2025-2026 Myrthe Rogmans
COMMUNICATIEVAARDIGHEDEN EN
CONFLICTOPLOSSING
- ART. 444, TWEEDE LID GER.W.: “Zij [de advocaten] informeren de rechtszoekende over de
mogelijkheid tot bemiddeling, verzoening en elke andere vorm van minnelijke oplossing van
geschillen. Indien zij van mening zijn dat een minnelijke oplossing van het geschil overwogen kan
worden, trachten zij die in de mate van het mogelijke te bevorderen”
o Sinds 2018 ingeschreven in gerechtelijk wetboek: cliënt moet geïnformeerd worden over de
mogelijkheid van bemiddeling, verzoening en andere vormen van oplossing van geschillen.
- ART. 519, §4 GER.W.: “Gerechtsdeurwaarders streven, in de mate van het mogelijke, de minnelijke
oplossing van geschillen na onder meer door de rechtszoekende te wijzen op de mogelijkheid tot
bemiddeling, verzoening en elke andere vorm van minnelijke oplossing van geschillen.”
o Verplichting vergelijkbaar voor gerechtsdeurwaarders.
- ART. 730/1 GER.W. Ҥ 1. De rechter bevordert in elke stand van het geding een minnelijke oplossing
van de geschillen. § 2. Behoudens in kort geding, kan de rechter, op de inleidingszitting of tijdens
een zitting bepaald op een nabije datum, de partijen bevragen over de wijze waarop zij voorafgaand
aan het geding gepoogd hebben het geschil minnelijk op te lossen en hen inlichten over de
mogelijkheden om daar alsnog toe over te gaan. Daartoe kan de rechter de persoonlijke verschijning
van de partijen bevelen. Op vraag van een van de partijen of indien de rechter dit nuttig acht, kan
hij, zo hij vaststelt dat verzoening (sic) mogelijk is, op diezelfde inleidingszitting of op een zitting
bepaald op een nabije datum, de zaak verdagen naar een vaste datum die een maand niet mag
overschrijden, behoudens akkoord van de partijen, teneinde hen in de gelegenheid te stellen om na
te gaan of hun geschil geheel of deels op minnelijke wijze kan worden opgelost en om daarover alle
nuttige inlichtingen in te winnen.”
o Ook de rechter heeft de taak om andere vormen van geschiloplossing te promoten.
o Rechter moet de partijen in elke stand van het geding tot een minnelijke oplossing laten
komen.
o Kan een rechter op eigen initiatief een verzoening tot stand te brengen? In de RL kon dit.
Wetgever stelde dat de rechter dit kon doen in elke fase van de procedure, ter
verduidelijking van de RL. Rechter kan tijdens de inleidende zitting of op een latere zitting,
vragen of ze al dan niet pogingen hebben ondernomen om het geschil minnelijk op te
lossen. Zo niet, dan kan de rechter de zaak verdagen (max 1 maand, tenzij met
uitrdrukkelijke toestemming van alle partijen), om eerst te onderzoeken of ze het egschil
minnelijk kunnen oplossen.
INHOUD
Wettelijk kader Boek VII en VIII Ger.W.: bemiddeling en colloboratieve onderhandeling: partijen laten
zich beide tijdens de onderhandelingen bijstaan door een colloboratieve advocaat.
Verhouding tot andere vormen van ADR
Onderhandelen volgens de Harvard methode
Faciliterend bemiddelen
Client consultation (adviesgesprek)
Interculturele / diversiteit sensitieve communicatie (Topoi model) + geweldloze communicatie
, Ruimere aandacht voor andere vormen van ADR: arbitrage (Boek VI Ger.W.), mini trial, dispute
boards, early neutral evaluation,…
Vaststellingsovereenkomst
Onderzoek: Je vind 10 euro, doe een voorstel aan je buurman en als die het aanvaard dan mag je het
houden. Deal: 9 houden en 1 afgeven is het meest rationeel. 5 voor de ene en 5 voor de andere is
emotioneel handelen. Maar mensen zijn niet rationeel maar emotioneel.
Er zijn 3 verschillende types onderhandelaren, dus je hebt maar 1/3 kans dat die persoon hetzelfde
redeneert. De kans is groter dat de andere persoon een andere ingesteldheid heeft.
Onderzoek: aan respondenten worden 2 keuzes gebonden; je krijgt een job aangeboden en je krijgt een
jaarsalaris van 100.000 euro, maar alle andere collegas hebben voor hetzelfde werk 200.000 euro. Andere
optie is: je krijgt een jaarsalaris van 50.000 euro en alle andere collegas krijgen hiervoor maar 25.000 euro.
Welke van de 2 jobaanbiedingen ga je aanvaarden. Kiezen voor de 100.000 euro is het meest rationeel
maar de helft kiest voor de 50.000 euro omdat dit emotioneel meer voldoening geeft.
STUDIEMATERIAAL
- Recente editie Gerechtelijk Wetboek
- Syllabus uitgegeven via Intersentia; Conflictafhandeling buiten de rechtbank via Universitas
- Leermodules 1-3 op BB
- Slides leermodules + hoorcolleges op BB
Te kennen leerstof = slides van de leermodules, slides van de lesssen + handboek
EVALUATIE
- 1) Permanente evaluatie praktijkluik B&O (= verplichte aanwezigheid in de colleges +
voorbereidende lectuur) (35 pt)
o Een student mag voor een opleidingsonderdeel met verplichte aanwezigheid niet
ongewettigd afwezig zijn. Indien een student één keer ongewettigd afwezig is, krijgt die de
vermelding “AFW” (afwezig) op de puntenlijst, zowel voor de eerste als de tweede zittijd
(Beleidslijn vaardighedenvakken).
Enkel een evaluatiemoment in de eerste zittijd, geen tweede examenkans mogelijk
– OOK NIET VOOR HET SCHRIFTELIJK EXAMEN
o Afwezigheid wegens ziekte wordt gestaafd met een attest te bezorgen aan:
Praktijkdocent met prof. Rutten in cc => Andere gronden voor overmacht: ombuds
Een student kan in principe slechts 2x gewettigd afwezig zijn
Vervangende opdracht (schriftelijke opdracht mondeling te presenteren bij
aanvang van het volgende college)
- 2) Bemiddelingsoefening ter afsluiting van de oefencolleges, met inbegrip van schriftelijke
voorbereiding (20 pt)
o Bemiddelingsplan (2 pagina’s schriftelijke voorbereiding) (secundair element in beoordeling)
o Tonen van aangeleerde vaardigheden tijdens bemiddelingsoefening
- 3) Schriftelijk examen (45 pt), zonder mondelinge toelichting, gesloten boek (wel Ger.W.)
o Theorie leermodules communicatievaardigheden + hoorcolleges (ook gastcollege) + syllabus
(maakt integraal deel uit van de leerstof, uitgezonderd Hfdstk 4 Collaboratieve
onderhandelingen & Hfdstk 6 Bemiddelingswet)
Slides van de praktijkassistent zijn niet volledig! Het gehele handboek is te kennen!
2
, o Er wordt gewerkt met een casus op het examen
o 1. Assessment van een onderhandelings- en bemiddelingsgerelateerde casus
o 2. Wettelijk kader en andere vormen van ADR
CONFLICTAFHANDELING BUITEN RECHTBANK
LEERMODULE 1:
H1: CONFLICT
- Het onderwerp van een conflict is steeds: een probleem, een relatie of een combinatie van beide
o Conflicten treden op tussen personen, groepen van personen, bedrijven, organisaties,
regio’s of landen
- Een conflict doet zich meestal voor wanneer een aantal partijen bepaalde doelstellingen en waarden
nastreven of belangen wensen in te vullen die niet compatibel of (minstens deels) tegenstrijdig zijn
o Wanneer mensen tegenstrijdige belangen, doelen, waarden, behoeftes, meningen, …
Bij belangen gaat het voornamelijk over de toekomst.
- Een conflict laten we nu beslechten door een rechter => oordeelt obv van argumenten: geeft een
antwoord op de vordering van de eisende partij. Rechtbank mag niet buiten de vordeningen
oordelen: beperken tot het voorwerp van de vordering.
- Bemiddeling = partijen wensen conflict te bespreken en er samen uit te geraken => alvorens een
onderhandeling of bemiddeling aan te vatten, is het belangrijk om eerst de componenten van het
conflict te begrijpen: uit welke componenten bestaat het conflict?
o Soms komen de ware achtergronden of drijfveren van een conflict in sommige gevallen pas
ten volle tot uiting gedurende de onderhandeling of de bemiddeling zelf
o We houden hier ook rekening met de toekomst. Rechter spreekt zich uit over een geschil
dat zich binnen een conflict bevind (vaak wordt er iemand in het gelijk gesteld maar is het
conflict nog niet helemaal opgelost tussen de partijen) <-> conflict is veel breder:
bemiddeling gaat hiermee aan de slag.
- Een conflict evolueert:
o Oplossingen kunnen zich aandienen
o Maar ook negatieve reacties kunnen de bovenhand nemen
CONFLICT VS GESCHIL – COLLEGE
Geschil (= reactie op een conflict): “naming, blaming and claiming” => iemand voelt zich benadeeld in een
bepaalde situatie en:
- Kwalificeert dit als (een juridische) fout;
o Naming: kwalificeert dit als (een juridische) fout
o Blaming: verwijt de fout aan een ander
o Claiming: en formuleert een vordening of aanspraak tegen die ander (= start van de
afhandeling van het geschil)
Andere reacties: geding, oorlog, ADR (alternatieve geschiloplossing)
3
, Definitie conflict: Verschoof en van Rossum (twee Nederlandse auteurs)
Een verschil van mening waarbij twee of meerdere personen/partijen doelstellingen nastreven of
waarden aanhangen die onverenigbaar (b)lijken te zijn en daardoor in botsing komen. In relatie tot
het geschil: kijken we breder naar wat niet aan de rechter in die rechtszaak is voorgelegd, dan
noemen wij dat ‘het conflict’. Het gaat om iets onderliggends of achterliggends, waarover geen
vonnis hoeft te worden uitgesproken of kan worden uitgesproken en dat buiten beeld blijft als de
rechter en partijen zich alleen richten op het te beslissen geschil (zie deze definitie ook infra)
Definitie geschil:
Als een verschil van mening (een conflict) wordt gejuridiseerd/ voor de rechter wordt gebracht, is
het in juridische vorm gegoten: de casus, de juridische interpretatie daarvan en de eis die daarop is
gebaseerd. Het op deze manier vormgegeven en aan de rechter voorgelegde conflict wordt in dit
onderzoek ‘het geschil’ genoemd. Het geschil omvat alles wat aan de rechter ter beslissing is
voorgelegd, maar niet méér dan dat.
Conflict vs geschil => het geschil is de top van de ijsberg, onderliggend kan er een conflict op de
achtergrond spelen. Het conflict is datgene dat onderliggend is aan het geschil.
- Bv: het kan zijn dat het probleem aan de oppervlakte komt door een stom voorval. Een ruzie over het
raam open of toe. Het conflict: u heeft al een week slecht geslapen. De ruzie bespreekt enkel het
raam open of toe, het onderliggende probleem is niet steeds zichtbaar.
DEFINITIE VAN CONFLICT
Hugo Prein: Wanneer twee of meer partijen doelen of aspiraties nastreven, belangen hebben of waarden
voorstaan die niet met elkaar te verenigen zijn
De aard van het conflict en de onderlinge afhankelijkheid van de partijen is belangrijk want →
zonder afhankelijkheid is er geen conflict.
Een conflict ontstaat wanneer het nastreven van bepaalde doelen, waarden, visies of belangen van
twee of meer personen of groepen elkaar tegenwerken
Willem Meuwissen: het zich bewust worden van het zich voordoen van tegenstrijdige belangen, waarden
en doelen in een toestand van onderlinge afhankelijkheid brengt een gevoelsmatige reactie (emotie)
teweeg
Extra component: de negatieve emoties die een conflict met zich meebrengt
Diana Evers: een conflict bestaat wanneer mensen met elkaar in aanvaring komen omwille van hun
verschillen in waarnemingen, meningen, gevoelens over een gemeenschappelijke kewestie.
De verschillen komen elkaar tegen of ontmoeten elkaar omdat de betrokkenen een gezamenlijke
kwestie hebben, waardoor we met elkaar iets te doen hebben
Conflict is een situatie waarin mensen met elkaar verwikkeld zijn o.w.v. verschillen, tegenstellingen
en tegenstrijdigheden die ze (onderling) tussen hen ervaren omtrent een gemeenschappelijke
kwestie
Robert D. Benjamin: passie, wensen en emoties van mensen die in conflict komen met elkaar
Gary Friedman en Jack Himmelstein: conflict gaat over menselijke verschillen en de manier waarop we
ermee omgaan
4
COMMUNICATIEVAARDIGHEDEN EN
CONFLICTOPLOSSING
- ART. 444, TWEEDE LID GER.W.: “Zij [de advocaten] informeren de rechtszoekende over de
mogelijkheid tot bemiddeling, verzoening en elke andere vorm van minnelijke oplossing van
geschillen. Indien zij van mening zijn dat een minnelijke oplossing van het geschil overwogen kan
worden, trachten zij die in de mate van het mogelijke te bevorderen”
o Sinds 2018 ingeschreven in gerechtelijk wetboek: cliënt moet geïnformeerd worden over de
mogelijkheid van bemiddeling, verzoening en andere vormen van oplossing van geschillen.
- ART. 519, §4 GER.W.: “Gerechtsdeurwaarders streven, in de mate van het mogelijke, de minnelijke
oplossing van geschillen na onder meer door de rechtszoekende te wijzen op de mogelijkheid tot
bemiddeling, verzoening en elke andere vorm van minnelijke oplossing van geschillen.”
o Verplichting vergelijkbaar voor gerechtsdeurwaarders.
- ART. 730/1 GER.W. Ҥ 1. De rechter bevordert in elke stand van het geding een minnelijke oplossing
van de geschillen. § 2. Behoudens in kort geding, kan de rechter, op de inleidingszitting of tijdens
een zitting bepaald op een nabije datum, de partijen bevragen over de wijze waarop zij voorafgaand
aan het geding gepoogd hebben het geschil minnelijk op te lossen en hen inlichten over de
mogelijkheden om daar alsnog toe over te gaan. Daartoe kan de rechter de persoonlijke verschijning
van de partijen bevelen. Op vraag van een van de partijen of indien de rechter dit nuttig acht, kan
hij, zo hij vaststelt dat verzoening (sic) mogelijk is, op diezelfde inleidingszitting of op een zitting
bepaald op een nabije datum, de zaak verdagen naar een vaste datum die een maand niet mag
overschrijden, behoudens akkoord van de partijen, teneinde hen in de gelegenheid te stellen om na
te gaan of hun geschil geheel of deels op minnelijke wijze kan worden opgelost en om daarover alle
nuttige inlichtingen in te winnen.”
o Ook de rechter heeft de taak om andere vormen van geschiloplossing te promoten.
o Rechter moet de partijen in elke stand van het geding tot een minnelijke oplossing laten
komen.
o Kan een rechter op eigen initiatief een verzoening tot stand te brengen? In de RL kon dit.
Wetgever stelde dat de rechter dit kon doen in elke fase van de procedure, ter
verduidelijking van de RL. Rechter kan tijdens de inleidende zitting of op een latere zitting,
vragen of ze al dan niet pogingen hebben ondernomen om het geschil minnelijk op te
lossen. Zo niet, dan kan de rechter de zaak verdagen (max 1 maand, tenzij met
uitrdrukkelijke toestemming van alle partijen), om eerst te onderzoeken of ze het egschil
minnelijk kunnen oplossen.
INHOUD
Wettelijk kader Boek VII en VIII Ger.W.: bemiddeling en colloboratieve onderhandeling: partijen laten
zich beide tijdens de onderhandelingen bijstaan door een colloboratieve advocaat.
Verhouding tot andere vormen van ADR
Onderhandelen volgens de Harvard methode
Faciliterend bemiddelen
Client consultation (adviesgesprek)
Interculturele / diversiteit sensitieve communicatie (Topoi model) + geweldloze communicatie
, Ruimere aandacht voor andere vormen van ADR: arbitrage (Boek VI Ger.W.), mini trial, dispute
boards, early neutral evaluation,…
Vaststellingsovereenkomst
Onderzoek: Je vind 10 euro, doe een voorstel aan je buurman en als die het aanvaard dan mag je het
houden. Deal: 9 houden en 1 afgeven is het meest rationeel. 5 voor de ene en 5 voor de andere is
emotioneel handelen. Maar mensen zijn niet rationeel maar emotioneel.
Er zijn 3 verschillende types onderhandelaren, dus je hebt maar 1/3 kans dat die persoon hetzelfde
redeneert. De kans is groter dat de andere persoon een andere ingesteldheid heeft.
Onderzoek: aan respondenten worden 2 keuzes gebonden; je krijgt een job aangeboden en je krijgt een
jaarsalaris van 100.000 euro, maar alle andere collegas hebben voor hetzelfde werk 200.000 euro. Andere
optie is: je krijgt een jaarsalaris van 50.000 euro en alle andere collegas krijgen hiervoor maar 25.000 euro.
Welke van de 2 jobaanbiedingen ga je aanvaarden. Kiezen voor de 100.000 euro is het meest rationeel
maar de helft kiest voor de 50.000 euro omdat dit emotioneel meer voldoening geeft.
STUDIEMATERIAAL
- Recente editie Gerechtelijk Wetboek
- Syllabus uitgegeven via Intersentia; Conflictafhandeling buiten de rechtbank via Universitas
- Leermodules 1-3 op BB
- Slides leermodules + hoorcolleges op BB
Te kennen leerstof = slides van de leermodules, slides van de lesssen + handboek
EVALUATIE
- 1) Permanente evaluatie praktijkluik B&O (= verplichte aanwezigheid in de colleges +
voorbereidende lectuur) (35 pt)
o Een student mag voor een opleidingsonderdeel met verplichte aanwezigheid niet
ongewettigd afwezig zijn. Indien een student één keer ongewettigd afwezig is, krijgt die de
vermelding “AFW” (afwezig) op de puntenlijst, zowel voor de eerste als de tweede zittijd
(Beleidslijn vaardighedenvakken).
Enkel een evaluatiemoment in de eerste zittijd, geen tweede examenkans mogelijk
– OOK NIET VOOR HET SCHRIFTELIJK EXAMEN
o Afwezigheid wegens ziekte wordt gestaafd met een attest te bezorgen aan:
Praktijkdocent met prof. Rutten in cc => Andere gronden voor overmacht: ombuds
Een student kan in principe slechts 2x gewettigd afwezig zijn
Vervangende opdracht (schriftelijke opdracht mondeling te presenteren bij
aanvang van het volgende college)
- 2) Bemiddelingsoefening ter afsluiting van de oefencolleges, met inbegrip van schriftelijke
voorbereiding (20 pt)
o Bemiddelingsplan (2 pagina’s schriftelijke voorbereiding) (secundair element in beoordeling)
o Tonen van aangeleerde vaardigheden tijdens bemiddelingsoefening
- 3) Schriftelijk examen (45 pt), zonder mondelinge toelichting, gesloten boek (wel Ger.W.)
o Theorie leermodules communicatievaardigheden + hoorcolleges (ook gastcollege) + syllabus
(maakt integraal deel uit van de leerstof, uitgezonderd Hfdstk 4 Collaboratieve
onderhandelingen & Hfdstk 6 Bemiddelingswet)
Slides van de praktijkassistent zijn niet volledig! Het gehele handboek is te kennen!
2
, o Er wordt gewerkt met een casus op het examen
o 1. Assessment van een onderhandelings- en bemiddelingsgerelateerde casus
o 2. Wettelijk kader en andere vormen van ADR
CONFLICTAFHANDELING BUITEN RECHTBANK
LEERMODULE 1:
H1: CONFLICT
- Het onderwerp van een conflict is steeds: een probleem, een relatie of een combinatie van beide
o Conflicten treden op tussen personen, groepen van personen, bedrijven, organisaties,
regio’s of landen
- Een conflict doet zich meestal voor wanneer een aantal partijen bepaalde doelstellingen en waarden
nastreven of belangen wensen in te vullen die niet compatibel of (minstens deels) tegenstrijdig zijn
o Wanneer mensen tegenstrijdige belangen, doelen, waarden, behoeftes, meningen, …
Bij belangen gaat het voornamelijk over de toekomst.
- Een conflict laten we nu beslechten door een rechter => oordeelt obv van argumenten: geeft een
antwoord op de vordering van de eisende partij. Rechtbank mag niet buiten de vordeningen
oordelen: beperken tot het voorwerp van de vordering.
- Bemiddeling = partijen wensen conflict te bespreken en er samen uit te geraken => alvorens een
onderhandeling of bemiddeling aan te vatten, is het belangrijk om eerst de componenten van het
conflict te begrijpen: uit welke componenten bestaat het conflict?
o Soms komen de ware achtergronden of drijfveren van een conflict in sommige gevallen pas
ten volle tot uiting gedurende de onderhandeling of de bemiddeling zelf
o We houden hier ook rekening met de toekomst. Rechter spreekt zich uit over een geschil
dat zich binnen een conflict bevind (vaak wordt er iemand in het gelijk gesteld maar is het
conflict nog niet helemaal opgelost tussen de partijen) <-> conflict is veel breder:
bemiddeling gaat hiermee aan de slag.
- Een conflict evolueert:
o Oplossingen kunnen zich aandienen
o Maar ook negatieve reacties kunnen de bovenhand nemen
CONFLICT VS GESCHIL – COLLEGE
Geschil (= reactie op een conflict): “naming, blaming and claiming” => iemand voelt zich benadeeld in een
bepaalde situatie en:
- Kwalificeert dit als (een juridische) fout;
o Naming: kwalificeert dit als (een juridische) fout
o Blaming: verwijt de fout aan een ander
o Claiming: en formuleert een vordening of aanspraak tegen die ander (= start van de
afhandeling van het geschil)
Andere reacties: geding, oorlog, ADR (alternatieve geschiloplossing)
3
, Definitie conflict: Verschoof en van Rossum (twee Nederlandse auteurs)
Een verschil van mening waarbij twee of meerdere personen/partijen doelstellingen nastreven of
waarden aanhangen die onverenigbaar (b)lijken te zijn en daardoor in botsing komen. In relatie tot
het geschil: kijken we breder naar wat niet aan de rechter in die rechtszaak is voorgelegd, dan
noemen wij dat ‘het conflict’. Het gaat om iets onderliggends of achterliggends, waarover geen
vonnis hoeft te worden uitgesproken of kan worden uitgesproken en dat buiten beeld blijft als de
rechter en partijen zich alleen richten op het te beslissen geschil (zie deze definitie ook infra)
Definitie geschil:
Als een verschil van mening (een conflict) wordt gejuridiseerd/ voor de rechter wordt gebracht, is
het in juridische vorm gegoten: de casus, de juridische interpretatie daarvan en de eis die daarop is
gebaseerd. Het op deze manier vormgegeven en aan de rechter voorgelegde conflict wordt in dit
onderzoek ‘het geschil’ genoemd. Het geschil omvat alles wat aan de rechter ter beslissing is
voorgelegd, maar niet méér dan dat.
Conflict vs geschil => het geschil is de top van de ijsberg, onderliggend kan er een conflict op de
achtergrond spelen. Het conflict is datgene dat onderliggend is aan het geschil.
- Bv: het kan zijn dat het probleem aan de oppervlakte komt door een stom voorval. Een ruzie over het
raam open of toe. Het conflict: u heeft al een week slecht geslapen. De ruzie bespreekt enkel het
raam open of toe, het onderliggende probleem is niet steeds zichtbaar.
DEFINITIE VAN CONFLICT
Hugo Prein: Wanneer twee of meer partijen doelen of aspiraties nastreven, belangen hebben of waarden
voorstaan die niet met elkaar te verenigen zijn
De aard van het conflict en de onderlinge afhankelijkheid van de partijen is belangrijk want →
zonder afhankelijkheid is er geen conflict.
Een conflict ontstaat wanneer het nastreven van bepaalde doelen, waarden, visies of belangen van
twee of meer personen of groepen elkaar tegenwerken
Willem Meuwissen: het zich bewust worden van het zich voordoen van tegenstrijdige belangen, waarden
en doelen in een toestand van onderlinge afhankelijkheid brengt een gevoelsmatige reactie (emotie)
teweeg
Extra component: de negatieve emoties die een conflict met zich meebrengt
Diana Evers: een conflict bestaat wanneer mensen met elkaar in aanvaring komen omwille van hun
verschillen in waarnemingen, meningen, gevoelens over een gemeenschappelijke kewestie.
De verschillen komen elkaar tegen of ontmoeten elkaar omdat de betrokkenen een gezamenlijke
kwestie hebben, waardoor we met elkaar iets te doen hebben
Conflict is een situatie waarin mensen met elkaar verwikkeld zijn o.w.v. verschillen, tegenstellingen
en tegenstrijdigheden die ze (onderling) tussen hen ervaren omtrent een gemeenschappelijke
kwestie
Robert D. Benjamin: passie, wensen en emoties van mensen die in conflict komen met elkaar
Gary Friedman en Jack Himmelstein: conflict gaat over menselijke verschillen en de manier waarop we
ermee omgaan
4
