Wereldgeschiedenis van België
Inhoudsopgave
Les 1 ................................................................................................................................................................. 1
Les 2 ................................................................................................................................................................. 9
Les 3 ............................................................................................................................................................... 28
Les 4 ............................................................................................................................................................... 43
Les 5 ............................................................................................................................................................... 60
Les 6 ............................................................................................................................................................... 76
Les 7 ............................................................................................................................................................... 95
Les 8 ............................................................................................................................................................. 113
Les 9 ............................................................................................................................................................. 134
Les 1
Inleidend hoofdstuk
1. Waarom een historisch perspectief? Hoe gaat een historicus te werk?
Uitgangspunt: hedendaagse SL
- Thema’s die beschouwd orden als eigen aan de ‘moderne’ wereld
- Historische dimensie
o Of weinig rekening mee gehouden
o Of afgeschilderd als rooskleurig, beter, minder complex (of tegendeel)
o Of onjuist toegeëigend
Geschiedenis leeft en is overal
Vb geschiedenis op tv: verhaal van Vlaanderen, monumenten in steden, Red Star Line
Museum, Dossin kazerne, ….
Geschiedenis gebruiken voor reclamecampagnes: Eau de Cologne, Primus (valselijk:
waardige ouderdom uitstralen)
Brussel: monument van de verloren soldaat, vroeger Congres waar grondwetten van
Natiestaat België werden ontworpen
🡺 Herinnering aan einde WOII heeft herinnering aan constitutionele zuil verdrongen
Gebruik en misbruik van geschiedenis
- Gebruiken om herinneringen levend te houden
o Monumenten
o Beelden
1
, o Tv
o Films
o Musea
- Gebruiken voor groepsvorming/identiteitsopbouw
o Gemeenschappen
o Groepen
o Klassen
o Bedrijven (bottom – up; top – down)
o Merken
o Herinnering als machtsmisbruik: wie herinnert zich wat en waarom? Voor
welke redenen? -> machtsstrijd: andere claims over het verleden
🡪 °strijd om het verleden
Academisch gebruik van geschiedenis op universiteit
- Studie vh verleden
- Communicatie (vb aula)
- Op andere wijze gemobiliseerd dan in andere velden in SL
Guldensporenslag: 11/07/1302 -> officiële feestdag van Vlaanderen => ‘invented tradition’
Geschiedenis wordt toegeëigend: 11 juli 1302: historische mythe; er heeft veldslag
plaatsgevonden, maar betekenis in natievorming is onjuist: allianties niet volgens
taalstrijd/communautair conflict, maar feodaal conflict (graafschap Namen bij Vlaanderen
versus Hertogdom Brabant)
Het verhaal van Vlaanderen -> hele aflevering over Guldensporenslag: wordt geframed als
sociale strijd -> is niet juist
Kritiek verhaal van Vlaanderen
- Verdoken nationaalsocialistische agenda: identiteit project over de geschiedenis
- Geschiedenis Vlaanderen belangrijker dan België
Makers hebben andere agenda dan puur nationaalsocialistische -> puur om te entertainen,
te verkopen -> geschiedenis makkelijk te begrijpen voorgesteld
Wat doet universitair historicus dan wel?
- Kritische studie vh verleden
- Groot belang in onze ‘digitale kennissamenleving’
o Belang van betrouwbare info
o Zoeken en vinden (‘heuristiek’)
- Kritische zin en nieuwsgierigheid essentieel -> feiten- datakennis nooit doel op zich
- Geen passieve opleiding -> zelf actief op zoek (ondernemingszin)
- Via studie van originele bronnen en bestaande literatuur (historiografie)
Schema!!
Bronnen = getuigenissen uit het verleden
2
, Feit
- Is niet historische reconstructie
- Is niet fictie
- Maar: dé geschiedenis bestaat niet
- Maatschappelijke evocaties uit verleden ook interessant om te onderzoeken
Historische methode
- = reconstrueert een verleden gebeurtenis of feit
o Adhv origineel bronnenmateriaal en bestaande wetenschappelijke literatuur
(voetnoten!!)
o Volgens een wetenschappelijke, kritische onderzoeksmethode:
plausibiliteit/waarschijnlijkheid staat centraal
o In een narratief (verhaal): beschrijvend, zoeken naar betekenis, samenhang,
oorzakelijkheid, verklaring, ….
o Vijf W-vragen
▪ Wat?
▪ Wanneer?
▪ Waar?
▪ Wie?
▪ Waarom?
FASE 1: HEURISTIEK
gebeuren ≠ (re)constructie
bronnen methode
Door afstand te nemen van bepaalde gebeurtenis -> beter begrijpen
Heuristiek: hoe vind ik bronnen?
- Schriftelijke stukken
- Niet geschreven bronnen
o Bij gebrek aan schriftelijke bronnen
3
, o Bijkomende info
▪ Materiele resten
▪ Audiovisuele en digitale sporen
▪ Mondelinge overlevering
Geschreven bronnen meest gebruikt
⮚ Voor breed publiek
⮚ Kranten
⮚ (auto)biografiëen
⮚ Jaarrekeningen
⮚ Fictie
⮚ …
⮚ Niet gepubliceerd
⮚ Brieven
⮚ Dagboeken
⮚ …
⮚ Niet voor publiek (bewaard in archieven)
⮚ Administratieve stukken
⮚ Rekeningen
⮚ Archieven politie, justitie…
Niet omdat je dicht bij tijd zelf bent -> meest overzichtelijke bronnen
Vaak bronnen pas laat na datum boven water
Vb Zimmermanndiagram -> versleutelde diagram: staat in dat Mexico mee doet aan WOI
(aanval lanceren), niet de bedoeling dat Amerika dit kon lezen maar is ontcijferd
Na dat Amerika dit las -> massaal in conflict gestort
Materiële sporen
- Voorwerpen
- Gebouwen
- Landschap
- Wapens
- Machines
- Afvalputten
4
Inhoudsopgave
Les 1 ................................................................................................................................................................. 1
Les 2 ................................................................................................................................................................. 9
Les 3 ............................................................................................................................................................... 28
Les 4 ............................................................................................................................................................... 43
Les 5 ............................................................................................................................................................... 60
Les 6 ............................................................................................................................................................... 76
Les 7 ............................................................................................................................................................... 95
Les 8 ............................................................................................................................................................. 113
Les 9 ............................................................................................................................................................. 134
Les 1
Inleidend hoofdstuk
1. Waarom een historisch perspectief? Hoe gaat een historicus te werk?
Uitgangspunt: hedendaagse SL
- Thema’s die beschouwd orden als eigen aan de ‘moderne’ wereld
- Historische dimensie
o Of weinig rekening mee gehouden
o Of afgeschilderd als rooskleurig, beter, minder complex (of tegendeel)
o Of onjuist toegeëigend
Geschiedenis leeft en is overal
Vb geschiedenis op tv: verhaal van Vlaanderen, monumenten in steden, Red Star Line
Museum, Dossin kazerne, ….
Geschiedenis gebruiken voor reclamecampagnes: Eau de Cologne, Primus (valselijk:
waardige ouderdom uitstralen)
Brussel: monument van de verloren soldaat, vroeger Congres waar grondwetten van
Natiestaat België werden ontworpen
🡺 Herinnering aan einde WOII heeft herinnering aan constitutionele zuil verdrongen
Gebruik en misbruik van geschiedenis
- Gebruiken om herinneringen levend te houden
o Monumenten
o Beelden
1
, o Tv
o Films
o Musea
- Gebruiken voor groepsvorming/identiteitsopbouw
o Gemeenschappen
o Groepen
o Klassen
o Bedrijven (bottom – up; top – down)
o Merken
o Herinnering als machtsmisbruik: wie herinnert zich wat en waarom? Voor
welke redenen? -> machtsstrijd: andere claims over het verleden
🡪 °strijd om het verleden
Academisch gebruik van geschiedenis op universiteit
- Studie vh verleden
- Communicatie (vb aula)
- Op andere wijze gemobiliseerd dan in andere velden in SL
Guldensporenslag: 11/07/1302 -> officiële feestdag van Vlaanderen => ‘invented tradition’
Geschiedenis wordt toegeëigend: 11 juli 1302: historische mythe; er heeft veldslag
plaatsgevonden, maar betekenis in natievorming is onjuist: allianties niet volgens
taalstrijd/communautair conflict, maar feodaal conflict (graafschap Namen bij Vlaanderen
versus Hertogdom Brabant)
Het verhaal van Vlaanderen -> hele aflevering over Guldensporenslag: wordt geframed als
sociale strijd -> is niet juist
Kritiek verhaal van Vlaanderen
- Verdoken nationaalsocialistische agenda: identiteit project over de geschiedenis
- Geschiedenis Vlaanderen belangrijker dan België
Makers hebben andere agenda dan puur nationaalsocialistische -> puur om te entertainen,
te verkopen -> geschiedenis makkelijk te begrijpen voorgesteld
Wat doet universitair historicus dan wel?
- Kritische studie vh verleden
- Groot belang in onze ‘digitale kennissamenleving’
o Belang van betrouwbare info
o Zoeken en vinden (‘heuristiek’)
- Kritische zin en nieuwsgierigheid essentieel -> feiten- datakennis nooit doel op zich
- Geen passieve opleiding -> zelf actief op zoek (ondernemingszin)
- Via studie van originele bronnen en bestaande literatuur (historiografie)
Schema!!
Bronnen = getuigenissen uit het verleden
2
, Feit
- Is niet historische reconstructie
- Is niet fictie
- Maar: dé geschiedenis bestaat niet
- Maatschappelijke evocaties uit verleden ook interessant om te onderzoeken
Historische methode
- = reconstrueert een verleden gebeurtenis of feit
o Adhv origineel bronnenmateriaal en bestaande wetenschappelijke literatuur
(voetnoten!!)
o Volgens een wetenschappelijke, kritische onderzoeksmethode:
plausibiliteit/waarschijnlijkheid staat centraal
o In een narratief (verhaal): beschrijvend, zoeken naar betekenis, samenhang,
oorzakelijkheid, verklaring, ….
o Vijf W-vragen
▪ Wat?
▪ Wanneer?
▪ Waar?
▪ Wie?
▪ Waarom?
FASE 1: HEURISTIEK
gebeuren ≠ (re)constructie
bronnen methode
Door afstand te nemen van bepaalde gebeurtenis -> beter begrijpen
Heuristiek: hoe vind ik bronnen?
- Schriftelijke stukken
- Niet geschreven bronnen
o Bij gebrek aan schriftelijke bronnen
3
, o Bijkomende info
▪ Materiele resten
▪ Audiovisuele en digitale sporen
▪ Mondelinge overlevering
Geschreven bronnen meest gebruikt
⮚ Voor breed publiek
⮚ Kranten
⮚ (auto)biografiëen
⮚ Jaarrekeningen
⮚ Fictie
⮚ …
⮚ Niet gepubliceerd
⮚ Brieven
⮚ Dagboeken
⮚ …
⮚ Niet voor publiek (bewaard in archieven)
⮚ Administratieve stukken
⮚ Rekeningen
⮚ Archieven politie, justitie…
Niet omdat je dicht bij tijd zelf bent -> meest overzichtelijke bronnen
Vaak bronnen pas laat na datum boven water
Vb Zimmermanndiagram -> versleutelde diagram: staat in dat Mexico mee doet aan WOI
(aanval lanceren), niet de bedoeling dat Amerika dit kon lezen maar is ontcijferd
Na dat Amerika dit las -> massaal in conflict gestort
Materiële sporen
- Voorwerpen
- Gebouwen
- Landschap
- Wapens
- Machines
- Afvalputten
4
