Samenvatting Op weg met een groep | Arteveldehogeschool | 2025/26

OP WEG MET EEN GROEP

MODULE 1 – EEN MODEL VOOR KLASHOUDEN

KLASHOUDEN, EEN EERSTE SITUERING


INLEIDING
 Kritische vaardigheid + struikelblok
 Falend klashouden heeft invloed op :
o de leerprestaties van de leerlingen
o leerlinggedrag : de mate van betrokkenheid, een toegenomen weerstand,
ongewenst en in sommige gevallen agressief gedrag op school (kinderen
die anders doen van wat van hun verwacht wordt, gaan onwenselijk gedrag
vertonen)
o de zelfeffectiviteit ( gevoel dat je krijgt dat wat je doet echt iets heeft
uitgemaakt) van leraren. En bijgevolg een sterke voorspeller van
vroegtijdige uitstroom uit het onderwijs en burn-out bij leerkrachten

opdracht : de onderwijsstijlen




Klashouden met een positieve insteek

 Klashouden, een dynamisch leerproces  het is aan te leren, grote verschillen
tussen startende en ervaren lkr
 Nut van professionaliseringstrajecten (dus les over klashouden werkt!)


KLASHOUDEN: WHAT’S IN A NAME?
vroeger  Klas management
nu  klashouden
 waarom?
o Management is afkomstig uit de economische wereld
o In economische wereld staat manager centraal


1

, o Wij kiezen ervoor om leerling centraal te stellen + het ‘managen’ van de
klas voor ons onvoldoende de autonomie van de groep benadrukt

Definitie klashouden 

Klashouden is het geheel aan proactieve en reactieve maatregelen die een lkr stelt, met
als doel een veilig, stimulerend en gestructureerd leer- en leefklimaat in het leven te
roepen en te handhaven. Klashouden vraagt zeker ‘meesterschap’ van de leraar, dat hij
inzet om de verbondenheid met de groep, met elk kind uit de groep en de verbondenheid
tussen de kinderen onderling, te stimuleren.

 Proactief = wat ik op voorhand doe om storend gedrag te vermijden
 Reactief = wat ik doe op het moment zelf als er storend gedrag is


KLASHOUDEN: EEN SYSTEMISCHE BENADERING
 Veel materiaal aanwezig voor klashouden MAAR deze beperken zich tot de
proactieve of reactieve handelingen maar houden geen rekening met de
specificiteit van de context en de actoren die in deze situatie een rol spelen
 Klashouden veel breder dan ‘tips en tricks’ omdat het de hele onderwijssituatie
beïnvloedt
 Dus klashouden is een totaalaanpak waarin de verschillende actoren, processen
en contextvariabelen in samenhang worden gerepresenteerd (elke actor speelt
een rol en elke beslissing heeft een gevolg voor de andere actoren)




2

,HET MODEL VOOR KLASHOUDEN

Modellen in de pedagogische en
didactische lijn




Gemeenschappelijke
elementen
- Mens en maatschappijbeeld
- Professionele identiteit
- Context
- Pedagogisch model zit in de
rol van opvoeder (gele
cirkel zit elders verwerkt)
- Kind staat centraal (lkr staat
er rond)




DE KLASGROEP STAAT CENTRAAL
 Leerling/volledige klasgroep centraal, komen door gepast klashouden tot leren
 Klasgroep is een complex en divers systeem door de kenmerken van de leerling
en de kenmerken van de leerkracht (dat in constante interactie staat met de
kenmerken van de lkr en met het veelvoud aan leerlingenkenmerken)
 Tegenwoordig grote diversiteit in klasgroep  bronnen van diversiteit tussen
klasgroepen liggen in de verschillen tussen de leerlingen onderling van die
klasgroep + manier van interactie tussen elkaar speelt ook een rol

3

,  Dus het klimaat van de klasgroep hangt af van zowel de kenmerken van de
individuele lln als van verbondenheid en dynamiek binnen de groep

Kenmerken van de leerling (examenvraag, motivatie!)

 Kenmerken van de individuele lln bepalen in sterke mate het functioneren van de
klasgroep zelf.
 Bronnen van diversiteit staan niet los van elkaar maar in relatie
met elkaar.
( onmogelijk om voor al deze bronnen een specifieke aanpak
te verzinnen)
 DUS : focussen op motivatie als belangrijkste indicator van
verschillen tussen leerlingen
 Onderzoek van Hattie : blijkt dat motivatie een belangrijke
voorspeller voor betere leerprestaties is
 Je kan als lkr niks doen aan vb. de thuissituatie van een kind,
MAAR je kan wel de motivatie van kinderen beïnvloeden en
daardoor rekening houden met de impact van individuele
verschillen op een manier die voor alle verschillen en leerlingen
tegelijkertijd werkt  dus BS is belangrijk!
 Motivatie als loper!

Kenmerken van de klas

 De klas = de unieke combinatie van lln + de relatie tussen die leerlingen
 Klasgroep is gevoelig voor veranderingen vb. vertrek of komst van een lln kan de
dynamiek veranderen
 DUS als we gedrag van een lln willen begrijpen, moeten we deze zien in relatie tot
de klasgroep (klasgroep heeft invloed op gedrag lln)
 Als lkr niet evident om tegenwicht te bieden  als lkr bewust zijn dat lln in die
ontwikkelingsfase het gedrag niet “cool” vinden. Als lkr TOCH tegenwicht bieden
tegen negatieve groepsidentiteit !
 Onderzoek Hanyes  lkr kunnen het ook positief beïnvloeden en wordt in sterke
mate bepaald door : het welbevinden (verbondenheid) + aanvoelen dat ze goed
presteren (competentie)
 Voldoen aan de basisbehoeften  stel je kind in staat om tot een meer
‘geïntegreerde identiteit’ te komen, waardoor het beter in staat is eigen keuzes te
maken en de keuzes van de peers naast zich te leggen


DE LERAAR IN DE KLASGROEP
Klashouden doet beroep op alle competenties van de leraar

 Meesterschap van de leraar die de mate bepaalt van een veilige, stimulerende en
gestructureerde leer- en leefklimaat
 Het meesterschap wordt in het model voorgesteld als 5 grote bollen (elk 1 rol die
de lkr moet innemen)
 Goed klashouden =
o Het resultaat van een complexe interactie van de didactische,
pedagogische communicatieve, inhoudelijke en organisatorische
vaardigheden
o Manier waarop hij sterk in zijn schoenen staat, wat betreft het vervullen
van de rollen van didacticus, opvoeder, inhoudelijk expert, teamspeler en
organisator

4