MEDIA-EFFECTEN – LOTTE HALLEZ
LES 1: 24/09/2025
INTRODUCTIE: INHOUD LES
AGENDA
Zie document
DOELSTELLINGEN
STUDIEMATERIAAL
➔ Studiemateriaal per hoofdstuk → zie agenda
➔ Selectie hoofdstukken uit het handboek:
o Media effects – Advances in Theory and Research (3rd edition)
➔ Slides
➔ Artikels
Alle materialen worden gedeeld op Toledo
LESOPNAMES
➔ Lesopnames worden beschikbaar gesteld op Toledo
➔ Moeilijk vak -> belangrijk om mee te blijven met de lessen
➔ Daarom: korte test om toegang te krijgen tot de lesopname
o 4 meerkeuzevragen over de leerstof van de vorige les
o Maximaal 3 pogingen
➔ Gastcolleges: lesopname ter beschikking, maar sterke aanmoediging om fysiek aanwezig te zijn
1
,EXAMEN
➔ Enkel OPEN vragen
➔ Klassiek schriftelijk examen
o Drie/vier soorten vragen:
▪ Essayvraag over groter deel
o Toelichten van begrippen
o Vergelijkende vraag (‘werken’ met inzichten)
o Vraag rond ‘case’
➔ Géén eenvoudig vak
➔ 1 GROTE vraag van een gastcollege
VOORBEELDVRAGEN
WAT ZIJN MEDIA-EFFECTEN? WETENSCHAPPELIJKE BENADERING?
1. Cognitief
a. Kennis van de wereld
b. Cognitieve processen in ons hoofd
i. Sociale uitkomsten, hoe wij interageren met onze omgeving
2. Individuen
a. Welke impacten hebben media-effecten met onze MAATSCHAPPIJ
b. Bredere blik op maatschappij
c. Maar ook inzoomen op individuen en individuele mensen
3. Media content, exposure or interactions
a. Blootstelling aan media inhoud maar we leven in een maatschappij met interactie met media
b. We creëren ook veel media: interageren met media (post maken, comment plaatsen..)
4. Immediate or long-term
a. Korte termijn effecten die op langere termijn effecten
b. Anderzijds mogelijkheid van lange termijn effecten
i. Bv. Cultivatie theorie: lange termijn effecten op visie op de wereld na veel gamen
5. Direct of indirect
a. Directe effecten of indirecte effecten
2
,COLUMBINE SCHOOL SHOOTING
Waarom is het belangrijk dat er onderzoek gedaan wordt in de media?
➔ Eerste grote school shooting in Amerika
o Sindsdien groot ding
o Veel teweeg gebracht over discussie: gunviolence maar vooral MEDIA
o Media zou die leerlingen gebrainwasht hebben
▪ Series, films maar vooral gaming→ zet geweld aan
HANS VAN THEMSCHE
➔ Is beginnen rondschieten in Antwerpen
➔ Media werd als zondebok gebruikt als reden van zijn geweld
CHARLIE KIRK
➔ Veel mensen zeggen dat media een grote rol speelt in het ding dat hij dit gedaan heeft
➔ “Het moet toch een effect hebben dat jongeren gamen en de dingen die passeren op sociale
media”: jongeren spelen gewelddadige games en zien op sociale media wat andere mensen
doen (bv. Een school shooting) en worden zo geïnspireerd
o Moral panic en verwijzing van media als zondebok van deze gebeurtenissen in de
wereld
➔ Onderzoekers weten letterlijk dat media niet de schuld heeft
o We gaan precies weten en inzicht hebben welke effecten van welke media precies
komen
WAYS OF KNOWING
➔ Eigen ervaring:
• Veel mensen schatten media-effecten in op basis van hun persoonlijke ervaring(en)
▪ Mensen vallen hierop terug terwijl dit niet veralgemeend kan worden naar iedereen
▪ om antwoord te geven op media effecten
▪ het kan geen effect hebben op u
▪ maar het kan een effect hebben op u terwijl je het niet doorhebt
• “Sociale media hebben geen effecten op hoe ik mij voel”
• → Third-person effect: media hebben geen invloed op mij, wel op anderen
▪ BIAS: mensen zitten vol met denkfouten: redeneerfout
▪ “Media heeft geen effect op mij maar wel op anderen” denken terwijl dat niet waar is
▪ Bijna iedereen heeft er last van → kan natuurlijk niet dat iedereen denkt dat ze niet beïnvloedt
worden en van de rest denken van wel
3
, ➔ Autoriteit:
• Blindelings vertrouwen in personen met autoriteit (vb. dokters, professoren)
▪ Mensen vertrouwen naast hun eigen ervaring snel autoriteitsfiguren
▪ Realiteit= als er een mtsch debat is van kwaadaardig accident is er snel reactie van politici maar
in geschiedenis verwijzen ze snel naar de media
▪ Ze hebben snel mening over dingen waar ze geen kennis of inzicht hebben
• Bv. Zuhal demir die gsm’s afschaft van scholen terwijl ze geen benul heeft van de
effecten ervan
• Halo effect: mensen die expert zijn op één gebied, worden gezien als intelligent over de hele lijn
▪ Soms praten professoren over vakgebieden waar ze niks over weten maar dan lijkt het waar en
slim
• Politici waarschuwen vaak over media-effecten, zonder expertise hierover
MEDIA-EFFECTEN IN DE HUIDIGE SAMENLEVING
WAYS OF KNOWING – WETENSCHAP
➔ Meer inzoomen op volledige studieveld
DOELEN VAN DE WETENSCHAP
1. Voorspellen
= zeggen wat er in de toekomst gaat gebeuren
• Media-effecten -> voorspellen hoe mensen zullen reageren op media-inhouden
• MAAR beperkingen aan voorspellingen (vb. voor iedereen van toepassing?) Verschillende culturen,
religies, politieke voorkeuren, …
▪ Het is nooit JA of NEE: media effecten is altijd afhankelijk van verschillende dingen
2. Verklaren
= in bredere context of patroon plaatsen
• Waarom treden bepaalde effecten op? Hoe kunnen die verklaard worden?
• Media-effecten vb. verschillende verklaringen voor geweld effect
3. Begrijpen
= de volgorde kennen van causale gebeurtenissen
a. Komt voort uit een goede verklaring
b. Media effecten vb. welke verschillende stappen tussen bloostelling en gedrag?
4. Controleren
= gevolg van voorspellen, verklaren en begrijpen
a. Media-effecten vb. rating systemen films of games (Bushman & Cantor)
b. de bredere context van wetenschappelijk onderzoek
i. we hebben controle in situaties om bv. Beleidsmakers te beïnvloeden en negatieve situaties te
voorkomen
4
LES 1: 24/09/2025
INTRODUCTIE: INHOUD LES
AGENDA
Zie document
DOELSTELLINGEN
STUDIEMATERIAAL
➔ Studiemateriaal per hoofdstuk → zie agenda
➔ Selectie hoofdstukken uit het handboek:
o Media effects – Advances in Theory and Research (3rd edition)
➔ Slides
➔ Artikels
Alle materialen worden gedeeld op Toledo
LESOPNAMES
➔ Lesopnames worden beschikbaar gesteld op Toledo
➔ Moeilijk vak -> belangrijk om mee te blijven met de lessen
➔ Daarom: korte test om toegang te krijgen tot de lesopname
o 4 meerkeuzevragen over de leerstof van de vorige les
o Maximaal 3 pogingen
➔ Gastcolleges: lesopname ter beschikking, maar sterke aanmoediging om fysiek aanwezig te zijn
1
,EXAMEN
➔ Enkel OPEN vragen
➔ Klassiek schriftelijk examen
o Drie/vier soorten vragen:
▪ Essayvraag over groter deel
o Toelichten van begrippen
o Vergelijkende vraag (‘werken’ met inzichten)
o Vraag rond ‘case’
➔ Géén eenvoudig vak
➔ 1 GROTE vraag van een gastcollege
VOORBEELDVRAGEN
WAT ZIJN MEDIA-EFFECTEN? WETENSCHAPPELIJKE BENADERING?
1. Cognitief
a. Kennis van de wereld
b. Cognitieve processen in ons hoofd
i. Sociale uitkomsten, hoe wij interageren met onze omgeving
2. Individuen
a. Welke impacten hebben media-effecten met onze MAATSCHAPPIJ
b. Bredere blik op maatschappij
c. Maar ook inzoomen op individuen en individuele mensen
3. Media content, exposure or interactions
a. Blootstelling aan media inhoud maar we leven in een maatschappij met interactie met media
b. We creëren ook veel media: interageren met media (post maken, comment plaatsen..)
4. Immediate or long-term
a. Korte termijn effecten die op langere termijn effecten
b. Anderzijds mogelijkheid van lange termijn effecten
i. Bv. Cultivatie theorie: lange termijn effecten op visie op de wereld na veel gamen
5. Direct of indirect
a. Directe effecten of indirecte effecten
2
,COLUMBINE SCHOOL SHOOTING
Waarom is het belangrijk dat er onderzoek gedaan wordt in de media?
➔ Eerste grote school shooting in Amerika
o Sindsdien groot ding
o Veel teweeg gebracht over discussie: gunviolence maar vooral MEDIA
o Media zou die leerlingen gebrainwasht hebben
▪ Series, films maar vooral gaming→ zet geweld aan
HANS VAN THEMSCHE
➔ Is beginnen rondschieten in Antwerpen
➔ Media werd als zondebok gebruikt als reden van zijn geweld
CHARLIE KIRK
➔ Veel mensen zeggen dat media een grote rol speelt in het ding dat hij dit gedaan heeft
➔ “Het moet toch een effect hebben dat jongeren gamen en de dingen die passeren op sociale
media”: jongeren spelen gewelddadige games en zien op sociale media wat andere mensen
doen (bv. Een school shooting) en worden zo geïnspireerd
o Moral panic en verwijzing van media als zondebok van deze gebeurtenissen in de
wereld
➔ Onderzoekers weten letterlijk dat media niet de schuld heeft
o We gaan precies weten en inzicht hebben welke effecten van welke media precies
komen
WAYS OF KNOWING
➔ Eigen ervaring:
• Veel mensen schatten media-effecten in op basis van hun persoonlijke ervaring(en)
▪ Mensen vallen hierop terug terwijl dit niet veralgemeend kan worden naar iedereen
▪ om antwoord te geven op media effecten
▪ het kan geen effect hebben op u
▪ maar het kan een effect hebben op u terwijl je het niet doorhebt
• “Sociale media hebben geen effecten op hoe ik mij voel”
• → Third-person effect: media hebben geen invloed op mij, wel op anderen
▪ BIAS: mensen zitten vol met denkfouten: redeneerfout
▪ “Media heeft geen effect op mij maar wel op anderen” denken terwijl dat niet waar is
▪ Bijna iedereen heeft er last van → kan natuurlijk niet dat iedereen denkt dat ze niet beïnvloedt
worden en van de rest denken van wel
3
, ➔ Autoriteit:
• Blindelings vertrouwen in personen met autoriteit (vb. dokters, professoren)
▪ Mensen vertrouwen naast hun eigen ervaring snel autoriteitsfiguren
▪ Realiteit= als er een mtsch debat is van kwaadaardig accident is er snel reactie van politici maar
in geschiedenis verwijzen ze snel naar de media
▪ Ze hebben snel mening over dingen waar ze geen kennis of inzicht hebben
• Bv. Zuhal demir die gsm’s afschaft van scholen terwijl ze geen benul heeft van de
effecten ervan
• Halo effect: mensen die expert zijn op één gebied, worden gezien als intelligent over de hele lijn
▪ Soms praten professoren over vakgebieden waar ze niks over weten maar dan lijkt het waar en
slim
• Politici waarschuwen vaak over media-effecten, zonder expertise hierover
MEDIA-EFFECTEN IN DE HUIDIGE SAMENLEVING
WAYS OF KNOWING – WETENSCHAP
➔ Meer inzoomen op volledige studieveld
DOELEN VAN DE WETENSCHAP
1. Voorspellen
= zeggen wat er in de toekomst gaat gebeuren
• Media-effecten -> voorspellen hoe mensen zullen reageren op media-inhouden
• MAAR beperkingen aan voorspellingen (vb. voor iedereen van toepassing?) Verschillende culturen,
religies, politieke voorkeuren, …
▪ Het is nooit JA of NEE: media effecten is altijd afhankelijk van verschillende dingen
2. Verklaren
= in bredere context of patroon plaatsen
• Waarom treden bepaalde effecten op? Hoe kunnen die verklaard worden?
• Media-effecten vb. verschillende verklaringen voor geweld effect
3. Begrijpen
= de volgorde kennen van causale gebeurtenissen
a. Komt voort uit een goede verklaring
b. Media effecten vb. welke verschillende stappen tussen bloostelling en gedrag?
4. Controleren
= gevolg van voorspellen, verklaren en begrijpen
a. Media-effecten vb. rating systemen films of games (Bushman & Cantor)
b. de bredere context van wetenschappelijk onderzoek
i. we hebben controle in situaties om bv. Beleidsmakers te beïnvloeden en negatieve situaties te
voorkomen
4
