Doelgroepen 3
DEEL 1: ACES EN PACES
TENDENSEN EXAMEN
1.ACES EN PACES AL OVERKOEPELEND KADER
ACES = adverse Childhood Experiences = beschrijft impact van stress bij ingrijpende kind-
en jeugdervaringen en biedt verklaring voor ontwikkelingsmoeilijkheden op verschillende
levensdomeinen bij kinderen en jongeren op korte- en lange termijn.
PACES = protective and compensatory childhood experciences = verwijzen naar
beschermende en ondersteunende ervaringen die de veerkracht van kinderen en jongeren
kunnen versterken en die negatieve effecten van ACEs compenseren.
Kind met veel negatieve kind-jeugdervaringen → meer kans op
- Psychologische
- Gedrags-emotionele
- Fysieke problemen
Latere leeftijd
- Verslaving
- Angst
- Depressie
- Lichamelijke gezondheidsproblemen
1.1.OMSCHRIJVING
1.1.1.ACES
ACES overkoepeld VOS en POS (vormt dat, overkoepelend begrip)
ACE-studies → kijkt naar samenhang tussen ongunstige ervaringen in kindertijd + actuele
gezondheid & psychosociaal welzijn volw.
Aces bestaat uit verschillende gebeurtenissen (elk van dit bestaat uit 1 ACEs)
- Kindermishandeling
- Opgroeien in gezinnen met geweld, alcohol-druks
- Psychiatrische problemen
- Echtscheiding
- Verlies ouder of crimineel gedrag bij ouder
→ later : pesten, gedwongen huwelijk, onveilige buurt, racisme
Definitie volgens Nadine Burke Harris
= ingrijpende kind- en jeugdervaringen, voor de leeftijd van 18 jaar, die een duidelijke impact
hebben op de verdere ontwikkeling van deze kinderen en jongeren, op korte en op lange
termijn.
1
,PIRAMIDEMODEL VAN ACES
Ace studies conclusie:
1. negatieve impact op latere ontwikkeling (korte of lange termijn) op zowel
psychosociaal als fysieke gezondheid
2. hoe meer Aces, hoe meer risico op ernstige gezondheidsproblemen (cumulatie-
effect)
1.1.2.TUSSEN ACES OF TRAUMA
Trauma = verwijst naar de emotionele, fysieke of psychologische die iemand oploopt ten
gevolge van een ingrijpende gebeurtenis, ongeacht de leeftijd.
• Trauma komt voort uit ACEs
Traumatische gebeurtenis = als iemand na gebeurtenis trauma ervaart
Verschil ACEs en trauma
- ACES → specifieke gebeurtenissen die VOOR 18 jaar plaatsvinden
- Trauma → gevolgen die NA 18 jaar kunnen optreden
Gelijkenissen ACEs en trauma
- Stress die chronisch is + impact op gezondheid
- Beide invloed op ontwikkeling
o Trauma invloed op ontwikkeling van hersenen
o Trauma Op lange termijn kwetsbaarheid cognitief, emotioneel, relationele
ontwikkeling
Verschillende soorten trauma → opgedeeld door hoe vaak (frequentie) het voorkomt
Enkelvoudige trauma = eenmalige & onverwachte ingrijpende gebeurtenis met trauma als
gevolg
Bv: verkeersaccident of sterfte geliegde
Meervoudig trauma = combo verschillende ingrijpende en belastende gebeurtenissen in
verschillende levensdomeinen met trauma als gevolg
2
,Bv: kind dat broer verliest en nadien zelf ernstig ziek wordt
Kleine ‘t’ trauma = gebeurtenis die op zichzelf staande niet acuut zijn, maar door dagelijkse
ervaren van deze gebeurtenissen een cumulatie vormen
Bv: pesten, discriminatie, uitsluiting
Complex trauma / ontwikkelingstrauma = meervoudig trauma en waar zorgfiguren mee
geïntegreerd zijn waardoor trauma verweven zit met ontwikkelingstaken → herhaalde
blootstelling
Bv: kind dat mishandeld wordt
Aces kan leiden naar trauma → MAAR afhankelijk de Paces
(beschermende factoren)
1.3.3PACES
PACES = specifieke kind- en jeugdervaringen onder de 18 jaar die bijdragen aan een
gezonde ontwikkeling en welzijn van kinderen en jongeren en vervolgens helpen om de
negatieve effecten van ACEs te compenseren + veerkracht vergroten
Gaan negatieve ervaringen van ACEs compenseren + veerkracht vergroten → bufferent
effect
Positief effect van PACES is tweedelig
1. beschermende en compenserende ervaringen
2. cumulatief effect → aanwezigheid van 3 PACEs nog groter positief effect
meerdere Paces zorgen voor verzwakking:
- relatie depressie en ACEs
- relatie angst en Aces
- middelengebruik & emotieregulatie
verschillende paces: aanwezigheid van een mentor of vertrouwenspersoon, vrijwilligerswerk
of andere bijdrage aan de gemeenschap, deel zijn van een sociale groep, een stabiele en
duidelijke thuissituatie, een hygiënische en veilige thuissituatie, betrokkenheid in hobby’s,
lichaamsbeweging of lid van sportverenigingen
ingedeeld in 2 subgroepen
soorten PACEs:
1. steunende relaties in omgeving
2. voldoende hulpbronnen
1.2.EPIDEMIOLOGIE
1.2.1.ALGEMEEN VOORKOMEN ACES EN PACES
• 66% 1 ACE
• 12% minstens 4 ACEs
3
, • Hoge PACEs hangen samen met lagere ACE-scores en meer verzorgde opvoedstijl
• Veel ACES samen → meer kans gezondheids- en sociale problemen
Intergenerationeel aspect = als je ouders veel ACEs meemaken dan maak jij er ook meer
mee
= kinderen van iemand met ingrijpende jeugdervaringen verhoogde
kans op
Internaliserende en externaliserende problemen
• PACEs kan intergeneralitonele effecten verminderen
Verband ACES en autoritaire opvoedingsstijl
1.2.2.ACES BIJ PERSONEN MET EEN VB
Mensen met VB 4x meer risico op psychische problemen
83% hoger risico op 2 of meer ACES op 5j
73% hoger risico op drie of meer ACES op 5j
Kwetsbaarheid door:
• Levensloop met negatieve ervaringen (plaatsing voorziening, pleegzorg..)
• Vaker blootgesteld aan situaties met seksueel of fysiek misbruik
• VB zelf: moeilijker verwerken van negatieve ervaringen door beperking in intellectuele
en adaptieve mogelijkheden
PACEs minder aanwezig → ACEs minder gecompenseerd
1.3.ETIOLOGIE
ACES zijn risicofactoren voor hersenontwikkeling, sociaal-emotionele problemen &
gezondheid
1.3.1.BIOLOGISCH VERKLARIGSMODEL VAN ACES
Toxische stress beïnvloedt drie hersendelen specifiek:
- Amygdala → verhoogde waakzaamheid vanuit versterkte angstreactie of aangeleerde
hulpeloosheid
- Prefrontale cortex → emotieregulatie moeilijker
- Hippocampus → verhoogde kans op leer-geheugenproblemen
Stress is normaal, positief of iets alledaags
• Helpt functioneren in spannende situaties = alarmbel
• Stress overal zelfde MAAR verschil in intensiteit & langdurigheid
Duur, ernst, tijdstip en aanwezigheid van stress in combo met aanwezigheid &
afwezigheid van PACEs die mee bepaalt of eerste stressreacties schadelijk effect
heeft of voor groeiproces zorgt
4
DEEL 1: ACES EN PACES
TENDENSEN EXAMEN
1.ACES EN PACES AL OVERKOEPELEND KADER
ACES = adverse Childhood Experiences = beschrijft impact van stress bij ingrijpende kind-
en jeugdervaringen en biedt verklaring voor ontwikkelingsmoeilijkheden op verschillende
levensdomeinen bij kinderen en jongeren op korte- en lange termijn.
PACES = protective and compensatory childhood experciences = verwijzen naar
beschermende en ondersteunende ervaringen die de veerkracht van kinderen en jongeren
kunnen versterken en die negatieve effecten van ACEs compenseren.
Kind met veel negatieve kind-jeugdervaringen → meer kans op
- Psychologische
- Gedrags-emotionele
- Fysieke problemen
Latere leeftijd
- Verslaving
- Angst
- Depressie
- Lichamelijke gezondheidsproblemen
1.1.OMSCHRIJVING
1.1.1.ACES
ACES overkoepeld VOS en POS (vormt dat, overkoepelend begrip)
ACE-studies → kijkt naar samenhang tussen ongunstige ervaringen in kindertijd + actuele
gezondheid & psychosociaal welzijn volw.
Aces bestaat uit verschillende gebeurtenissen (elk van dit bestaat uit 1 ACEs)
- Kindermishandeling
- Opgroeien in gezinnen met geweld, alcohol-druks
- Psychiatrische problemen
- Echtscheiding
- Verlies ouder of crimineel gedrag bij ouder
→ later : pesten, gedwongen huwelijk, onveilige buurt, racisme
Definitie volgens Nadine Burke Harris
= ingrijpende kind- en jeugdervaringen, voor de leeftijd van 18 jaar, die een duidelijke impact
hebben op de verdere ontwikkeling van deze kinderen en jongeren, op korte en op lange
termijn.
1
,PIRAMIDEMODEL VAN ACES
Ace studies conclusie:
1. negatieve impact op latere ontwikkeling (korte of lange termijn) op zowel
psychosociaal als fysieke gezondheid
2. hoe meer Aces, hoe meer risico op ernstige gezondheidsproblemen (cumulatie-
effect)
1.1.2.TUSSEN ACES OF TRAUMA
Trauma = verwijst naar de emotionele, fysieke of psychologische die iemand oploopt ten
gevolge van een ingrijpende gebeurtenis, ongeacht de leeftijd.
• Trauma komt voort uit ACEs
Traumatische gebeurtenis = als iemand na gebeurtenis trauma ervaart
Verschil ACEs en trauma
- ACES → specifieke gebeurtenissen die VOOR 18 jaar plaatsvinden
- Trauma → gevolgen die NA 18 jaar kunnen optreden
Gelijkenissen ACEs en trauma
- Stress die chronisch is + impact op gezondheid
- Beide invloed op ontwikkeling
o Trauma invloed op ontwikkeling van hersenen
o Trauma Op lange termijn kwetsbaarheid cognitief, emotioneel, relationele
ontwikkeling
Verschillende soorten trauma → opgedeeld door hoe vaak (frequentie) het voorkomt
Enkelvoudige trauma = eenmalige & onverwachte ingrijpende gebeurtenis met trauma als
gevolg
Bv: verkeersaccident of sterfte geliegde
Meervoudig trauma = combo verschillende ingrijpende en belastende gebeurtenissen in
verschillende levensdomeinen met trauma als gevolg
2
,Bv: kind dat broer verliest en nadien zelf ernstig ziek wordt
Kleine ‘t’ trauma = gebeurtenis die op zichzelf staande niet acuut zijn, maar door dagelijkse
ervaren van deze gebeurtenissen een cumulatie vormen
Bv: pesten, discriminatie, uitsluiting
Complex trauma / ontwikkelingstrauma = meervoudig trauma en waar zorgfiguren mee
geïntegreerd zijn waardoor trauma verweven zit met ontwikkelingstaken → herhaalde
blootstelling
Bv: kind dat mishandeld wordt
Aces kan leiden naar trauma → MAAR afhankelijk de Paces
(beschermende factoren)
1.3.3PACES
PACES = specifieke kind- en jeugdervaringen onder de 18 jaar die bijdragen aan een
gezonde ontwikkeling en welzijn van kinderen en jongeren en vervolgens helpen om de
negatieve effecten van ACEs te compenseren + veerkracht vergroten
Gaan negatieve ervaringen van ACEs compenseren + veerkracht vergroten → bufferent
effect
Positief effect van PACES is tweedelig
1. beschermende en compenserende ervaringen
2. cumulatief effect → aanwezigheid van 3 PACEs nog groter positief effect
meerdere Paces zorgen voor verzwakking:
- relatie depressie en ACEs
- relatie angst en Aces
- middelengebruik & emotieregulatie
verschillende paces: aanwezigheid van een mentor of vertrouwenspersoon, vrijwilligerswerk
of andere bijdrage aan de gemeenschap, deel zijn van een sociale groep, een stabiele en
duidelijke thuissituatie, een hygiënische en veilige thuissituatie, betrokkenheid in hobby’s,
lichaamsbeweging of lid van sportverenigingen
ingedeeld in 2 subgroepen
soorten PACEs:
1. steunende relaties in omgeving
2. voldoende hulpbronnen
1.2.EPIDEMIOLOGIE
1.2.1.ALGEMEEN VOORKOMEN ACES EN PACES
• 66% 1 ACE
• 12% minstens 4 ACEs
3
, • Hoge PACEs hangen samen met lagere ACE-scores en meer verzorgde opvoedstijl
• Veel ACES samen → meer kans gezondheids- en sociale problemen
Intergenerationeel aspect = als je ouders veel ACEs meemaken dan maak jij er ook meer
mee
= kinderen van iemand met ingrijpende jeugdervaringen verhoogde
kans op
Internaliserende en externaliserende problemen
• PACEs kan intergeneralitonele effecten verminderen
Verband ACES en autoritaire opvoedingsstijl
1.2.2.ACES BIJ PERSONEN MET EEN VB
Mensen met VB 4x meer risico op psychische problemen
83% hoger risico op 2 of meer ACES op 5j
73% hoger risico op drie of meer ACES op 5j
Kwetsbaarheid door:
• Levensloop met negatieve ervaringen (plaatsing voorziening, pleegzorg..)
• Vaker blootgesteld aan situaties met seksueel of fysiek misbruik
• VB zelf: moeilijker verwerken van negatieve ervaringen door beperking in intellectuele
en adaptieve mogelijkheden
PACEs minder aanwezig → ACEs minder gecompenseerd
1.3.ETIOLOGIE
ACES zijn risicofactoren voor hersenontwikkeling, sociaal-emotionele problemen &
gezondheid
1.3.1.BIOLOGISCH VERKLARIGSMODEL VAN ACES
Toxische stress beïnvloedt drie hersendelen specifiek:
- Amygdala → verhoogde waakzaamheid vanuit versterkte angstreactie of aangeleerde
hulpeloosheid
- Prefrontale cortex → emotieregulatie moeilijker
- Hippocampus → verhoogde kans op leer-geheugenproblemen
Stress is normaal, positief of iets alledaags
• Helpt functioneren in spannende situaties = alarmbel
• Stress overal zelfde MAAR verschil in intensiteit & langdurigheid
Duur, ernst, tijdstip en aanwezigheid van stress in combo met aanwezigheid &
afwezigheid van PACEs die mee bepaalt of eerste stressreacties schadelijk effect
heeft of voor groeiproces zorgt
4
