WERKEN MET EEN VOS
1) WAT IS EEN VOS
1.1) VERONTRUSTING
VERONTRUSTIN We spreken hiervan wanneer:
G - De ontwikkelingskansen van de minderjarige bedreigd zijn
- De psychische, fysieke of seksuele integriteit en veiligheid
aangetast zijn
Deze problematiek situeert zich in interactie tussen kind en ouders binnen een bepaalde
context. (situatie waarin hulpverleners zich zorgen maken over de ontwikkeling /
integriteit van een minderjarige).
Oorzaken zijn vooral: opvoeding, persoonlijk gedrag (passief / actief) van de
minderjarige, somatische oorzaken, falen hulpverlening.
• Uitgangsvormen: spijbelen.
• verwaarlozing.
• (dreigen tot) zelfdoding.
• druggebruik
• grensoverschrijdend gedrag
• misbruik
• geweld
• armoede
Verschil pos en vos:
POS Opvoedingssituatie die als perspectiefloos wordt ervaren
VOS Hoeft niet steeds perspectiefloos te zijn, een situatie kan
verontrustend zijn maar ook perspectief bieden. Er zijn wel nog
begeleidingsmogelijkheden
Decreet integrale jeugdzorg (2014):
kan een examenvraag zijn: wat is een participatierecht:
= recht om gehoord te worden Door participatierecht wordt er minder met
politiekracht ingegrepen dan vroeger
DECREET = is er sprake van verontrusting wanneer de
INTEGRALE ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreig zijn.
JEUGDZORG - Wanneer de provisie, protectie of participatierechten
geschonden worden
- Ook als: psychische, fysieke of seksuele
integriteit van een minderjarige of één of meer
gezinsleden wordt aangetast.
PROVISIERECHTEN Recht op toegang tot bepaalde voorzieningen en diensten
- (vb: gezondheidszorg, onderwijs, rust, ontspanning
en aangepaste zorg).
PROTECTIERECHTEN Recht op bescherming tegen schadelijke praktijken
- (bv. bescherming tegen commerciële of seksuele
uitbuiting en fysieke of mentale mishandeling).
PARTICIPATIERECHT Recht om gehoord te worden bij beslissingen die je leven
EN beïnvloedeb
- (vb: vrijheid van spreken en van mening, vrijheid van
cultuur, godsdienst of taal).
1.2) VOLUME VAN VOS
We hebben verschillende parameters waarmee we kijken of een probleemsituatie nu
effectief verontrustend is. deze parameters zijn:
- Breedte: de deelproblemen in een opvoedingssituatie.
1
,Men spreekt soms van multiprobleemgezinnen: gezinnen met een meervoudige en
complexe problemen
Ouder-kindrelatie
School
Partnerrelatie
Sociale en financiële situatie
- Hoogte: de ernst of het acuut karakter van de situatie
Heeft te maken met het conflictgehalte van de opvoedingssituatie
Binnen gezin, met betrokken personen onderling
En/of botsing met omgeving en gangbare normen
- Lengte: de voorgeschiedenis of het chronisch karakter van de situatie
Hoelang de problemen zich al voordoen. Dikwijls heeft dit te maken met het ontoereikend
effect van de mantelzorg of met falende hulpverlening tot nog toe
1.3) OPVOEDINGSSITUATIE
1.3.1 GEWONE OPVOEDINGSSITUATIE
Ouders voelen zich bekwaam als opvoeder, ze vinden ondersteuning in hun eigen
netwerk. Soms zitten ze met vragen maar die kunnen ze zelf oplossen
Hier is er dan ook:
- Opvoedingswinkel, kind en gezin, internet
1.3.2 OPVOEDINGSSPANNING
Ouders gaan hierbij op zoek naar raad en advies, er is behoefte aan externe
ondersteuning en de ouders voelen zich onzeker. De opvoedingssituatie is niet meer zo
eenvoudig hanteerbaar
1.3.3 OPVOEDINGSCRISIS
De situatie escaleert doordat de spanning overloopt ouders kunnen het niet meer aan
dus ze gaan meer toevlucht zoeken naar ad hoc oplossingen en noodgrepen (slaan uit
onmacht etc).
Er is een gevoel van incompetentie en nood aan steun van een deskundige
Een crisis kan onstaan door een probleem van buitenaf (bv een stressvolle gebeurtenis)
1.3.4 PROBLEMATISCHE OPVOEDINGSSITUATIE
Complexr problemen over een langere periode
1.4 ONEVENWICHT TUSSEN BEDREIGENDE EN BESCHERMENDE SITUATIES
Een opvoedingssituatie problematisch negatief onevenwicht tussen de bedreigende
en beschermende factoren
Dit gaat over 3 categoriën:
1) Factoren in het kind
- Moeilijk of gemakkelijk temprament
- Zwakke gezondheid of handicap
- Gebrek aan of het hebben van voldoende sociale vaardigheden
- Vroeggeboorte, couveusekinderen
2) Factoren mbt opvoeders of ouders
- Te hoog gespannen of net realistische verwachtingen van ouderschap
- Gebrek aan of net beschikken over voldoende opvoedingsvaardigheden
- Psychische problematiek bij 1/beide ouders
- Verslaving
- Intrafamiliaal geweld
- Spanningen/ conflicten tussen familieleden
3) Factoren in de omgeving
- Isolement / gebrek aan sociale steun of een net ondersteunend netwerk
- Spanningen op het werk of werkeloosheid
2
, - Slechte behuizing of weinig speelruimte
- Maatschappelijke discriminatie
dit kan negatief doorwegen maar er kunnen wel beschermende factoren zijn.
Onstaan van een vos is een samenspel tussen de verschillende factoren waarbij sommige
factoren natuurlijk meer gaan doorwegen dan andere hiervan zal een analyse moeten
gebeuren om zicht te krijgen op de exacte situatie
1.5 OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN
Hulpverlening opstarten analyse van de opvoedingssituatie op verschillende factoren
(zie hierboven). Daaruit volgen de oudelijke opvoedingsstijlen die apart bekeken worden.
Er zijn hierbij 4 dimensies:
- Afstand
- Nabijheid
- Controle
- Loslaten
2 van die dimensies of stijlen worden nader bekeken, extreme vormen van deze 2 stijlen
kunnen bijdragen tot gedragsproblemen:
- Autonomie (loslaten) vs. Controle mate waarin de ouders hun kinderen vrijheid
en ruimte geven om zichzelf te ontwikkelen en dan wel hun kinderen controleren
om in de juiste richting te sturen
- Nabijheid (genegenheid) vs. Afstand (vijandigheid) mate waarin de ouders zich
betrokken voelen bij hun kinderen en dit kan gaan van: erge vijandigheid naar te
betrokken en te veel affectie
Hierdoor ontstaan: verwaarlozende stijl, permessief, autoritaire stijl en overbeschermend
en democratisch
1.5.1 AUTORITAIR
Ligt tussen afstand en controle.
Hierin gelden regels en discipline. De band tussen ouders en kinderen is gebaseerd op
een machtsstructuur. De ouders hebben dus een duidelijke visie en het kind heeft er niet
veel in te zeggen.
Kind wordt tegengehouden in het eigen initiatief nemen, eigen interesses en
mogelijkheden
§ Vb: kind moet doen wat de ouders zeggen, moeten deze studierichting volgen,
moeten luisteren, tegenspraak wordt niet geduld…
1.5.2 VERWAARLOZENDE OPVOEDINGSSTIJL
Ligt tussen afstand en autonomie (loslaten)
Kind mag alles en er zijn geen duidelijke afspraken. Er zijn hierdoor veel conflicten tussen
de ouders en pubers. De ouders bieden geen emotionele steun en sturing: alles mag
maar ontbreken sturing en bevestiging.
Er is een grote afstand tussen de ouders en kinderen. Ze vermijden ongemak voor
henzelf nauwelijks interactie tussen de 2
1.5.3 DEMOCRATISCHE OPVOEDINGSSTIJL
Hier zitten we tussen nabijheid en loslaten maar ook tussen controle en nabijheid
3
, De verwachtingen van de ouder tov kind zijn duidelijk en de kinderen moeten luisteren.
Ouders moeten dan ook naar de kinderen luisteren. Er is een duidelijke visie binnen het
gezin en een milde vorm van loslaten en controle
1.5.4 EXTREEM LOSLATEN
Hierin gaat het over persimissieve of overbeschermende opvoedingsstijl:
- Persimissief: laissez-faire tolerante en verwennende opvoedingsstijl: weinig
eisen en grenzen over het gedrag, weinig controle en kinderen worden weinig
gestraft. Weinig communicatie weinig discussies
- Overbeschermend: weinig vrijheid, alles wordt gecontroleerd.
4
1) WAT IS EEN VOS
1.1) VERONTRUSTING
VERONTRUSTIN We spreken hiervan wanneer:
G - De ontwikkelingskansen van de minderjarige bedreigd zijn
- De psychische, fysieke of seksuele integriteit en veiligheid
aangetast zijn
Deze problematiek situeert zich in interactie tussen kind en ouders binnen een bepaalde
context. (situatie waarin hulpverleners zich zorgen maken over de ontwikkeling /
integriteit van een minderjarige).
Oorzaken zijn vooral: opvoeding, persoonlijk gedrag (passief / actief) van de
minderjarige, somatische oorzaken, falen hulpverlening.
• Uitgangsvormen: spijbelen.
• verwaarlozing.
• (dreigen tot) zelfdoding.
• druggebruik
• grensoverschrijdend gedrag
• misbruik
• geweld
• armoede
Verschil pos en vos:
POS Opvoedingssituatie die als perspectiefloos wordt ervaren
VOS Hoeft niet steeds perspectiefloos te zijn, een situatie kan
verontrustend zijn maar ook perspectief bieden. Er zijn wel nog
begeleidingsmogelijkheden
Decreet integrale jeugdzorg (2014):
kan een examenvraag zijn: wat is een participatierecht:
= recht om gehoord te worden Door participatierecht wordt er minder met
politiekracht ingegrepen dan vroeger
DECREET = is er sprake van verontrusting wanneer de
INTEGRALE ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreig zijn.
JEUGDZORG - Wanneer de provisie, protectie of participatierechten
geschonden worden
- Ook als: psychische, fysieke of seksuele
integriteit van een minderjarige of één of meer
gezinsleden wordt aangetast.
PROVISIERECHTEN Recht op toegang tot bepaalde voorzieningen en diensten
- (vb: gezondheidszorg, onderwijs, rust, ontspanning
en aangepaste zorg).
PROTECTIERECHTEN Recht op bescherming tegen schadelijke praktijken
- (bv. bescherming tegen commerciële of seksuele
uitbuiting en fysieke of mentale mishandeling).
PARTICIPATIERECHT Recht om gehoord te worden bij beslissingen die je leven
EN beïnvloedeb
- (vb: vrijheid van spreken en van mening, vrijheid van
cultuur, godsdienst of taal).
1.2) VOLUME VAN VOS
We hebben verschillende parameters waarmee we kijken of een probleemsituatie nu
effectief verontrustend is. deze parameters zijn:
- Breedte: de deelproblemen in een opvoedingssituatie.
1
,Men spreekt soms van multiprobleemgezinnen: gezinnen met een meervoudige en
complexe problemen
Ouder-kindrelatie
School
Partnerrelatie
Sociale en financiële situatie
- Hoogte: de ernst of het acuut karakter van de situatie
Heeft te maken met het conflictgehalte van de opvoedingssituatie
Binnen gezin, met betrokken personen onderling
En/of botsing met omgeving en gangbare normen
- Lengte: de voorgeschiedenis of het chronisch karakter van de situatie
Hoelang de problemen zich al voordoen. Dikwijls heeft dit te maken met het ontoereikend
effect van de mantelzorg of met falende hulpverlening tot nog toe
1.3) OPVOEDINGSSITUATIE
1.3.1 GEWONE OPVOEDINGSSITUATIE
Ouders voelen zich bekwaam als opvoeder, ze vinden ondersteuning in hun eigen
netwerk. Soms zitten ze met vragen maar die kunnen ze zelf oplossen
Hier is er dan ook:
- Opvoedingswinkel, kind en gezin, internet
1.3.2 OPVOEDINGSSPANNING
Ouders gaan hierbij op zoek naar raad en advies, er is behoefte aan externe
ondersteuning en de ouders voelen zich onzeker. De opvoedingssituatie is niet meer zo
eenvoudig hanteerbaar
1.3.3 OPVOEDINGSCRISIS
De situatie escaleert doordat de spanning overloopt ouders kunnen het niet meer aan
dus ze gaan meer toevlucht zoeken naar ad hoc oplossingen en noodgrepen (slaan uit
onmacht etc).
Er is een gevoel van incompetentie en nood aan steun van een deskundige
Een crisis kan onstaan door een probleem van buitenaf (bv een stressvolle gebeurtenis)
1.3.4 PROBLEMATISCHE OPVOEDINGSSITUATIE
Complexr problemen over een langere periode
1.4 ONEVENWICHT TUSSEN BEDREIGENDE EN BESCHERMENDE SITUATIES
Een opvoedingssituatie problematisch negatief onevenwicht tussen de bedreigende
en beschermende factoren
Dit gaat over 3 categoriën:
1) Factoren in het kind
- Moeilijk of gemakkelijk temprament
- Zwakke gezondheid of handicap
- Gebrek aan of het hebben van voldoende sociale vaardigheden
- Vroeggeboorte, couveusekinderen
2) Factoren mbt opvoeders of ouders
- Te hoog gespannen of net realistische verwachtingen van ouderschap
- Gebrek aan of net beschikken over voldoende opvoedingsvaardigheden
- Psychische problematiek bij 1/beide ouders
- Verslaving
- Intrafamiliaal geweld
- Spanningen/ conflicten tussen familieleden
3) Factoren in de omgeving
- Isolement / gebrek aan sociale steun of een net ondersteunend netwerk
- Spanningen op het werk of werkeloosheid
2
, - Slechte behuizing of weinig speelruimte
- Maatschappelijke discriminatie
dit kan negatief doorwegen maar er kunnen wel beschermende factoren zijn.
Onstaan van een vos is een samenspel tussen de verschillende factoren waarbij sommige
factoren natuurlijk meer gaan doorwegen dan andere hiervan zal een analyse moeten
gebeuren om zicht te krijgen op de exacte situatie
1.5 OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN
Hulpverlening opstarten analyse van de opvoedingssituatie op verschillende factoren
(zie hierboven). Daaruit volgen de oudelijke opvoedingsstijlen die apart bekeken worden.
Er zijn hierbij 4 dimensies:
- Afstand
- Nabijheid
- Controle
- Loslaten
2 van die dimensies of stijlen worden nader bekeken, extreme vormen van deze 2 stijlen
kunnen bijdragen tot gedragsproblemen:
- Autonomie (loslaten) vs. Controle mate waarin de ouders hun kinderen vrijheid
en ruimte geven om zichzelf te ontwikkelen en dan wel hun kinderen controleren
om in de juiste richting te sturen
- Nabijheid (genegenheid) vs. Afstand (vijandigheid) mate waarin de ouders zich
betrokken voelen bij hun kinderen en dit kan gaan van: erge vijandigheid naar te
betrokken en te veel affectie
Hierdoor ontstaan: verwaarlozende stijl, permessief, autoritaire stijl en overbeschermend
en democratisch
1.5.1 AUTORITAIR
Ligt tussen afstand en controle.
Hierin gelden regels en discipline. De band tussen ouders en kinderen is gebaseerd op
een machtsstructuur. De ouders hebben dus een duidelijke visie en het kind heeft er niet
veel in te zeggen.
Kind wordt tegengehouden in het eigen initiatief nemen, eigen interesses en
mogelijkheden
§ Vb: kind moet doen wat de ouders zeggen, moeten deze studierichting volgen,
moeten luisteren, tegenspraak wordt niet geduld…
1.5.2 VERWAARLOZENDE OPVOEDINGSSTIJL
Ligt tussen afstand en autonomie (loslaten)
Kind mag alles en er zijn geen duidelijke afspraken. Er zijn hierdoor veel conflicten tussen
de ouders en pubers. De ouders bieden geen emotionele steun en sturing: alles mag
maar ontbreken sturing en bevestiging.
Er is een grote afstand tussen de ouders en kinderen. Ze vermijden ongemak voor
henzelf nauwelijks interactie tussen de 2
1.5.3 DEMOCRATISCHE OPVOEDINGSSTIJL
Hier zitten we tussen nabijheid en loslaten maar ook tussen controle en nabijheid
3
, De verwachtingen van de ouder tov kind zijn duidelijk en de kinderen moeten luisteren.
Ouders moeten dan ook naar de kinderen luisteren. Er is een duidelijke visie binnen het
gezin en een milde vorm van loslaten en controle
1.5.4 EXTREEM LOSLATEN
Hierin gaat het over persimissieve of overbeschermende opvoedingsstijl:
- Persimissief: laissez-faire tolerante en verwennende opvoedingsstijl: weinig
eisen en grenzen over het gedrag, weinig controle en kinderen worden weinig
gestraft. Weinig communicatie weinig discussies
- Overbeschermend: weinig vrijheid, alles wordt gecontroleerd.
4
