CONFLICT STUDIES
Academiejaar 2025–2026
Pagina 1 van 90
,Inhoudsopgave
1. Hoofdstuk 1 – Inleiding en afbakening van het vakgebied
2. Hoofdstuk 2 – Identiteit en conflict
3. Hoofdstuk 3 – Geweld en structuur
4. Hoofdstuk 4 – Rational choice en de greed-theorie
5. Hoofdstuk 5 – Geweld en politiek
6. Hoofdstuk 6 – Jihadi-actoren in conflict
7. Hoofdstuk 7 – Privatisering van veiligheid (PMCs)
8. Hoofdstuk 8 – Actoren van geweld: gewapende groepen
9. Hoofdstuk 9 – Genocide als concept
10. Hoofdstuk 10 – Conflict, identiteit en geweld in de Centraal-Afrikaanse Republiek
11. Hoofdstuk 11 – Internationale interventie en peacebuilding
Pagina 2 van 90
,Hoofdstuk 1 – Inleiding en afbakening van
het vakgebied
Dit openingscollege zet het decor: wat betekent conflictstudies als veld, hoe is het historisch
gegroeid, hoe ziet het huidige mondiale conflictlandschap eruit, en welke begrippen hebben we
nodig om conflict, oorlog, geweld en vrede uit elkaar te houden?
1. De w er eld vandaag: context en tr ends
De actu ele geopolitieke situ atie
De wereld wordt vandaag gekenmerkt door een toenemende militarisering van de mondiale politiek,
een felle competitie om kritieke grondstoffen, de opmars van autoritarisme en populisme, een crisis
van peacekeeping en van de multilaterale bestuursstructuren, en een stijgend aantal conflicten. Dat
laatste is een kentering: na een dalende trend in de jaren 2000 neemt het aantal conflicten opnieuw
toe vanaf 2011.
Hu idige confl icten en cijfer s (ker n cijfer s)
• 2024: 61 conflicten tussen een staat en niet-statelijke actoren, gespreid over 34 landen.
• 2024: 74 conflicten tussen niet-statelijke actoren (ter vergelijking: 2010: 32; 1991: 22; 2023:
80).
• 2025: ongeveer 240.000 directe slachtoffers, waarvan een groot deel geconcentreerd in een
beperkt aantal conflicten. In Oekraïne alleen al ongeveer 78.000 slachtoffers (ACLED-data).
• 2023: 92 landen betrokken in een conflict buiten hun eigen grondgebied.
• 2024: 11 actieve oorlogen (Burkina Faso, Ethiopië, Israël – zowel met Hamas als met Hezbollah
–, Myanmar, Nigeria, Pakistan, Rusland/Oekraïne, Somalië, Sudan en Syrië).
Nieu w e tr en ds in con fl ict en oor log
• Gefragmenteerde veiligheidslandschappen en een toename van niet-statelijke gewapende
groepen.
• Internationalisering van oorlog: formele én informele netwerken en allianties. Voorbeelden:
Noord-Mali (Wagner en Oekraïense instructeurs), Libië (VAE, Turkije, Italië, Qatar, Rusland),
Sudan (VAE, Tsjaad, Rusland, Oekraïne), Oekraïne zelf.
• Privatisering van veiligheid: de groeiende rol van Private Military Companies (PMC's).
• Druk op de regelgebaseerde internationale orde. Voorbeelden van schendingen: Oekraïne,
Palestina, DR Congo, Venezuela, naast verborgen vormen van interventie via
geïnternationaliseerde netwerken. Klassiek argument van interventie op basis van "self-
preservation": een staat mag interveniëren wanneer hij een onmiddellijke dreiging ervaart die
een andere staat niet kan tegenhouden.
Pagina 3 van 90
, • Groeiende humanitaire noden tegenover een dalend aanbod aan hulp.
• Hybride oorlogvoering en technologische verschuivingen (drones, communicatie, cyber).
2. Hoe dit alles begr ijpen? Dom inante ver klar ingen
Wanneer studenten in de enquête de oorzaken van conflict moesten benoemen, kwamen telkens
dezelfde brede categorieën terug: het erfgoed van kolonialisme, economische ongelijkheden,
culturele onderdrukking, religie, politieke rivaliteit, etniciteit, grondstoffenexploitatie, nationalisme,
historische claims, veiligheidsdilemma's, geopolitieke agenda's, corruptie en zwak bestuur,
buitenlandse inmenging, sektarisme en armoede. Deze opsomming toont meteen hoe breed en hoe
overlappend de verklaringen zijn – en dus hoe belangrijk het is om er analytische orde in te brengen.
Aspecten van oor log die w e w illen bestu der en
De positie en coherentie van de internationale gemeenschap en de VN; de betrokkenheid van
specifieke actoren en buurlanden; het gebrek aan media-aandacht voor "forgotten wars"; de
slepende (protracted) aard van conflicten; emotionele en psychologische dimensies; hoe een protest
kan evolueren tot een burgeroorlog; langetermijnmotivaties van partijen; de rol van grondstoffen;
waarom vredesonderhandelingen falen; het falen van staakt-het-vurens; waarom de internationale
gemeenschap niet tijdig reageert; de veelheid aan actoren met verschillende belangen en
strategieën; en de aard van het geweld zelf.
3. Doelstellingen van de cur su s
• Een overzicht krijgen van de geschiedenis en de huidige stand van zaken van conflictstudies.
• Beter begrijpen wat gewelddadig conflict veroorzaakt, aanwakkert en in stand houdt, en
kritisch onderzoeken welke theorieën en perspectieven dominant zijn.
• De doelen, strategieën en discours van gewelddadige actoren onderzoeken.
• Begrijpen hoe conflict een samenleving beïnvloedt en hoe samenlevingen met conflict
omgaan.
• Specifieke cases onderzoeken.
• De huidige tools en benaderingen van peacebuilding begrijpen en hun onderliggende
aannames kritisch analyseren.
4. Confl ictstu dies als onder zoeksveld
"Peace and conflict studies is a transformative interdisciplinary academic field, analytical
in nature, nonviolent in actions, theoretical and a-theoretical in methodological
approaches, and global in scope." (Showkat Dar)
Kernidee: het vak wil conflict reduceren op micro-, meso-, macro- en meganiveau en streeft naar
positieve verandering en "just peace". Fundamenteel is de systematische studie van conflicten, hun
oorzaken en gevolgen, en van de voorwaarden voor vrede.
Pagina 4 van 90
Academiejaar 2025–2026
Pagina 1 van 90
,Inhoudsopgave
1. Hoofdstuk 1 – Inleiding en afbakening van het vakgebied
2. Hoofdstuk 2 – Identiteit en conflict
3. Hoofdstuk 3 – Geweld en structuur
4. Hoofdstuk 4 – Rational choice en de greed-theorie
5. Hoofdstuk 5 – Geweld en politiek
6. Hoofdstuk 6 – Jihadi-actoren in conflict
7. Hoofdstuk 7 – Privatisering van veiligheid (PMCs)
8. Hoofdstuk 8 – Actoren van geweld: gewapende groepen
9. Hoofdstuk 9 – Genocide als concept
10. Hoofdstuk 10 – Conflict, identiteit en geweld in de Centraal-Afrikaanse Republiek
11. Hoofdstuk 11 – Internationale interventie en peacebuilding
Pagina 2 van 90
,Hoofdstuk 1 – Inleiding en afbakening van
het vakgebied
Dit openingscollege zet het decor: wat betekent conflictstudies als veld, hoe is het historisch
gegroeid, hoe ziet het huidige mondiale conflictlandschap eruit, en welke begrippen hebben we
nodig om conflict, oorlog, geweld en vrede uit elkaar te houden?
1. De w er eld vandaag: context en tr ends
De actu ele geopolitieke situ atie
De wereld wordt vandaag gekenmerkt door een toenemende militarisering van de mondiale politiek,
een felle competitie om kritieke grondstoffen, de opmars van autoritarisme en populisme, een crisis
van peacekeeping en van de multilaterale bestuursstructuren, en een stijgend aantal conflicten. Dat
laatste is een kentering: na een dalende trend in de jaren 2000 neemt het aantal conflicten opnieuw
toe vanaf 2011.
Hu idige confl icten en cijfer s (ker n cijfer s)
• 2024: 61 conflicten tussen een staat en niet-statelijke actoren, gespreid over 34 landen.
• 2024: 74 conflicten tussen niet-statelijke actoren (ter vergelijking: 2010: 32; 1991: 22; 2023:
80).
• 2025: ongeveer 240.000 directe slachtoffers, waarvan een groot deel geconcentreerd in een
beperkt aantal conflicten. In Oekraïne alleen al ongeveer 78.000 slachtoffers (ACLED-data).
• 2023: 92 landen betrokken in een conflict buiten hun eigen grondgebied.
• 2024: 11 actieve oorlogen (Burkina Faso, Ethiopië, Israël – zowel met Hamas als met Hezbollah
–, Myanmar, Nigeria, Pakistan, Rusland/Oekraïne, Somalië, Sudan en Syrië).
Nieu w e tr en ds in con fl ict en oor log
• Gefragmenteerde veiligheidslandschappen en een toename van niet-statelijke gewapende
groepen.
• Internationalisering van oorlog: formele én informele netwerken en allianties. Voorbeelden:
Noord-Mali (Wagner en Oekraïense instructeurs), Libië (VAE, Turkije, Italië, Qatar, Rusland),
Sudan (VAE, Tsjaad, Rusland, Oekraïne), Oekraïne zelf.
• Privatisering van veiligheid: de groeiende rol van Private Military Companies (PMC's).
• Druk op de regelgebaseerde internationale orde. Voorbeelden van schendingen: Oekraïne,
Palestina, DR Congo, Venezuela, naast verborgen vormen van interventie via
geïnternationaliseerde netwerken. Klassiek argument van interventie op basis van "self-
preservation": een staat mag interveniëren wanneer hij een onmiddellijke dreiging ervaart die
een andere staat niet kan tegenhouden.
Pagina 3 van 90
, • Groeiende humanitaire noden tegenover een dalend aanbod aan hulp.
• Hybride oorlogvoering en technologische verschuivingen (drones, communicatie, cyber).
2. Hoe dit alles begr ijpen? Dom inante ver klar ingen
Wanneer studenten in de enquête de oorzaken van conflict moesten benoemen, kwamen telkens
dezelfde brede categorieën terug: het erfgoed van kolonialisme, economische ongelijkheden,
culturele onderdrukking, religie, politieke rivaliteit, etniciteit, grondstoffenexploitatie, nationalisme,
historische claims, veiligheidsdilemma's, geopolitieke agenda's, corruptie en zwak bestuur,
buitenlandse inmenging, sektarisme en armoede. Deze opsomming toont meteen hoe breed en hoe
overlappend de verklaringen zijn – en dus hoe belangrijk het is om er analytische orde in te brengen.
Aspecten van oor log die w e w illen bestu der en
De positie en coherentie van de internationale gemeenschap en de VN; de betrokkenheid van
specifieke actoren en buurlanden; het gebrek aan media-aandacht voor "forgotten wars"; de
slepende (protracted) aard van conflicten; emotionele en psychologische dimensies; hoe een protest
kan evolueren tot een burgeroorlog; langetermijnmotivaties van partijen; de rol van grondstoffen;
waarom vredesonderhandelingen falen; het falen van staakt-het-vurens; waarom de internationale
gemeenschap niet tijdig reageert; de veelheid aan actoren met verschillende belangen en
strategieën; en de aard van het geweld zelf.
3. Doelstellingen van de cur su s
• Een overzicht krijgen van de geschiedenis en de huidige stand van zaken van conflictstudies.
• Beter begrijpen wat gewelddadig conflict veroorzaakt, aanwakkert en in stand houdt, en
kritisch onderzoeken welke theorieën en perspectieven dominant zijn.
• De doelen, strategieën en discours van gewelddadige actoren onderzoeken.
• Begrijpen hoe conflict een samenleving beïnvloedt en hoe samenlevingen met conflict
omgaan.
• Specifieke cases onderzoeken.
• De huidige tools en benaderingen van peacebuilding begrijpen en hun onderliggende
aannames kritisch analyseren.
4. Confl ictstu dies als onder zoeksveld
"Peace and conflict studies is a transformative interdisciplinary academic field, analytical
in nature, nonviolent in actions, theoretical and a-theoretical in methodological
approaches, and global in scope." (Showkat Dar)
Kernidee: het vak wil conflict reduceren op micro-, meso-, macro- en meganiveau en streeft naar
positieve verandering en "just peace". Fundamenteel is de systematische studie van conflicten, hun
oorzaken en gevolgen, en van de voorwaarden voor vrede.
Pagina 4 van 90
