In dialoog met kinderen
module 1: in dialoog met kinderen met hun diverse behoeften
1.1 Wat is een dialoog?
Een dialoog is geen discussie, debat of eenrichtingsgesprek… Het is een onderzoeksgesprek aan
de hand van vragen en antwoorden. In een discussie probeer je de ander te overtuigen van je eigen
mening, terwijl in een dialoog een gezamenlijk nadenken primeert. Het gaat erover om ideeën,
ervaringen uit te wisselen in een gesprek, met erkenning van de verschillen en het recht om te zijn
wie je wilt zijn (cf. autonomie). Door in dialoog te treden, daag je jouw leerlingen en jezelf uit om
zowel je eigen standpunten als die van anderen te onderzoeken.
Kwadranten van een gesprekssoort:
DOEL
Wat is een dialoog: oefeningen
Een leerkracht vertelt de klasgroep waarom Toespraak
het belangrijk is om respectvol te zijn voor = een leidersfiguur neemt het woord en
elkaar. Hij stelt geen vragen, maar vertelt. spreekt over een onderwerp naar zijn/haar
publiek toe.
Een leerkracht benoemt geërgerd waarom Tirade
twee leerlingen hem onrespectvol behandelden = woordenstroom die vaak emotioneel geladen
en waarom het zo belangrijk is om respect te is en daardoor intens kan overkomen.
tonen.
Leerkracht en leerlingen wisselen samen uit dialoog
wat respect is, hoe je dit kunt tonen, waarom
dit van belang is…
Twee leerlingen en een leerkracht proberen in Debat
het gesprek te overtuigen waarom de andere = gesprek tussen meerdere personen waarin
partij al dan niet onrespectvol was daarnet men elkaar probeert te overtuigen.
Oefening: is dit een dialoog?
“Manou heeft het niet altijd makkelijk met de leerstof. Ik wissel regelmatig blikken met hem uit om dat op te
volgen, kom snel dichterbij om wat extra vragen te stellen. Ik geef hem dan ook een schouderklopje omdat hij
zich zo inzet. Ik merk dat dit Manou meestal energie geeft om verder te proberen. En het geeft mij energie om
hem verder te ondersteunen.”
Ja, dit is een dialoog want er is sprake van tweerichtingsverkeer, inhoud, samenwerking, relatie en taal
(verbaal en non-verbaal)
1.2 in dialoog treden om de basisbehoeften te stimuleren
‘het’ kind bestaat niet. Er is een grote diversiteit onder kinderen op vlak van basisbehoeften
Afstemming van onze communicatie op de basisbehoeften is noodzakelijk.
Bv. kinderen die gedrag stellen dat gekoppeld is aan...
Introvert-extravert
Wel/geen beslissingen nemen
Denkers-doeners
Psychologische basisbehoeften:
Verbondenheid: ik hoor erbij
Competentie: ik kan het
Autonomie: ik wil het zelf
1
, 1.3 de relatie tussen een dialoog, de psychologische basisbehoeften en motivatie
Wanneer iets in de weg komt staan van de intrinsieke motivatie (de gemotiveerde leerling) vh
kind, neem de tijd om erachter te komen wat de leerling dwarszit en wat de reden is.
Motivatie = belangrijk om leren en presteren te bevorderen
Hoe bijdragen aan intrinsieke motivatie?
Autonomie: aanbieden van keuze, bv. Een schrijfopdracht met keuze uit 3 onderwerpen,
ze gaan meer geïnteresseerd zijn in het zelfgekozen onderwerp. Factoren die de autonomie
dwarsbomen, verlagen de intrinsieke motivatie, bv. deadlines
Competentie: creëer een omgeving waarin je het kind kan uitdagen op zijn niveau.
Verbondenheid: ga een positieve relatie aan met de lln. Een constructieve en
motiverende dialoog is hierbij van groot belang
module 2: fundamenten voor een positieve dialoog en relatie: de basishoudingen
waarderen en vertrouwen
2
, 2.1 belang van een positieve relatie
Er zijn 5 essentiële elementen ontwikkeld voor een goede dialoog:
- Gelijkwaardigheid: leerkracht en leerling zijn gelijk, geen machtsverhouding
- Authenticiteit: Gedraag je hetzelfde tegenover de kinderen dan tegenover de andere, ga
je niet anders gedragen.
- Acceptatie: Hoe beter je de persoon kan accepteren, des te meer veiligheid en warmte die
relatie zal brengen.
- Empathie: jezelf kunnen plaatsen in de gevoelens van anderen.
- Ontvankelijkheid: zowel de leerlingen als de leerkracht moeten bereid en in staat zijn om
met elkaar in dialoog te treden, rekening houdend met alle bovenste elementen.
Effecten positieve relatie
Zich veilig voelen (noodzakelijke basis voor verkennend gedrag i.f.v. leren en ontwikkelen);
Problemen durven tonen en hulp durven aanvaarden;
Beter kunnen relativeren en plaatsen dat een leerkracht een probleem van een leerling
niet goed aanpakt.
Loyaliteit tonen en positieve relatie willen behouden -> reflecteert zich in gedrag.
Minder de acceptatiegrens van een leerkracht blijven aftasten.
De relatie tussen leerkrachten en leerlingen bestaat uit verschillende componenten:
- Individuele kenmerken: geslacht, persoonlijkheid, overtuiging, verwachting,... zowel
leerkracht als leerling hebben doelstellingen, gevoelens, behoeften. Deze hebben invloed
op de relatie
- Interactie: Is er veel ruimte voor spontaniteit? Is er veel of weinig wisselwerking? Is het
oprecht, nieuwsgierig, interesse , zorg, humor,..
- Externe invloeden: De schoolcultuur beïnvloed de positieve relatie, ook ruimere
maatschappelijke gebeurtenissen en denkbeelden kunnen een invloed hebben op de wijze
waarop een relatie vorm krijgt.
Positieve relaties tussen leerkracht en leerlingen zijn van groot belang voor een gezonde
ontwikkeling van de leerlingen. Een hechtere band met de leerkracht zorgt voor meer plezier op
school en samen met de klasgenoten.
Overgangsfasen zijn bijvoorbeeld ook momenten waarop vriendschappen met klasgenoten onder
druk komen te staan. Dan is de veiligheid en geborgenheid van de leerkracht meer dan ooit nodig.
Het hebben van een positieve relatie met de leerkracht blijkt een goede voorspeller voor het soort
gedrag dat leerlingen op latere leeftijd stellen. Een positieve relatie kan zelfs beter gedrag op latere
leeftijd voorspellen.
In een sterke relatie wordt er rekening gehouden met de behoeften aan autonomie, competentie en
verbondenheid.
Waarderend communiceren: Praten met kinderen over hun leven buiten school is een vorm van
waarderend communiceren, je toont interesse ik het kind buiten de school. Laat de kinderen weten
de er geregeld momenten zijn waar ze bij jou terecht kunnen met hun zorgen, en wees ook duidelijk
over wanneer deze momenten dan plaats vinden.
2.2 de plaats van dialoog binnen een positieve relatie
Een goede dialoog speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen van een positieve relatie.
Negatieve ervaringen zet de relatie onder druk. Het onvoorwaardelijk accepteren van een kind en
het vertrouwen bieden, is essentieel om een positieve dialoog en relatie op te bouwen.
Mogelijkheid tot communicatie en begrip als men oog heeft voor de persoon
onvoorwaardelijk accepteren
3
module 1: in dialoog met kinderen met hun diverse behoeften
1.1 Wat is een dialoog?
Een dialoog is geen discussie, debat of eenrichtingsgesprek… Het is een onderzoeksgesprek aan
de hand van vragen en antwoorden. In een discussie probeer je de ander te overtuigen van je eigen
mening, terwijl in een dialoog een gezamenlijk nadenken primeert. Het gaat erover om ideeën,
ervaringen uit te wisselen in een gesprek, met erkenning van de verschillen en het recht om te zijn
wie je wilt zijn (cf. autonomie). Door in dialoog te treden, daag je jouw leerlingen en jezelf uit om
zowel je eigen standpunten als die van anderen te onderzoeken.
Kwadranten van een gesprekssoort:
DOEL
Wat is een dialoog: oefeningen
Een leerkracht vertelt de klasgroep waarom Toespraak
het belangrijk is om respectvol te zijn voor = een leidersfiguur neemt het woord en
elkaar. Hij stelt geen vragen, maar vertelt. spreekt over een onderwerp naar zijn/haar
publiek toe.
Een leerkracht benoemt geërgerd waarom Tirade
twee leerlingen hem onrespectvol behandelden = woordenstroom die vaak emotioneel geladen
en waarom het zo belangrijk is om respect te is en daardoor intens kan overkomen.
tonen.
Leerkracht en leerlingen wisselen samen uit dialoog
wat respect is, hoe je dit kunt tonen, waarom
dit van belang is…
Twee leerlingen en een leerkracht proberen in Debat
het gesprek te overtuigen waarom de andere = gesprek tussen meerdere personen waarin
partij al dan niet onrespectvol was daarnet men elkaar probeert te overtuigen.
Oefening: is dit een dialoog?
“Manou heeft het niet altijd makkelijk met de leerstof. Ik wissel regelmatig blikken met hem uit om dat op te
volgen, kom snel dichterbij om wat extra vragen te stellen. Ik geef hem dan ook een schouderklopje omdat hij
zich zo inzet. Ik merk dat dit Manou meestal energie geeft om verder te proberen. En het geeft mij energie om
hem verder te ondersteunen.”
Ja, dit is een dialoog want er is sprake van tweerichtingsverkeer, inhoud, samenwerking, relatie en taal
(verbaal en non-verbaal)
1.2 in dialoog treden om de basisbehoeften te stimuleren
‘het’ kind bestaat niet. Er is een grote diversiteit onder kinderen op vlak van basisbehoeften
Afstemming van onze communicatie op de basisbehoeften is noodzakelijk.
Bv. kinderen die gedrag stellen dat gekoppeld is aan...
Introvert-extravert
Wel/geen beslissingen nemen
Denkers-doeners
Psychologische basisbehoeften:
Verbondenheid: ik hoor erbij
Competentie: ik kan het
Autonomie: ik wil het zelf
1
, 1.3 de relatie tussen een dialoog, de psychologische basisbehoeften en motivatie
Wanneer iets in de weg komt staan van de intrinsieke motivatie (de gemotiveerde leerling) vh
kind, neem de tijd om erachter te komen wat de leerling dwarszit en wat de reden is.
Motivatie = belangrijk om leren en presteren te bevorderen
Hoe bijdragen aan intrinsieke motivatie?
Autonomie: aanbieden van keuze, bv. Een schrijfopdracht met keuze uit 3 onderwerpen,
ze gaan meer geïnteresseerd zijn in het zelfgekozen onderwerp. Factoren die de autonomie
dwarsbomen, verlagen de intrinsieke motivatie, bv. deadlines
Competentie: creëer een omgeving waarin je het kind kan uitdagen op zijn niveau.
Verbondenheid: ga een positieve relatie aan met de lln. Een constructieve en
motiverende dialoog is hierbij van groot belang
module 2: fundamenten voor een positieve dialoog en relatie: de basishoudingen
waarderen en vertrouwen
2
, 2.1 belang van een positieve relatie
Er zijn 5 essentiële elementen ontwikkeld voor een goede dialoog:
- Gelijkwaardigheid: leerkracht en leerling zijn gelijk, geen machtsverhouding
- Authenticiteit: Gedraag je hetzelfde tegenover de kinderen dan tegenover de andere, ga
je niet anders gedragen.
- Acceptatie: Hoe beter je de persoon kan accepteren, des te meer veiligheid en warmte die
relatie zal brengen.
- Empathie: jezelf kunnen plaatsen in de gevoelens van anderen.
- Ontvankelijkheid: zowel de leerlingen als de leerkracht moeten bereid en in staat zijn om
met elkaar in dialoog te treden, rekening houdend met alle bovenste elementen.
Effecten positieve relatie
Zich veilig voelen (noodzakelijke basis voor verkennend gedrag i.f.v. leren en ontwikkelen);
Problemen durven tonen en hulp durven aanvaarden;
Beter kunnen relativeren en plaatsen dat een leerkracht een probleem van een leerling
niet goed aanpakt.
Loyaliteit tonen en positieve relatie willen behouden -> reflecteert zich in gedrag.
Minder de acceptatiegrens van een leerkracht blijven aftasten.
De relatie tussen leerkrachten en leerlingen bestaat uit verschillende componenten:
- Individuele kenmerken: geslacht, persoonlijkheid, overtuiging, verwachting,... zowel
leerkracht als leerling hebben doelstellingen, gevoelens, behoeften. Deze hebben invloed
op de relatie
- Interactie: Is er veel ruimte voor spontaniteit? Is er veel of weinig wisselwerking? Is het
oprecht, nieuwsgierig, interesse , zorg, humor,..
- Externe invloeden: De schoolcultuur beïnvloed de positieve relatie, ook ruimere
maatschappelijke gebeurtenissen en denkbeelden kunnen een invloed hebben op de wijze
waarop een relatie vorm krijgt.
Positieve relaties tussen leerkracht en leerlingen zijn van groot belang voor een gezonde
ontwikkeling van de leerlingen. Een hechtere band met de leerkracht zorgt voor meer plezier op
school en samen met de klasgenoten.
Overgangsfasen zijn bijvoorbeeld ook momenten waarop vriendschappen met klasgenoten onder
druk komen te staan. Dan is de veiligheid en geborgenheid van de leerkracht meer dan ooit nodig.
Het hebben van een positieve relatie met de leerkracht blijkt een goede voorspeller voor het soort
gedrag dat leerlingen op latere leeftijd stellen. Een positieve relatie kan zelfs beter gedrag op latere
leeftijd voorspellen.
In een sterke relatie wordt er rekening gehouden met de behoeften aan autonomie, competentie en
verbondenheid.
Waarderend communiceren: Praten met kinderen over hun leven buiten school is een vorm van
waarderend communiceren, je toont interesse ik het kind buiten de school. Laat de kinderen weten
de er geregeld momenten zijn waar ze bij jou terecht kunnen met hun zorgen, en wees ook duidelijk
over wanneer deze momenten dan plaats vinden.
2.2 de plaats van dialoog binnen een positieve relatie
Een goede dialoog speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen van een positieve relatie.
Negatieve ervaringen zet de relatie onder druk. Het onvoorwaardelijk accepteren van een kind en
het vertrouwen bieden, is essentieel om een positieve dialoog en relatie op te bouwen.
Mogelijkheid tot communicatie en begrip als men oog heeft voor de persoon
onvoorwaardelijk accepteren
3
