Pijn
Les 1 inleiding:
Stellingen:
1. Echte pijn heeft altijd een organische oorzaak = Fout: patiënten gaan ervan uit dat wij de
organische oorzaak vinden. ‘Dat is de reden van mijn pijn’ maar periode waarin letsel geneest is al
voorbij, niet blijven zoeken naar een organische pijn. Organisch = letsel
2. Als de pijn van uw patiënt erger wordt, moet je alert zijn want dit wijst erop dat de aandoening
erger wordt = Fout: aandoening wordt niet altijd erger bv chronische pijn, pijn kan wel een andere
vorm aannemen.
3. Vind je afwijkingen op ct-scan bij een patiënt met lage rugpijn dan zijn die afwijkingen bewijzend
en verklarend voor pijn = Fout: medische beeldvorming zegt net alles over pijn. Sommige mensen
erg veel slijtage en geen pijn en andere minder slijtage en toch veel pijn.
4. Pijn geneest niet door rust = Waar, zo snel mogelijk mobiliseren, stoppen met bewegen dan ook
de + effecten van bewegen weghalen. Heel algemeen wel; scheur in ligament natuurlijk wel
rusten.
5. Pijn bij bewegen moet je ten alle tijden vermijden = Fout, vooral bij chronische pijn problematiek.
Bij pijn bij een oefening best wel stoppen. Bewegen; pijn geen teken dat er iets stuk is, mensen
durven niet meer bewegen, dit moeten we doorbreken. Time based: je moet 5 minuten bewegen,
krijg je pijn -> doordoen.
6. De mate van pijn wordt volledig bepaald door ernst van het letsel = Fout: letsel klein weinig pijn,
groter: meer pijn. Maar pijn zo groot dan geen pijn meer. Geen pijn rapporteren, hersenen in staat
om pijn te negeren als je leven bedreigd is.
7. Het doorsnijden van de pijnbaan is geen ultiem redmiddel voor een chronische pijnpatiënt = Fout:
patiënten gaan erom vragen maar het helpt niet. Tijdelijk maar mensen een andere en ergere vorm
van pijn ontwikkelen. 1 doorsnijden dan langs andere baan naar de hersenen. Zenuw doorsnijden,
neuronen geen input meer, worden overgevoelig, doorgeven van input van ergens.
8. Als je een patiënt een placebo behandeling geeft (nep-pilletje) en zijn pijn vermindert, dan zat de
pijn “tussen de oren”. = Fout: placebo werkt bij iedereen! Als je erin geloofd dan lichaam minder
pijn. Zorgen dat P geloofd dat de behandeling zal werken.
9. Het ultieme doel van wetenschappelijk pijnonderzoek is het uiteindelijk compleet bannen van
pijn. = Fout: pijn is een alarmfunctie zonder pijn zijn er veel meer problemen
10. Ondanks de verwoede pogingen van geneeskunde en wetenschap om pijn weg te krijgen, zal de
chronische pijn problematiek niet afnemen. = Waar, chronische pijn gaan we niet kunnen
onderdrukken, een pilletje zal dit niet wegnemen.
11. De pijnvezels degenereren ten gevolge van verouderen, waardoor senioren minder pijn voelen. =
Fout: zenuwvezels degenereren maar voldoende die goed blijven waardoor ze evenveel pijn
ervaren.
12. Een persoon zijn humeur en gemoed kunnen de pijn verhogen = Waar: goed voelen, minder snel
pijn. Exact dezelfde prikkel, slechte dag dan meer pijn.
Pijn heeft vele dimensies
Man met hamer: Slag op duim
- Gelaat vertrekt, vloek, houdt op met timmeren
- Pijn zinvol en begrijpelijk
- Prikkel, nociceptie en pijngewaarwording mooi in serie
,Simpelste vorm van pijn, volledig te verklaren hoe hard en waar die heeft geslagen, zeer begrijpbare pijn.
Het klopt met wat effectief gebeurt.
Automutilatie:
- Waarom beschadigen mensen zichzelf?
- Psychiatrische stoornis?
- Sensibiliteitsstoornis?
- Ervaren ze pijn als aangenaam?
Personen snijden zichzelf. Aangenaam gevoel? Of psychische stoornis? Je doet jezelf pijn en niet iemand
anders.
Vrouw met de brillen:
- Vrouw 67, reeds 37 jaar aangezichtspijn
- 15 brillen, 26 gebitten
- Reist alle specialisten af
- Pijngedrag heeft doel voor haar: weg van eenzaamheid
Pijn een pijngedrag. Structuur en doel aan haar leven, stap uit de eenzaamheid. Blijven komen en klachten
hebben. Kine bezoek is een sociaal contact. Pijngedrag dan effectief pijn.
Congenitale analgesie:
- Afwezigheid van pijnzin
- Verwondingen vanaf eerste levensdagen
- Hebben extreme medische zorg nodig
- Pijnzin = vitale sensibiliteit
- Video zie Toledo: A life without pain. (Gabby, Miriam, Jamilah)
Geboren zonder pijnzin. Extreme medische zorg nodig
Definitie van pijn
Pijn is een onaangename sensorische en emotionele ervaring die wordt opgewekt door een (dreigende)
weefselbeschadiging, of wordt beschreven in termen van een weefselbeschadiging.
Het is niet leuk, maar dit is nodig anders heeft het geen effect. Prikkels van de buitenwereld impact op het
lichaam. Het is ook een emotie. Chronische pijn niet meer zoeken naar een organische oorzaak. Het is
heel subjectief, enkel iets dat de persoon zelf voelt. Je moet het vragen aan de persoon zelf.
- Pijn is subjectief.
o Ieder individu leert het woord pijn te gebruiken op basis van ervaringen met
weefselschade vroeg in het leven.
- meten is moeilijk
- Pijn is een emotie
- Weefselschade is niet noodzakelijk: pijnkabel model achterhaald, wel flexibel en leerbaar
pijnsysteem
- Ook andere pijn uitdrukking bij verschillende culturen, sommige laten snel pijn zien, anderen
laten geen pijn zien.
, Indelingen van pijn:
- Ideaal: indeling volgens ontstaansmechanisme (moeilijk bij chronische pijn)
- Plaats van de pijn
- Plaats van de oorsprong (somato-, viscero-, neuro-, psychogeen)
- Somatisch versus psychisch
- Nociceptief = er is een duidelijke prikkel versus non nociceptief
- Tijdsduur: Acuut of chronisch
Epidemiologie van pijn
Het voorkomen van pijn in de samenleving bestuderen. Zo kunnen belangrijke verbanden ontdekt worden,
vb stad of platteland, man of vrouw, kinderen en ouderen,…Risicofactoren kunnen afgeleid worden die
belangrijk zijn voor preventie: vb lichamelijke inactiviteit, roken, eetgewoonten, werkomstandigheden,
stress enz;
- Prevalentie = aantal mensen met bepaalde pijn op bepaald ogenblik: leert ons de grootte van het
probleem
- Incidentie = Aantal nieuwe pijn gevallen: laat toe om trends in ontstaan te bestuderen en dus
belangrijk voor studie van ontstaansmechanisme
Meest voorkomende regionale pijnsyndromen zijn rug-, heup-, en nekpijn (1/3 tot 1/4 mensen),
widespread pain 1/10 = pijn in meerdere gewrichtenl
- Verschillende patronen voor mannen en vrouwen:
o Vrouwen rapporteren meer ernstige pijn en meer frequent en meer aanhoudend
- Verschillende patronen naar gelang de cultuur
- Percentage van pijn-gerelateerde beperkingen hoger bij lager maatschappelijke klassen: Lager
sociale klasse sneller thuisblijven door pijn dan hogere sociale klasse
- Verschillend voorkomen van bepaalde vormen van pijn in functie van leeftijd
Mannen zwart bolletje, vrouwen open bolletje.
Herpes zoster: vooral op jonge en oude leeftijd; te maken met weerstand? Op jonge leeftijd hoofdzakelijk mannen, op
oude leeftijd vrouwen.
, Artrose: Zelden op jonge leeftijd (slijtagetheorie) nauwelijks verschil tussen geslachten.
Rugpijn met ischias: Vooral in middenste levensfase. Ambities, maatschappelijke eisen, problemen huwelijk werk???
Hoofdpijn: Hoogste frequentie op jongvolwassen leeftijd, geleidelijk afnemend op hogere leeftijd.
Migraine: piek in middenste levensfase, afnemend tot nul bij stijgen van leeftijd.
Maagzweer: Piek rond 60, en extra piek rond 30 voor mannen. Beroep, pensioen.
❑ Hoofdstuk 1: Van pijnprikkel tot pijngewaarwording
Pijnkabelmodel bij nociceptieve pijn:
Prikkel -> receptor -> first order-> achter hoorn, transmissie -
> second order -> thalamus.
1. Stimulus: pijnlijke prikkel
2. Impuls transmissie: door AP op te wekken
3. Dorsale hoorn: AP langs C en A-delta vezels naar
dorsale hoorn.
4. Synaptische transmissie: Aankomst van AP
veroorzaakt opening kanalen op uiteinden van
perifere afferente sensorische vezels.
Vesicles die neurotransmitters bevatten fuseren met presynaptisch membraan en laten hun
inhoud los in synaptische spleet.
Neurotransmitters binden met receptoren op post-synaptische membraan
5. Postsynaptisch: Influx en efflux van stoffen die voortgang van AP langs axonen van ruggenmerg
naar brein toelaat.
6. Verwerking en perceptie: Pijninformatie wordt opgevangen en verwerkt door de hogere centra in
de hersenen: het individu ervaart pijn.
De nociceptoren en soorten afferente vezels: Primaire vs secundaire pijn
Vroeger dacht men: pijn door excessieve stimulatie van receptoren van andere sensaties (tast, druk,
temperatuur…)
Nociceptoren zijn relatief ongespecialiseerde zenuwcel-uiteinden die de sensatie van pijn opwekken.
Cellichaam in dorsale ganglion (of trigeminal ganglion), axon naar de periferie, axon naar ruggenmerg (of
hersenstam).
Hoe meer druk, receptoren meer en meer info, op den duur pijn -> dit dacht men vroeger. Nu: we hebben
afzonderlijke receptoren voor pijn.
45° is de drempel voor pijn in deze situatie
Microneurografie: naald in arm; op zoek naar afferente zenuwvezels: buitenwereld naar hersenen. In vezel
prikken, signalen registreren; AP omzetten naar een geluid
Thermoreceptor: groene onderste balk, hoe hoger T hoe meer AP richting de hersenen. Dat is warmer.
Vanaf een 42° blijft steken op 5 AP. Je voelt geen andere temperatuur. Dan andere receptoren die niks
deden bij 37° pas in actie bij drempel van temperatuur die pijn geeft. Zwarte curve onderaan, geen
Les 1 inleiding:
Stellingen:
1. Echte pijn heeft altijd een organische oorzaak = Fout: patiënten gaan ervan uit dat wij de
organische oorzaak vinden. ‘Dat is de reden van mijn pijn’ maar periode waarin letsel geneest is al
voorbij, niet blijven zoeken naar een organische pijn. Organisch = letsel
2. Als de pijn van uw patiënt erger wordt, moet je alert zijn want dit wijst erop dat de aandoening
erger wordt = Fout: aandoening wordt niet altijd erger bv chronische pijn, pijn kan wel een andere
vorm aannemen.
3. Vind je afwijkingen op ct-scan bij een patiënt met lage rugpijn dan zijn die afwijkingen bewijzend
en verklarend voor pijn = Fout: medische beeldvorming zegt net alles over pijn. Sommige mensen
erg veel slijtage en geen pijn en andere minder slijtage en toch veel pijn.
4. Pijn geneest niet door rust = Waar, zo snel mogelijk mobiliseren, stoppen met bewegen dan ook
de + effecten van bewegen weghalen. Heel algemeen wel; scheur in ligament natuurlijk wel
rusten.
5. Pijn bij bewegen moet je ten alle tijden vermijden = Fout, vooral bij chronische pijn problematiek.
Bij pijn bij een oefening best wel stoppen. Bewegen; pijn geen teken dat er iets stuk is, mensen
durven niet meer bewegen, dit moeten we doorbreken. Time based: je moet 5 minuten bewegen,
krijg je pijn -> doordoen.
6. De mate van pijn wordt volledig bepaald door ernst van het letsel = Fout: letsel klein weinig pijn,
groter: meer pijn. Maar pijn zo groot dan geen pijn meer. Geen pijn rapporteren, hersenen in staat
om pijn te negeren als je leven bedreigd is.
7. Het doorsnijden van de pijnbaan is geen ultiem redmiddel voor een chronische pijnpatiënt = Fout:
patiënten gaan erom vragen maar het helpt niet. Tijdelijk maar mensen een andere en ergere vorm
van pijn ontwikkelen. 1 doorsnijden dan langs andere baan naar de hersenen. Zenuw doorsnijden,
neuronen geen input meer, worden overgevoelig, doorgeven van input van ergens.
8. Als je een patiënt een placebo behandeling geeft (nep-pilletje) en zijn pijn vermindert, dan zat de
pijn “tussen de oren”. = Fout: placebo werkt bij iedereen! Als je erin geloofd dan lichaam minder
pijn. Zorgen dat P geloofd dat de behandeling zal werken.
9. Het ultieme doel van wetenschappelijk pijnonderzoek is het uiteindelijk compleet bannen van
pijn. = Fout: pijn is een alarmfunctie zonder pijn zijn er veel meer problemen
10. Ondanks de verwoede pogingen van geneeskunde en wetenschap om pijn weg te krijgen, zal de
chronische pijn problematiek niet afnemen. = Waar, chronische pijn gaan we niet kunnen
onderdrukken, een pilletje zal dit niet wegnemen.
11. De pijnvezels degenereren ten gevolge van verouderen, waardoor senioren minder pijn voelen. =
Fout: zenuwvezels degenereren maar voldoende die goed blijven waardoor ze evenveel pijn
ervaren.
12. Een persoon zijn humeur en gemoed kunnen de pijn verhogen = Waar: goed voelen, minder snel
pijn. Exact dezelfde prikkel, slechte dag dan meer pijn.
Pijn heeft vele dimensies
Man met hamer: Slag op duim
- Gelaat vertrekt, vloek, houdt op met timmeren
- Pijn zinvol en begrijpelijk
- Prikkel, nociceptie en pijngewaarwording mooi in serie
,Simpelste vorm van pijn, volledig te verklaren hoe hard en waar die heeft geslagen, zeer begrijpbare pijn.
Het klopt met wat effectief gebeurt.
Automutilatie:
- Waarom beschadigen mensen zichzelf?
- Psychiatrische stoornis?
- Sensibiliteitsstoornis?
- Ervaren ze pijn als aangenaam?
Personen snijden zichzelf. Aangenaam gevoel? Of psychische stoornis? Je doet jezelf pijn en niet iemand
anders.
Vrouw met de brillen:
- Vrouw 67, reeds 37 jaar aangezichtspijn
- 15 brillen, 26 gebitten
- Reist alle specialisten af
- Pijngedrag heeft doel voor haar: weg van eenzaamheid
Pijn een pijngedrag. Structuur en doel aan haar leven, stap uit de eenzaamheid. Blijven komen en klachten
hebben. Kine bezoek is een sociaal contact. Pijngedrag dan effectief pijn.
Congenitale analgesie:
- Afwezigheid van pijnzin
- Verwondingen vanaf eerste levensdagen
- Hebben extreme medische zorg nodig
- Pijnzin = vitale sensibiliteit
- Video zie Toledo: A life without pain. (Gabby, Miriam, Jamilah)
Geboren zonder pijnzin. Extreme medische zorg nodig
Definitie van pijn
Pijn is een onaangename sensorische en emotionele ervaring die wordt opgewekt door een (dreigende)
weefselbeschadiging, of wordt beschreven in termen van een weefselbeschadiging.
Het is niet leuk, maar dit is nodig anders heeft het geen effect. Prikkels van de buitenwereld impact op het
lichaam. Het is ook een emotie. Chronische pijn niet meer zoeken naar een organische oorzaak. Het is
heel subjectief, enkel iets dat de persoon zelf voelt. Je moet het vragen aan de persoon zelf.
- Pijn is subjectief.
o Ieder individu leert het woord pijn te gebruiken op basis van ervaringen met
weefselschade vroeg in het leven.
- meten is moeilijk
- Pijn is een emotie
- Weefselschade is niet noodzakelijk: pijnkabel model achterhaald, wel flexibel en leerbaar
pijnsysteem
- Ook andere pijn uitdrukking bij verschillende culturen, sommige laten snel pijn zien, anderen
laten geen pijn zien.
, Indelingen van pijn:
- Ideaal: indeling volgens ontstaansmechanisme (moeilijk bij chronische pijn)
- Plaats van de pijn
- Plaats van de oorsprong (somato-, viscero-, neuro-, psychogeen)
- Somatisch versus psychisch
- Nociceptief = er is een duidelijke prikkel versus non nociceptief
- Tijdsduur: Acuut of chronisch
Epidemiologie van pijn
Het voorkomen van pijn in de samenleving bestuderen. Zo kunnen belangrijke verbanden ontdekt worden,
vb stad of platteland, man of vrouw, kinderen en ouderen,…Risicofactoren kunnen afgeleid worden die
belangrijk zijn voor preventie: vb lichamelijke inactiviteit, roken, eetgewoonten, werkomstandigheden,
stress enz;
- Prevalentie = aantal mensen met bepaalde pijn op bepaald ogenblik: leert ons de grootte van het
probleem
- Incidentie = Aantal nieuwe pijn gevallen: laat toe om trends in ontstaan te bestuderen en dus
belangrijk voor studie van ontstaansmechanisme
Meest voorkomende regionale pijnsyndromen zijn rug-, heup-, en nekpijn (1/3 tot 1/4 mensen),
widespread pain 1/10 = pijn in meerdere gewrichtenl
- Verschillende patronen voor mannen en vrouwen:
o Vrouwen rapporteren meer ernstige pijn en meer frequent en meer aanhoudend
- Verschillende patronen naar gelang de cultuur
- Percentage van pijn-gerelateerde beperkingen hoger bij lager maatschappelijke klassen: Lager
sociale klasse sneller thuisblijven door pijn dan hogere sociale klasse
- Verschillend voorkomen van bepaalde vormen van pijn in functie van leeftijd
Mannen zwart bolletje, vrouwen open bolletje.
Herpes zoster: vooral op jonge en oude leeftijd; te maken met weerstand? Op jonge leeftijd hoofdzakelijk mannen, op
oude leeftijd vrouwen.
, Artrose: Zelden op jonge leeftijd (slijtagetheorie) nauwelijks verschil tussen geslachten.
Rugpijn met ischias: Vooral in middenste levensfase. Ambities, maatschappelijke eisen, problemen huwelijk werk???
Hoofdpijn: Hoogste frequentie op jongvolwassen leeftijd, geleidelijk afnemend op hogere leeftijd.
Migraine: piek in middenste levensfase, afnemend tot nul bij stijgen van leeftijd.
Maagzweer: Piek rond 60, en extra piek rond 30 voor mannen. Beroep, pensioen.
❑ Hoofdstuk 1: Van pijnprikkel tot pijngewaarwording
Pijnkabelmodel bij nociceptieve pijn:
Prikkel -> receptor -> first order-> achter hoorn, transmissie -
> second order -> thalamus.
1. Stimulus: pijnlijke prikkel
2. Impuls transmissie: door AP op te wekken
3. Dorsale hoorn: AP langs C en A-delta vezels naar
dorsale hoorn.
4. Synaptische transmissie: Aankomst van AP
veroorzaakt opening kanalen op uiteinden van
perifere afferente sensorische vezels.
Vesicles die neurotransmitters bevatten fuseren met presynaptisch membraan en laten hun
inhoud los in synaptische spleet.
Neurotransmitters binden met receptoren op post-synaptische membraan
5. Postsynaptisch: Influx en efflux van stoffen die voortgang van AP langs axonen van ruggenmerg
naar brein toelaat.
6. Verwerking en perceptie: Pijninformatie wordt opgevangen en verwerkt door de hogere centra in
de hersenen: het individu ervaart pijn.
De nociceptoren en soorten afferente vezels: Primaire vs secundaire pijn
Vroeger dacht men: pijn door excessieve stimulatie van receptoren van andere sensaties (tast, druk,
temperatuur…)
Nociceptoren zijn relatief ongespecialiseerde zenuwcel-uiteinden die de sensatie van pijn opwekken.
Cellichaam in dorsale ganglion (of trigeminal ganglion), axon naar de periferie, axon naar ruggenmerg (of
hersenstam).
Hoe meer druk, receptoren meer en meer info, op den duur pijn -> dit dacht men vroeger. Nu: we hebben
afzonderlijke receptoren voor pijn.
45° is de drempel voor pijn in deze situatie
Microneurografie: naald in arm; op zoek naar afferente zenuwvezels: buitenwereld naar hersenen. In vezel
prikken, signalen registreren; AP omzetten naar een geluid
Thermoreceptor: groene onderste balk, hoe hoger T hoe meer AP richting de hersenen. Dat is warmer.
Vanaf een 42° blijft steken op 5 AP. Je voelt geen andere temperatuur. Dan andere receptoren die niks
deden bij 37° pas in actie bij drempel van temperatuur die pijn geeft. Zwarte curve onderaan, geen
