we ze waarnemen.
Mensen nemen de wereld op in een denkkader. Dit is het filter waar we alles doorheen
zien. Deze bepalen ook hoe we van stimuli naar waarneming komen, van de noumena
naar de fenomenen. We zien de wereld niet zoals die is, maar op een bepaalde manier.
Het denkkader bestaat uit:
Intuïties: Mensen zien de wereld zien in termen van ruimte en tijd.
Categorieën: We zien de wereld in 12 categorieën. 1 daarvan is causaliteit. Causaliteit
is dus geen ervaring maar deel van het filter.
- Psychologie kon geen echte wetenschap zijn, want je kan bewustzijn niet manipuleren. Dus je
kan het niet kwantificeren.
Johannes Müller (1801-1858)
- De wet van de specifieke zenuwenergie: Dezelfde stimuli kunnen bij verschillende zintuigen
een andere ervaring veroorzaken.
Transformatie van stimuli naar verschillende waarnemingen.
Hoorcollege 1, Hoofdstuk 2
René Descartes (1596-1650):
- Analytische geometrie (ontstaan x en y-as)
- Twijfelde aan alles, zelfs aan het bestaan van de buitenwereld. Alleen uitgaan wat je echt
zeker weet.
- Discours de la Methode (vertoog over de Methode): Boekje waarin hij zegt hoe je moet leven.
Eerste regel: betwijfel alles
Ik denk dus ik ben (Cogito ergo sum)
Helder (=onmiddellijk aanwezig) en onderscheiden (=basiswaarheid).
- Rationalist, basis van kennis is de zekerheid dat we denken
- Nativisme: er zijn aangeboren ideeën in de geest, vb. aangeboren idee van rechte lijnen en
perfecte driehoeken
- Nieuw beeld over materie: Heeft maar twee eigenschappen, beweging en
uitgebreidheid/extensie. Dit zijn de primaire kwaliteiten
- Dualisme; Geest/ziel vs lichaam, verklaarde daarmee menselijk denkvermogen. Geest en
lichaam interacteren met elkaar, via pijnappelklier maar zijn twee verschillende substanties
Dieren zijn volgens Descartes automaten en hebben geen ziel. Zag menselijk gedrag
ook als mechanisme, behalve denkvermogen
John Locke (1632-1704)
- Leefde tijdens Burgeroorlog in Engeland, koning vs koning afzetters.
- Royal Society, eerste vereniging van natuuronderzoeker. Deden daar veel experimenten van
over de natuur.
- An essay concerning human understanding:
Empirist: Kennis komt van ervaringen. Ervaringen bestaan uit gewaarwordingen en
reflecties.
- Het probleem van Molyneux: Blind persoon weet op de tast bol en kubus te onderscheiden ->
persoon is opeens niet blind meer -> kan de persoon met zijn ogen het verschil
onderscheiden? Volgens Locke kan dit niet omdat de visuele ideeën nog niet zijn gekoppeld
aan de tast delen.
- Kennis is waarnemen of ideeën overeenstemmen, 3 soorten waarnemingen:
Intuïtief
Demonstratief: overeenstemming over ideeën moeten we redeneren
Sensitief: patronen van gewaarwording, Associëren van ideeën. = Associationism
Hoorcollege 2, Hoofdstuk 3 Hersenfysiologie
3 vragen/problemen van de hersenfysiologie:
- Zijn specifieke functies in de hersenen gelokaliseerd: zitten ze op vaste gebieden in de
hersenen?
- Hoe maak je structuur van hersenen zichtbaar?
- Hoe doe je onderzoek naar de hersenen bij mensen?
,Franz Josef Gall (1758-1828)
- Hersenanatomie -> begin van de neuropsychologie
- Frenologie: verband tussen de omvang van de hersenen en bepaalde
persoonlijkheidskenmerken, zoals bijvoorbeeld intelligentie
Volgens Gall zijn er 27 verschillende organen in de hersenen met verschillende
eigenschappen. Deze uitstulpingen in de hersenen kon je voelen en zien. De 27
eigenschappen waren arbitrair
Nooit serieus genomen door de wetenschap, maar wel door het publiek
Gall had neiging om tegenbewijzen weg te verklaren.
Pierre Flourens
- Kritiek op Gall, met name op lokalisatie
- Ablatie: wegsnijden van delen van de hersenen om lokalisatie te testen. Flourens gebruikte
dit veel voor experiment bij dieren.
Hij kwam erachter dat bepaalde delen voor bepaalde functies waren, zoals
cerebellum zorgt voor de motoriek
Gall vond deze ablatie te grof, Gall maakte fijnere sneden
- Plasticiteit: Hersenen kunnen functies van weggesneden gedeeltelijk opvangen.
- Tegenstander Darwinisme, geloofde dat alle soorten door God waren gemaakt
Paul Broca (1824-1880)
- Onderzocht Afasie
Patiënt kon na ongeluk alleen nog maar tan zeggen -> na dood autopsie van hersenen
-> gebied van Broca gevonden.
Bij Broca’s afasie kan iemand niet meer spreken, maar nog wel begrijpen. Wordt ook
motorische afasie genoemd.
Specialisatie van de hemisferen in hersenen, links zit het gebied van Broca voor de
spraakproductie
- Wetenschappelijk racisme: dacht dat witte mannen grotere hersenen hadden en geloofde dat
er verschillende rassen waren die niet gemengd mochten worden.
Carl Wernicke (1848-1905)
- Sensorische afasie/ Wernickes Afasie: Je kan nog wel praten maar er is geen taalbegrip meer.
Wat er gezegd werd is onzin.
Er is beschadiging in het Wernickes gebied in de hersenen (deel taalbegrip)
Naast het auditieve gebied ligt een gebied voor woordgeheugen en dat is beschadigd.
Karl Lashley
- Leerde/trainde proefdieren iets -> snijdt deel van de hersenen weg -> kijkt hoe goed de
dieren dit nog kunnen.
Law of Mass action: Hoe meer je wegsnijdt, hoe minder goed het geleerde gedrag
wordt.
Plasticiteit werd aangetoond. Hersenen passen zich aan als er beschadiging is in een
deel van de hersenen.
Geheugen voor getrainde eigenschappen zaten verdeeld over de hele cortex,
nauwelijks lokalisatie
, Wilder Penfield (1891-1976)
- Electrische stimulatie van de hersenen
- Kon motorische en sensorische gebieden van de hersenen in kaart brengen.
- Werkten met patiënten met Epilepsie
Epileptische aanval begon in een bepaald gebied, was gelokaliseerd en breidde zich
daarna uit
- Lokalisatie van herinneringen
Bij elektrische stimulatie in bepaalde hersengebieden kwamen specifieke
herinneringen naar boven
Hersenen als archief van herinneringen zien.
Hoorcollege 2, Hoofdstuk 4 Waarnemingspsychologie
Thema’s waarnemingspsychologie
- Transformatie van stimuli naar een waarneming
- Worstelingen met materialistische wereld en mechanistische opvatting menselijk gedrag
David Hume (1711-1776)
- Reactie op het werk van Locke en Descartes
- Trekt alles in twijfel zoals Descartes, maar heeft de empiristische kijk van Locke
- Het zelf van Hume: Ik ervaar geen gevoel van ik, het zelf is geen ervaring
- Inductie: Een gevolg generaliseren naar de toekomst. VB het glas valt als ik het loslaat, dus
zullen alle glazen altijd vallen als ze losgelaten worden.
Causaliteit volgens Hume: Deze inductie wordt gebruikt om causaliteit uit te leggen,
maar inductie is geen ervaring en daarom geen echte kennis. Er is dus geen
causaliteit volgens Hume
Immanuel Kant (1724-1804)
- Wakker gemaakt door Hume
- Wilde causaliteit bewijzen
Noumena: dingen zoals ze zijn.
Fenomenen: dingen zoals we ze waarnemen.
Mensen nemen de wereld op in een denkkader. Dit is het filter waar we alles doorheen
zien. Deze bepalen ook hoe we van stimuli naar waarneming komen, van de noumena
naar de fenomenen. We zien de wereld niet zoals die is, maar op een bepaalde manier.
Het denkkader bestaat uit:
Intuïties: Mensen zien de wereld zien in termen van ruimte en tijd.
Categorieën: We zien de wereld in 12 categorieën. 1 daarvan is causaliteit. Causaliteit
is dus geen ervaring maar deel van het filter.
- Psychologie kon geen echte wetenschap zijn, want je kan bewustzijn niet manipuleren. Dus je
kan het niet kwantificeren.
Johannes Müller (1801-1858)
- De wet van de specifieke zenuwenergie: Dezelfde stimuli kunnen bij verschillende zintuigen
een andere ervaring veroorzaken.
Transformatie van stimuli naar verschillende waarnemingen.
