H.8 Politieke veranderingen in het
verhoudingsvraagstuk:
In dit hoofdstuk gaan we kijken naar het verhoudingsvraagstuk vanuit de politicologische bril. We gaan
kijken naar de verdeling van de macht: hoe onderscheiden mensen zich van elkaar wat macht betreft?
Daarbij kijken we ook naar de verandering in de afgelopen eeuwen.
- verhoudingsvraagstuk: vraagstuk over de manier waarop mensen zich onderscheiden en
tot elkaar verhouden en de manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan
deze verschillen.
8.1 Revoluties:
De naties werden van de 18e eeuw belangrijker in de westerse wereld, maar uiteindelijk kwam dit uit in
conflicten tussen naties zoals de wereldoorlogen. De overheden zorgden wel voor veiligheid voor de
burger, dankzij het geweldsmonopolie, maar pasten ook dwang en onderdrukking toe en daardoor
kwamen mensen in verzet en kwamen er revoluties. Een belangrijke drijfveer van deze revoluties was de
drang van mensen naar vrijheid. De eerste revolutie was de Amerikaanse in 1776, uiteindelijk zorgde dit
voor het ontstaan van de Verenigde Staten van Amerika. Door de Franse revolutie kregen burgers meer
zeggenschap en werd de macht van de koning, adel en kerk verbroken. In 1848 kwamen er veel landen
in opstand en in Nederland werd toen onder leiding van Thorbecke de grondwet veranderd.
8.2 Gezag en representatie:
In de analyse van de revoluties worden kernconcepten gezag, representatie en representativiteit
gebruikt. Handig om eerst te weten wat dit is:
- gezag: macht die als legitiem beschouwd wordt.
- representatie: de vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of
enkele betrokkenen die namens de groep optreden.
- representativiteit: de mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken overeenkomen met die van de groep die zij vertegenwoordigen.
Bij de revoluties vna 1776, 1789 en 1848 vond het volk dat de macht van de vorsten en adel niet
rechtvaardig en niet wettig was en daarmee waren adel en vorst hun gezag verloren.
Gezag ligt dus in het verlengde van macht, bij het gezag wordt de macht van een actor als legitiem
beschouwd. Als een actor gezag heeft accepteren de anderen dat vrijwillig. Onderdanen accepteren dat
gezag alleen maar als dat ook wordt waargemaakt. Dit kernconcept kan je op microniveau zien als:
persoonlijke kwaliteiten, geleverde prestaties of een positie of functie.
In eigen land heeft de overheid de macht om de vrijheid van mensen in te perken dankzij het gewelds-
en belastingmonopolie. Zolang mensen dat erkennen heeft de overheid gezag (interne soevereiniteit).
Hoe meer mensen in de samenleving het gezag van de overheid erkennen, hoe stabieler de politieke
positie van het land, maar is die erkenning niet meer aanwezig dan kan dit leiden tot een burgeroorlog.
Bij de revoluties van 1848 wilden de burgers meer invloed, ze wilden wel belasting betalen, maar
daarvoor wel meer inspraak hebben. Representatie houdt in dat mensen een bepaalde groep
vertegenwoordigen. Steeds is er een groep gevormd (groepsvorming) waarvoor één of een aantal
leden optreden.
Amerikaanse opstandelingen wilden ook representatie, ze wilden het gezagsprobleem oplossen, maar
daarvoor waren nieuwe organisaties nodig en zo ontstonden politieke instituties als een kiesstelsel en
verhoudingsvraagstuk:
In dit hoofdstuk gaan we kijken naar het verhoudingsvraagstuk vanuit de politicologische bril. We gaan
kijken naar de verdeling van de macht: hoe onderscheiden mensen zich van elkaar wat macht betreft?
Daarbij kijken we ook naar de verandering in de afgelopen eeuwen.
- verhoudingsvraagstuk: vraagstuk over de manier waarop mensen zich onderscheiden en
tot elkaar verhouden en de manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan
deze verschillen.
8.1 Revoluties:
De naties werden van de 18e eeuw belangrijker in de westerse wereld, maar uiteindelijk kwam dit uit in
conflicten tussen naties zoals de wereldoorlogen. De overheden zorgden wel voor veiligheid voor de
burger, dankzij het geweldsmonopolie, maar pasten ook dwang en onderdrukking toe en daardoor
kwamen mensen in verzet en kwamen er revoluties. Een belangrijke drijfveer van deze revoluties was de
drang van mensen naar vrijheid. De eerste revolutie was de Amerikaanse in 1776, uiteindelijk zorgde dit
voor het ontstaan van de Verenigde Staten van Amerika. Door de Franse revolutie kregen burgers meer
zeggenschap en werd de macht van de koning, adel en kerk verbroken. In 1848 kwamen er veel landen
in opstand en in Nederland werd toen onder leiding van Thorbecke de grondwet veranderd.
8.2 Gezag en representatie:
In de analyse van de revoluties worden kernconcepten gezag, representatie en representativiteit
gebruikt. Handig om eerst te weten wat dit is:
- gezag: macht die als legitiem beschouwd wordt.
- representatie: de vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of
enkele betrokkenen die namens de groep optreden.
- representativiteit: de mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken overeenkomen met die van de groep die zij vertegenwoordigen.
Bij de revoluties vna 1776, 1789 en 1848 vond het volk dat de macht van de vorsten en adel niet
rechtvaardig en niet wettig was en daarmee waren adel en vorst hun gezag verloren.
Gezag ligt dus in het verlengde van macht, bij het gezag wordt de macht van een actor als legitiem
beschouwd. Als een actor gezag heeft accepteren de anderen dat vrijwillig. Onderdanen accepteren dat
gezag alleen maar als dat ook wordt waargemaakt. Dit kernconcept kan je op microniveau zien als:
persoonlijke kwaliteiten, geleverde prestaties of een positie of functie.
In eigen land heeft de overheid de macht om de vrijheid van mensen in te perken dankzij het gewelds-
en belastingmonopolie. Zolang mensen dat erkennen heeft de overheid gezag (interne soevereiniteit).
Hoe meer mensen in de samenleving het gezag van de overheid erkennen, hoe stabieler de politieke
positie van het land, maar is die erkenning niet meer aanwezig dan kan dit leiden tot een burgeroorlog.
Bij de revoluties van 1848 wilden de burgers meer invloed, ze wilden wel belasting betalen, maar
daarvoor wel meer inspraak hebben. Representatie houdt in dat mensen een bepaalde groep
vertegenwoordigen. Steeds is er een groep gevormd (groepsvorming) waarvoor één of een aantal
leden optreden.
Amerikaanse opstandelingen wilden ook representatie, ze wilden het gezagsprobleem oplossen, maar
daarvoor waren nieuwe organisaties nodig en zo ontstonden politieke instituties als een kiesstelsel en
