Bevorderen van gezondheid
Determinanten van gezondheid
Intern milieu: ons lichaam
Levensstijl = uw gedrag
Curatief = focus op genezing
PREVENTIE !!!
= het totaal van maatregelen, zowel binnen als buiten de gezondheidszorg, die tot doel hebben de gezondheid te bewaren
en te bevorderen en/door ziekte en gezondheidsproblemen te voorkomen
INDIVIDUEEL COLLECTIEF
Voorkomen, beperken, behandelen individu Reductie kans dat risicofactor aanleiding geeft
tot ziekte
mensen stimuleren om zelf (actief en vrijwillig) eigen gezondheid te beïnvloeden, gezondheidsrisico’s en
gezondheidsmotieven te ervaren (empowerment)
ondersteuning om omgeving gezondheidsbevorderend in te richten (aangepast preventie/zorgaanbod, voorzieningen en
regulering)
Doel = gedragsverandering (gezondheidsgedrag)
Proberen aan preventie te doen, maatregelen
Doel: gezondheid te bevorderen, ziekte te voorkomen
Individueel niveau
Gezondheid zelf in handen (bevorderen)
Collectief niveau
Bv overheid die beslist om stoelgangsstaaltjes uit te delen aan bevolking om te testen op darmkanker
Verschillen tussen preventie:
• Primaire preventie
Ziektes/problemen voorkomen om de prevalentie en incidentie te reduceren (moet je er bij
zeggen op examen) (ziekte is er niet en je doet iets om te voorkomen dat die ziekte zich
voordoet)
Is er een causaal verband tussen de 2 (oorzaak en gevolg) is het ene effectief de oorzaak van de
ander? Soms lijkt dat zo maar is dat niet het geval
, a. Milieuhygiëne (gezondheidsbescherming)
Case example: luchtvervuiling
Risicofactor en relatie met ‘ziekte’
In kaart brengen ‘risicofactor’ op lokaal niveau
Wat is het effect van ‘preventie’?
Hoe wordt preventie geïmplementeerd?
b. Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding
Gezonde voeding
Basisprincipes van hygiëne
Veilig gedrag
…
c. Systematische vaccinatie
Polio
Baarmoederhalskanker
d. Genetische counseling
Preïmplantatie genetische diagnostiek
• Secundaire preventie
Vroege opsporing van ziekte, in een behandelbaar stadium, met als doel progressie te vermijden, en kans op herstel
zonder blijvende schade, te verhogen door behandeling in
te stellen
Vals positief: je bent niet ziek, maar de test zegt dat je
ziek bent
Vals negatief: je bent ziek, maar de test zegt dat je dat
niet bent
Kind & gezin, CLB, 1813 zelfmoordlijn, rode kruis,…
, Case example: colon kanker
(Poliep verwijderen = kanker in vroegstadium)
Is vroegtijdige opsporing mogelijk?
Screeningstest? Kosten-effectief? Vals positieven?
Verdere diagnostiek?
Effect?
Eerste 2j zien we meer kankers → logisch, want als je het gaat opzoeken ga je er meer vinden (links)
Sterfte van darm, colonkanker is minder (rechts)
Nipt-test: implicatie = keuze geven of ze nog de zwangerschap willen laten doorgaan = niet echt preventie
(zwangersschapsonderbreking is niet echt een preventie voor Down-Syndroom bv)
• Tertiaire preventie
Voorkomen van complicaties en sequellen om gezondheidssituatie te optimaliseren
Federale overheid (Departement volksgezondheid), Vlaams fonds voor Reintegratie van mindervaliden en
Gehandicaptenzorg
• Zorggebonden preventie
Ingebouwde/casuïstische preventie of het individuele zorgverleningssituaties signaleren, vroegtijdig herkennen, screenen,
voorlichten en begeleiden van de persoon in kwestie
Iemand met baarmoederhalskanker, wanneer zou je primair en wanneer secundaire preventie doen?
Casus voorbeeld: CVA
Aantal cellen in hersenen, onvoldoende bloedtoevoer door slagaders
Als stuk hersenen uitschakelt → beroerte (bv mondhoek hangt naar beneden etc) = CVA
Primaire preventie: gezonde levensstijl
Secundaire preventie: tijd
Determinanten van gezondheid
Intern milieu: ons lichaam
Levensstijl = uw gedrag
Curatief = focus op genezing
PREVENTIE !!!
= het totaal van maatregelen, zowel binnen als buiten de gezondheidszorg, die tot doel hebben de gezondheid te bewaren
en te bevorderen en/door ziekte en gezondheidsproblemen te voorkomen
INDIVIDUEEL COLLECTIEF
Voorkomen, beperken, behandelen individu Reductie kans dat risicofactor aanleiding geeft
tot ziekte
mensen stimuleren om zelf (actief en vrijwillig) eigen gezondheid te beïnvloeden, gezondheidsrisico’s en
gezondheidsmotieven te ervaren (empowerment)
ondersteuning om omgeving gezondheidsbevorderend in te richten (aangepast preventie/zorgaanbod, voorzieningen en
regulering)
Doel = gedragsverandering (gezondheidsgedrag)
Proberen aan preventie te doen, maatregelen
Doel: gezondheid te bevorderen, ziekte te voorkomen
Individueel niveau
Gezondheid zelf in handen (bevorderen)
Collectief niveau
Bv overheid die beslist om stoelgangsstaaltjes uit te delen aan bevolking om te testen op darmkanker
Verschillen tussen preventie:
• Primaire preventie
Ziektes/problemen voorkomen om de prevalentie en incidentie te reduceren (moet je er bij
zeggen op examen) (ziekte is er niet en je doet iets om te voorkomen dat die ziekte zich
voordoet)
Is er een causaal verband tussen de 2 (oorzaak en gevolg) is het ene effectief de oorzaak van de
ander? Soms lijkt dat zo maar is dat niet het geval
, a. Milieuhygiëne (gezondheidsbescherming)
Case example: luchtvervuiling
Risicofactor en relatie met ‘ziekte’
In kaart brengen ‘risicofactor’ op lokaal niveau
Wat is het effect van ‘preventie’?
Hoe wordt preventie geïmplementeerd?
b. Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding
Gezonde voeding
Basisprincipes van hygiëne
Veilig gedrag
…
c. Systematische vaccinatie
Polio
Baarmoederhalskanker
d. Genetische counseling
Preïmplantatie genetische diagnostiek
• Secundaire preventie
Vroege opsporing van ziekte, in een behandelbaar stadium, met als doel progressie te vermijden, en kans op herstel
zonder blijvende schade, te verhogen door behandeling in
te stellen
Vals positief: je bent niet ziek, maar de test zegt dat je
ziek bent
Vals negatief: je bent ziek, maar de test zegt dat je dat
niet bent
Kind & gezin, CLB, 1813 zelfmoordlijn, rode kruis,…
, Case example: colon kanker
(Poliep verwijderen = kanker in vroegstadium)
Is vroegtijdige opsporing mogelijk?
Screeningstest? Kosten-effectief? Vals positieven?
Verdere diagnostiek?
Effect?
Eerste 2j zien we meer kankers → logisch, want als je het gaat opzoeken ga je er meer vinden (links)
Sterfte van darm, colonkanker is minder (rechts)
Nipt-test: implicatie = keuze geven of ze nog de zwangerschap willen laten doorgaan = niet echt preventie
(zwangersschapsonderbreking is niet echt een preventie voor Down-Syndroom bv)
• Tertiaire preventie
Voorkomen van complicaties en sequellen om gezondheidssituatie te optimaliseren
Federale overheid (Departement volksgezondheid), Vlaams fonds voor Reintegratie van mindervaliden en
Gehandicaptenzorg
• Zorggebonden preventie
Ingebouwde/casuïstische preventie of het individuele zorgverleningssituaties signaleren, vroegtijdig herkennen, screenen,
voorlichten en begeleiden van de persoon in kwestie
Iemand met baarmoederhalskanker, wanneer zou je primair en wanneer secundaire preventie doen?
Casus voorbeeld: CVA
Aantal cellen in hersenen, onvoldoende bloedtoevoer door slagaders
Als stuk hersenen uitschakelt → beroerte (bv mondhoek hangt naar beneden etc) = CVA
Primaire preventie: gezonde levensstijl
Secundaire preventie: tijd
