Dossier verbindend communiceren – Sarah Focquaert 2A
1. Geweldloze communicatie:
De 4 elementen van geweldloze communicatie zijn: 1 waarneming, 2 gevoel, 3 behoefte en 4
verzoek. Daarbij zijn 2 onderdelen zeer belangrijk: 1 dat je de 4 elementen eerlijk en objectief uit
en 2 dat je empathisch gaat luisteren door de 4 elementen.
Ik vind inderdaad dat dit tools zijn om communicatie veiliger aan te pakken. Het is nu
eenmaal waar dat wij vaak mensen verwijten of dat zij ons op een manier laten voelen
maar dat is niet waar, het is de situatie of het onderwerp dat ons zo laat voelen en niet de
persoon. Ik vind dit dan ook zeker toepasbaar in mijn persoonlijke en professionele leven.
De meerwaarde van geweldloze communicatie als kleuterleraar is dat je gevoelige
onderwerpen bespreekbaar kunt maken met de ander (bijvoorbeeld ouders) zonder dat je
hen aanvalt of verwijt. Het is echt een manier om goed aan de slag te gaan met eventuele
conflicten in plaats van deze uit de weg te gaan.
Uitgewerkt voorbeeld van een conflictsituatie bij mij thuis: mijn nichtjes (4) komen heel vaak bij
mij thuis aangezien mijn ouders oma en opa zijn. Félynn is 5, Marilou is 4, Maithé is 3 en Renée is 1.
Om de twee weken komen Félynn en Maithé (zussen) naar ons, vaak van zaterdag tot woensdag in
de vakanties en tijdens de schooldagen van vrijdag tot zondag. Marilou en Renée komen
sporadisch eens langs. De kindjes blijven dan ook altijd 1 of meerdere nachten slapen.
Aangezien ze nog zo jong zijn, zijn ze heel wild en luidruchtig en wij wonen in een klein rijhuis, dus
stil is het thuis niet.
Ik heb al eerder een conflict gehad hierover voor ik het boek geweldloze communicatie had
gelezen en dit liep niet goed af waardoor ik uiteindelijk op kot ben mogen gaan omdat het voor
mij niet haalbaar was thuis. Ik wil ook wel graag thuis studeren want ik heb een poes Marloo die
ik anders niet veel zie en al mijn materiaal ligt ook thuis. Tijdens de blokperiode van Juni 2025
ben ik dan ook geregeld naar huis gegaan voor te studeren en die reden. Ik liet dit dan weten aan
mijn ouders en nog hielden ze geen rekening met het feit dat de kindjes kwamen terwijl ik thuis
ging studeren. Tijdens deze blokperiode nadat ik het boek heb gelezen ben ik opnieuw dat conflict
aangegaan maar dan met de 4 elementen van geweldloze communicatie:
Waarneming: “Ik merk dat Félynn en Maithé vaak meerdere dagen bij ons komen logeren, ook
tijdens de blokperiode, zelfs wanneer ik vooraf heb laten weten dat ik thuis wil studeren.”
Gevoel: “Op die momenten voel ik me erg gespannen, overweldigd en soms ook machteloos,
omdat ik me moeilijk kan concentreren. Ook voelde ik me terneergeslagen omdat ik het conflict
eerder was aangegaan en er geen verandering kwam waar ik wel op gehoopt had.”
Behoefte: “Ik heb nood aan rust, voorspelbaarheid en duidelijke afspraken, zodat ik me kan
focussen op mijn studies en me toch welkom blijf voelen thuis.”
,Verzoek: “Zouden we samen kunnen afspreken dat we op voorhand bekijken wanneer de kindjes
komen logeren, en dat jullie rekening houden met mijn blokperiode wanneer ik aangeef dat ik
thuis wil studeren?”
Conclusie: Na dit gesprek hebben mijn ouders en ik samen naar oplossingen gezocht. We hebben
nu een groep chat met ons drie, waarin duidelijk wordt gecommuniceerd wanneer de kindjes
langskomen. Daarnaast hangt er een maandkalender aan het prikbord, waarop duidelijk staat
aangeduid wanneer ik thuis zal zijn voor te studeren of andere dingen gepland heb. Dit zorgt voor
meer duidelijkheid, minder spanning en meer wederzijds begrip in ons gezin.
Achteraf gezien vond ik het element gevoel het moeilijkste om aan te kaarten zonder dat dit
verwijtend is of zonder dat je de fout bij de ander legt. Dit omdat we gewoon zijn om te zeggen
‘wat jij doet geeft mij dit gevoel’.
2. Diversiteitscompas: de sleutels naar verbinding in diversiteit.
, Het diversiteitscompas was voor mij een beetje vanzelfsprekend, wel heeft het me laten inzien dat
diversiteit meer is dan wat het oog ziet (denken, handelen, waarden en context). De sleutels die
volgens mij het meeste bruikbaar zijn in de klas zijn:
o Normaliseren – “Diversiteit zien als een normaal gegeven”
In een kleuterklas verschillen kinderen sterk in taal, ontwikkeling, emoties en gedrag. Deze
sleutel helpt om die verschillen niet te problematiseren, maar als normaal te beschouwen.
Zo kan je in de klas differentiëren.
o Openen – “Drempels verlagen; de ander tolereren”
Essentieel bij jonge kinderen: een open houding naar gezinnen, culturen en
opvoedingsstijlen. Dit bevordert een veilige en inclusieve klasomgeving omdat je zo je klas
kan verrijken.
o Verkennen – “Breed observeren voorbij stereotypen en vooroordelen”
Kleuterleerkrachten observeren continu. Deze sleutel helpt om verder te kijken dan labels
en oog te hebben voor context en talenten.
o Dialogeren – “Vanuit gelijkwaardigheid in gesprek gaan”
Zowel met kinderen (op hun niveau) als met ouders is deze sleutel belangrijk om
vertrouwen op te bouwen en samen te zoeken naar wat een kind nodig heeft.
o Schakelen – “Taal en symbolen flexibel hanteren”
In meertalige of diverse klassen is flexibel omgaan met taal, beelden en non-verbale
communicatie zeer waardevol.
Normaliseren: hierin wordt besproken dat diversiteit er nu eenmaal is en dat we dit nu dus
moeten normaliseren. Het is dan ook niet meer weg te denken in onze samenleving. Als kind wordt
er ook altijd meegegeven ‘het is oke om anders te zijn’, en toch hebben veel mensen het moeilijk
met de diversiteit. Ikzelf vind diversiteit en verscheidenheid super interessant en vind het dan ook
een meerwaarde aan onze samenleving.
Relativeren: zoals ik aangaf vind ik diversiteit zeer interessant het is dan voor mij ook geen
probleem te relativeren. Ik verruim mijn blik graag en doe dit vaak door met mensen in gesprek te
gaan en aan te geven wat ik van iets denk en hoe de andere persoon daar iets van denkt. Zo vond
ik het zeer interessant te horen bij de workshop kwasakwasa hoe het sint en piet gegeven voor de
vrouw was die rond de leeftijd van 16 naar belgie kwam. Zo ben ik ook naar haar gestapt wanneer
we in kleine groep moesten werken over hoe zij dat bijvoorbeeld graag anders zou zien.
Openen: ik vind mezelf een zeer open en empathisch persoon (soms zelf een beetje te
empathisch) zo stel ik mij heel gemakkelijk in een ander persoon zijn schoenen en bezie ik mezelf
als hoog sensitief. Mijn interesse in het onbekende speelt hierbij ook zeer in mijn voordeel
waardoor ik niet snel iets nieuws/ uitdagends uit de weg zal gaan.
Verkennen: het is belangrijk om buiten stereotypen en vooroordelen te kijken want iedereen heeft
er, bewust of onbewust. Hierbij vind ik het soms moeilijk om de andere persoon niet het gevoel te
geven van ‘anders’ te zijn. Ik stel veel vragen, ben ook zeer geïnteresseerd maar heb zo ook vaak
de indruk dat de andere persoon wat overweldigd is. Daar moet ik bewust op letten.
1. Geweldloze communicatie:
De 4 elementen van geweldloze communicatie zijn: 1 waarneming, 2 gevoel, 3 behoefte en 4
verzoek. Daarbij zijn 2 onderdelen zeer belangrijk: 1 dat je de 4 elementen eerlijk en objectief uit
en 2 dat je empathisch gaat luisteren door de 4 elementen.
Ik vind inderdaad dat dit tools zijn om communicatie veiliger aan te pakken. Het is nu
eenmaal waar dat wij vaak mensen verwijten of dat zij ons op een manier laten voelen
maar dat is niet waar, het is de situatie of het onderwerp dat ons zo laat voelen en niet de
persoon. Ik vind dit dan ook zeker toepasbaar in mijn persoonlijke en professionele leven.
De meerwaarde van geweldloze communicatie als kleuterleraar is dat je gevoelige
onderwerpen bespreekbaar kunt maken met de ander (bijvoorbeeld ouders) zonder dat je
hen aanvalt of verwijt. Het is echt een manier om goed aan de slag te gaan met eventuele
conflicten in plaats van deze uit de weg te gaan.
Uitgewerkt voorbeeld van een conflictsituatie bij mij thuis: mijn nichtjes (4) komen heel vaak bij
mij thuis aangezien mijn ouders oma en opa zijn. Félynn is 5, Marilou is 4, Maithé is 3 en Renée is 1.
Om de twee weken komen Félynn en Maithé (zussen) naar ons, vaak van zaterdag tot woensdag in
de vakanties en tijdens de schooldagen van vrijdag tot zondag. Marilou en Renée komen
sporadisch eens langs. De kindjes blijven dan ook altijd 1 of meerdere nachten slapen.
Aangezien ze nog zo jong zijn, zijn ze heel wild en luidruchtig en wij wonen in een klein rijhuis, dus
stil is het thuis niet.
Ik heb al eerder een conflict gehad hierover voor ik het boek geweldloze communicatie had
gelezen en dit liep niet goed af waardoor ik uiteindelijk op kot ben mogen gaan omdat het voor
mij niet haalbaar was thuis. Ik wil ook wel graag thuis studeren want ik heb een poes Marloo die
ik anders niet veel zie en al mijn materiaal ligt ook thuis. Tijdens de blokperiode van Juni 2025
ben ik dan ook geregeld naar huis gegaan voor te studeren en die reden. Ik liet dit dan weten aan
mijn ouders en nog hielden ze geen rekening met het feit dat de kindjes kwamen terwijl ik thuis
ging studeren. Tijdens deze blokperiode nadat ik het boek heb gelezen ben ik opnieuw dat conflict
aangegaan maar dan met de 4 elementen van geweldloze communicatie:
Waarneming: “Ik merk dat Félynn en Maithé vaak meerdere dagen bij ons komen logeren, ook
tijdens de blokperiode, zelfs wanneer ik vooraf heb laten weten dat ik thuis wil studeren.”
Gevoel: “Op die momenten voel ik me erg gespannen, overweldigd en soms ook machteloos,
omdat ik me moeilijk kan concentreren. Ook voelde ik me terneergeslagen omdat ik het conflict
eerder was aangegaan en er geen verandering kwam waar ik wel op gehoopt had.”
Behoefte: “Ik heb nood aan rust, voorspelbaarheid en duidelijke afspraken, zodat ik me kan
focussen op mijn studies en me toch welkom blijf voelen thuis.”
,Verzoek: “Zouden we samen kunnen afspreken dat we op voorhand bekijken wanneer de kindjes
komen logeren, en dat jullie rekening houden met mijn blokperiode wanneer ik aangeef dat ik
thuis wil studeren?”
Conclusie: Na dit gesprek hebben mijn ouders en ik samen naar oplossingen gezocht. We hebben
nu een groep chat met ons drie, waarin duidelijk wordt gecommuniceerd wanneer de kindjes
langskomen. Daarnaast hangt er een maandkalender aan het prikbord, waarop duidelijk staat
aangeduid wanneer ik thuis zal zijn voor te studeren of andere dingen gepland heb. Dit zorgt voor
meer duidelijkheid, minder spanning en meer wederzijds begrip in ons gezin.
Achteraf gezien vond ik het element gevoel het moeilijkste om aan te kaarten zonder dat dit
verwijtend is of zonder dat je de fout bij de ander legt. Dit omdat we gewoon zijn om te zeggen
‘wat jij doet geeft mij dit gevoel’.
2. Diversiteitscompas: de sleutels naar verbinding in diversiteit.
, Het diversiteitscompas was voor mij een beetje vanzelfsprekend, wel heeft het me laten inzien dat
diversiteit meer is dan wat het oog ziet (denken, handelen, waarden en context). De sleutels die
volgens mij het meeste bruikbaar zijn in de klas zijn:
o Normaliseren – “Diversiteit zien als een normaal gegeven”
In een kleuterklas verschillen kinderen sterk in taal, ontwikkeling, emoties en gedrag. Deze
sleutel helpt om die verschillen niet te problematiseren, maar als normaal te beschouwen.
Zo kan je in de klas differentiëren.
o Openen – “Drempels verlagen; de ander tolereren”
Essentieel bij jonge kinderen: een open houding naar gezinnen, culturen en
opvoedingsstijlen. Dit bevordert een veilige en inclusieve klasomgeving omdat je zo je klas
kan verrijken.
o Verkennen – “Breed observeren voorbij stereotypen en vooroordelen”
Kleuterleerkrachten observeren continu. Deze sleutel helpt om verder te kijken dan labels
en oog te hebben voor context en talenten.
o Dialogeren – “Vanuit gelijkwaardigheid in gesprek gaan”
Zowel met kinderen (op hun niveau) als met ouders is deze sleutel belangrijk om
vertrouwen op te bouwen en samen te zoeken naar wat een kind nodig heeft.
o Schakelen – “Taal en symbolen flexibel hanteren”
In meertalige of diverse klassen is flexibel omgaan met taal, beelden en non-verbale
communicatie zeer waardevol.
Normaliseren: hierin wordt besproken dat diversiteit er nu eenmaal is en dat we dit nu dus
moeten normaliseren. Het is dan ook niet meer weg te denken in onze samenleving. Als kind wordt
er ook altijd meegegeven ‘het is oke om anders te zijn’, en toch hebben veel mensen het moeilijk
met de diversiteit. Ikzelf vind diversiteit en verscheidenheid super interessant en vind het dan ook
een meerwaarde aan onze samenleving.
Relativeren: zoals ik aangaf vind ik diversiteit zeer interessant het is dan voor mij ook geen
probleem te relativeren. Ik verruim mijn blik graag en doe dit vaak door met mensen in gesprek te
gaan en aan te geven wat ik van iets denk en hoe de andere persoon daar iets van denkt. Zo vond
ik het zeer interessant te horen bij de workshop kwasakwasa hoe het sint en piet gegeven voor de
vrouw was die rond de leeftijd van 16 naar belgie kwam. Zo ben ik ook naar haar gestapt wanneer
we in kleine groep moesten werken over hoe zij dat bijvoorbeeld graag anders zou zien.
Openen: ik vind mezelf een zeer open en empathisch persoon (soms zelf een beetje te
empathisch) zo stel ik mij heel gemakkelijk in een ander persoon zijn schoenen en bezie ik mezelf
als hoog sensitief. Mijn interesse in het onbekende speelt hierbij ook zeer in mijn voordeel
waardoor ik niet snel iets nieuws/ uitdagends uit de weg zal gaan.
Verkennen: het is belangrijk om buiten stereotypen en vooroordelen te kijken want iedereen heeft
er, bewust of onbewust. Hierbij vind ik het soms moeilijk om de andere persoon niet het gevoel te
geven van ‘anders’ te zijn. Ik stel veel vragen, ben ook zeer geïnteresseerd maar heb zo ook vaak
de indruk dat de andere persoon wat overweldigd is. Daar moet ik bewust op letten.
