Pediatrische zorg 1: Els Cooreman
Deel 1: Algemeen en wetgevend kader
1. Basis van de zorgverlening: van afspraken tot wetgeving
Basis van goede zorg = toepassing van “De rechten van het kind” en “Het handvest Kind in
ziekenhuis”
- Vooral over minderjarigen waarbij beslissingen gebeuren in overleg met kind en ouders
- Mogelijkheid wordt aan beroepsbeoefenaar gegeven om bekwaamheid van minderjarige af
te toetsen
• Leeftijd, maturiteit en gevolgen van informed consent
▪ Leeftijd is NIET doorslaggevend maar wel belangrijk
▪ Bepaalde gevallen alleen toestemming kind nodig
- Als minderjarige niet zelf kan beslissen, moet hij nog steeds bij de beslissing betrokken
worden
1.1. Handvest Kind en ziekenhuis/Kind en zorg
Handvest kind en ziekenhuis
- 1988
- EACH-charter
• European Association for children in Hospital
• Gerelateerd aan de kinderrechten zoals ze in het verdrag van de rechten van het kind
werden opgenomen (1989)
Handvest kind en zorg
- 2014
- Verbreding oorspronkelijk handvest
• Doel = zo kindvriendelijke zorg te waarborgen
▪ Kind en gezin = centraal
Handvest Kind en Ziekenhuis Handvest Kind en Zorg
1 Kinderen worden niet in het ziekenhuis Zieke kinderen en hun ouders worden te allen
opgenomen als de zorg die zijn nodig tijde gestimuleerd om hun behoeften en
hebben thuis, in dagbehandeling of wensen ten aanzien van de zorg kenbaar te
poliklinisch kan worden verstrekt. maken en over de zorg mee te beslissen.
2 Kinderen hebben het recht hun ouders of Zieke kinderen worden altijd verpleegd en
verzorgers altijd bij zich te hebben. behandeld door professionals die specifiek voor
deze zorg aan kinderen zijn opgeleid. Die
professionals beschikken over de kennis en
ervaring die nodig is om ook aan de emotionele,
psychologische en spirituele behoeften van het
kind en het gezin tegemoet te komen.
3 Ouders wordt accommodatie en de Zieke kinderen worden niet in een ziekenhuis
mogelijkheid tot overnachting naast het opgenomen als de zorg die zij nodig hebben ook
kind aangeboden zonder dat daar kosten in dagbehandeling, poliklinisch of thuis kan
voor in aanmerking worden gebracht. worden verleend.
Ouders worden geholpen en gestimuleerd
, bij het kind te blijven en deel te nemen aan
de verzorging en verpleging van het kind.
4 Kinderen en ouders hebben recht op Zieke kinderen hebben mogelijkheden om te
informatie. De informatie wordt aangepast spelen, zich te vermaken en zich te ontwikkelen,
aan de leeftijd en de bevattingsvermogen al naar gelang hun leeftijd en lichamelijke
van het kind. Maatregelen worden conditie.
genomen om pijn lichamelijk ongemak en
emotionele spanningen te verlichten.
5 Kinderen en ouders hebben recht op alle Het is voor zieke kinderen altijd mogelijk om
informatie die noodzakelijk is voor het hun ouders of verzorgers bij zich te hebben,
geven van toestemming voor onderzoeken, waar zij ook behandeld en/of verpleegd
ingrepen en behandelingen. Kinderen worden. Ze hebben recht op verblijf in een
worden beschermd tegen overbodige stimulerende, veilige omgeving waar voldoende
behandelingen en onderzoeken en tegen toezicht is en die berekend is op kinderen van
oneigenlijk gebruik van persoonlijke hun eigen leeftijdscategorie
gegevens.
6 Kinderen worden gehuisvest en verzorgd Zieke kinderen hebben recht op bescherming
samen met kinderen in dezelfde leeftijds- tegen alle vormen van lichamelijke en
en/of ontwikkelingsfase. Kinderen worden geestelijke mishandeling en/of verwaarlozing
niet samen met volwassenen verpleegd. Er zowel in het gezin als daarbuiten.
bestaat geen leeftijdsgrens voor
bezoekers.
7 Kinderen hebben recht op mogelijkheden Elk ziek kind en ieder lid van een gezin met een
om te spelen, zich te vermaken en ziek kind wordt benaderd met tact en begrip en
onderwijs te genieten al naar gelang hun hun privacy wordt te allen tijde gerespecteerd.
leeftijd en lichamelijke conditie. Kinderen
hebben recht op verblijf in een
stimulerende veilige omgeving waar
voldoende toezicht is en die berekend is op
kinderen van alle leeftijdscategorieën.
8 Kinderen worden behandeld en verzorgd Een ziek kind wordt verpleegd en behandeld
door medisch, verpleegkundig en ander door zoveel mogelijk dezelfde personen die
personeel dat speciaal voor de zorg aan onderling samenwerken in een multidisciplinair
kinderen is opgeleid. Het beschikt over de team en individueel en vanuit het team op een
kennis en de ervaring die nodig zijn om ook open en eerlijke manier communiceren met het
aan de emotionele eisen van het kind en kind en het gezin.
het gezin tegemoet te komen.
9 Kinderen hebben recht op verzorging en Zieke kinderen worden beschermd tegen
behandeling door zoveel mogelijk dezelfde onnodige behandelingen en onderzoeken en
personen, die optimaal samenwerken. maatregelen worden genomen om pijn,
lichamelijk ongemak en emotionele spanningen
te voorkomen dan wel te verlichten.
10 Kinderen hebben het recht met tact en Elk ziek kind en ieder lid van een gezin met een
begrip te worden benaderd en behandeld. ziek kind wordt gedurende het hele zorgtraject,
Hun privacy wordt te allen tijde van diagnose tot eventueel overlijden, voorzien
gerespecteerd. van correcte en relevante informatie die op een
voor hen begrijpelijke manier wordt verstrekt.
Niet van buiten kennen! (2 ongeveer kennen, mss 1 kunnen toepassen)
,1.2. Wetgeving
Koninklijk besluit tot bepaling van normen die door ziekenhuizen en hun diensten moeten worden
nageleefd:
Vereisten per kernletter:
- M - Kraaminrichting
- NIC - Dienst voor intensieve neonatologie
- E - Dienst voor kindergeneeskunde (pediatrie)
- K - Dienst voor neuro-psychiatrie voor kinderen
- n* - Dienst voor niet-intensieve neonatale zorg
Netwerk pediatrie
- Gericht op aanbieden van zorgcircuits binnen een bepaald gebied, aan kinderen die de
leeftijd van 15 jaar niet hebben bereikt.
Functie pediatrisch liaison
- Bestemd voor jonge ptn de lijden aan zware chronische pathologie, die optreedt voor de
leeftijd van 18 jaar.
• Intern & extern
▪ Intern = ondersteunt ziekenhuisteam bij behandeling (deskundigheid)
▪ Extern = activiteiten in verlengde van behandeling in ziekenhuis +
continuïteit
- Behandeling is curatief, palliatief of terminaal gericht
2. Profiel van de kinderverpleegkundige en tewerkstelling
Kindervpk zijn tewerkgesteld in ziekenhuis
- Pediatrie
- Spoeddienst
- …
Naast het ziekenhuis is er ook toename in thuis- en eerstelijnszorg
- Ook terug te vinden in revalidatiecentra, multifunctionele centra (MFC),…
- Heel ruim!
VPK tewerkzaam op pediatrie kunnen bijzondere beroepstitel behalen (postgraduaat)
- Aangeraden + extra vergoeding
Toenemende technologie en kennis => hogere overlevingskansen bij chronische aandoeningen
- Zorg= intensiever en complexer
- Kennis en inzicht in gezin en omgeving va het kind
• Meer en meer specialisatie (psychiatrie, oncologie, diabetes,…)
In aanraking met verschillende doelgroepen
- Kind van 0 – 18 jaar
• Niet ieder kind ontwikkelt zich volgens kalenderleeftijd!
• Aandacht voor transitie van 18 jarigen naar volwassenzorg! NIET VANZELFSPREKEND
, - Ouders en andere familieleden
- Juiste kennis nodig om deze op te vangen + ev emoties die loskomen
Kinderen kunnen anders reageren op hun ziek zijn
- Lichamelijk
• Andere symptomen
• Andere gezondheidsproblemen
• Kleine fysiologische marges
• Andere anatomische verhoudingen
• Grotere kwetsbaarheid in groei en ontwikkeling
- Psychosociaal en emotioneel
• Angsten
• Fantasieën
• Verstoring van de ouder – kind relatie
• Verstoring van (of negatief) zelfbeeld
• Verstoring van het toekomstbeeld
Ook andere zaken die invloed hebben op ontwikkeling van kind
- Verlaten sociale omgeving => schoolachterstand,…
3. Opname van een kind in het ziekenhuis
Kind is verschillend van volwassenen, rekening houden met:
- Afmetingen variabel met leeftijd
- Wisselend ontwikkelingsniveau
- Spectrum van ziektebeelden is anders
- Respons op ziekte en trauma is verschillend, zowel fysisch als psychisch
- Aanwezigheid van ouders
Kinderen blijven zo kort mogelijk in ziekenhuis => zo snel mogelijk ambulant
- Geplande zaken versus spoeddienst
• Geplande ingrepen (amandelen) => MINDER ANGST
• Acute zaken zoals vallen/infectie => komen binnen via spoed
- Behandeling van ziekte => kind met aandoening centraal ipv ziekte
- Verschuiving naar transmurale zorg
• Combinatie van afstemming en samenwerking tussen intramurale en extramurale
hulpverleners (over muren ziekenhuis heen)
3.1. Ouders op de kinderafdeling
Ouders worden graag betrokken bij opname van kind
- Ook respect hebben voor diegene die het niet kunnen opbrengen door allerhande
omstandigheden (financieel,…) waardoor ze minder op bezoek komen,….
- Flexibiliteit van vpk belangrijk + niet verwachten dat ouders hele zorg overnemen
Impact opname kind en belang ouder
- Vaak onverwachte opname/onbekende situatie
- Angst, bedreiging, spanning
Deel 1: Algemeen en wetgevend kader
1. Basis van de zorgverlening: van afspraken tot wetgeving
Basis van goede zorg = toepassing van “De rechten van het kind” en “Het handvest Kind in
ziekenhuis”
- Vooral over minderjarigen waarbij beslissingen gebeuren in overleg met kind en ouders
- Mogelijkheid wordt aan beroepsbeoefenaar gegeven om bekwaamheid van minderjarige af
te toetsen
• Leeftijd, maturiteit en gevolgen van informed consent
▪ Leeftijd is NIET doorslaggevend maar wel belangrijk
▪ Bepaalde gevallen alleen toestemming kind nodig
- Als minderjarige niet zelf kan beslissen, moet hij nog steeds bij de beslissing betrokken
worden
1.1. Handvest Kind en ziekenhuis/Kind en zorg
Handvest kind en ziekenhuis
- 1988
- EACH-charter
• European Association for children in Hospital
• Gerelateerd aan de kinderrechten zoals ze in het verdrag van de rechten van het kind
werden opgenomen (1989)
Handvest kind en zorg
- 2014
- Verbreding oorspronkelijk handvest
• Doel = zo kindvriendelijke zorg te waarborgen
▪ Kind en gezin = centraal
Handvest Kind en Ziekenhuis Handvest Kind en Zorg
1 Kinderen worden niet in het ziekenhuis Zieke kinderen en hun ouders worden te allen
opgenomen als de zorg die zijn nodig tijde gestimuleerd om hun behoeften en
hebben thuis, in dagbehandeling of wensen ten aanzien van de zorg kenbaar te
poliklinisch kan worden verstrekt. maken en over de zorg mee te beslissen.
2 Kinderen hebben het recht hun ouders of Zieke kinderen worden altijd verpleegd en
verzorgers altijd bij zich te hebben. behandeld door professionals die specifiek voor
deze zorg aan kinderen zijn opgeleid. Die
professionals beschikken over de kennis en
ervaring die nodig is om ook aan de emotionele,
psychologische en spirituele behoeften van het
kind en het gezin tegemoet te komen.
3 Ouders wordt accommodatie en de Zieke kinderen worden niet in een ziekenhuis
mogelijkheid tot overnachting naast het opgenomen als de zorg die zij nodig hebben ook
kind aangeboden zonder dat daar kosten in dagbehandeling, poliklinisch of thuis kan
voor in aanmerking worden gebracht. worden verleend.
Ouders worden geholpen en gestimuleerd
, bij het kind te blijven en deel te nemen aan
de verzorging en verpleging van het kind.
4 Kinderen en ouders hebben recht op Zieke kinderen hebben mogelijkheden om te
informatie. De informatie wordt aangepast spelen, zich te vermaken en zich te ontwikkelen,
aan de leeftijd en de bevattingsvermogen al naar gelang hun leeftijd en lichamelijke
van het kind. Maatregelen worden conditie.
genomen om pijn lichamelijk ongemak en
emotionele spanningen te verlichten.
5 Kinderen en ouders hebben recht op alle Het is voor zieke kinderen altijd mogelijk om
informatie die noodzakelijk is voor het hun ouders of verzorgers bij zich te hebben,
geven van toestemming voor onderzoeken, waar zij ook behandeld en/of verpleegd
ingrepen en behandelingen. Kinderen worden. Ze hebben recht op verblijf in een
worden beschermd tegen overbodige stimulerende, veilige omgeving waar voldoende
behandelingen en onderzoeken en tegen toezicht is en die berekend is op kinderen van
oneigenlijk gebruik van persoonlijke hun eigen leeftijdscategorie
gegevens.
6 Kinderen worden gehuisvest en verzorgd Zieke kinderen hebben recht op bescherming
samen met kinderen in dezelfde leeftijds- tegen alle vormen van lichamelijke en
en/of ontwikkelingsfase. Kinderen worden geestelijke mishandeling en/of verwaarlozing
niet samen met volwassenen verpleegd. Er zowel in het gezin als daarbuiten.
bestaat geen leeftijdsgrens voor
bezoekers.
7 Kinderen hebben recht op mogelijkheden Elk ziek kind en ieder lid van een gezin met een
om te spelen, zich te vermaken en ziek kind wordt benaderd met tact en begrip en
onderwijs te genieten al naar gelang hun hun privacy wordt te allen tijde gerespecteerd.
leeftijd en lichamelijke conditie. Kinderen
hebben recht op verblijf in een
stimulerende veilige omgeving waar
voldoende toezicht is en die berekend is op
kinderen van alle leeftijdscategorieën.
8 Kinderen worden behandeld en verzorgd Een ziek kind wordt verpleegd en behandeld
door medisch, verpleegkundig en ander door zoveel mogelijk dezelfde personen die
personeel dat speciaal voor de zorg aan onderling samenwerken in een multidisciplinair
kinderen is opgeleid. Het beschikt over de team en individueel en vanuit het team op een
kennis en de ervaring die nodig zijn om ook open en eerlijke manier communiceren met het
aan de emotionele eisen van het kind en kind en het gezin.
het gezin tegemoet te komen.
9 Kinderen hebben recht op verzorging en Zieke kinderen worden beschermd tegen
behandeling door zoveel mogelijk dezelfde onnodige behandelingen en onderzoeken en
personen, die optimaal samenwerken. maatregelen worden genomen om pijn,
lichamelijk ongemak en emotionele spanningen
te voorkomen dan wel te verlichten.
10 Kinderen hebben het recht met tact en Elk ziek kind en ieder lid van een gezin met een
begrip te worden benaderd en behandeld. ziek kind wordt gedurende het hele zorgtraject,
Hun privacy wordt te allen tijde van diagnose tot eventueel overlijden, voorzien
gerespecteerd. van correcte en relevante informatie die op een
voor hen begrijpelijke manier wordt verstrekt.
Niet van buiten kennen! (2 ongeveer kennen, mss 1 kunnen toepassen)
,1.2. Wetgeving
Koninklijk besluit tot bepaling van normen die door ziekenhuizen en hun diensten moeten worden
nageleefd:
Vereisten per kernletter:
- M - Kraaminrichting
- NIC - Dienst voor intensieve neonatologie
- E - Dienst voor kindergeneeskunde (pediatrie)
- K - Dienst voor neuro-psychiatrie voor kinderen
- n* - Dienst voor niet-intensieve neonatale zorg
Netwerk pediatrie
- Gericht op aanbieden van zorgcircuits binnen een bepaald gebied, aan kinderen die de
leeftijd van 15 jaar niet hebben bereikt.
Functie pediatrisch liaison
- Bestemd voor jonge ptn de lijden aan zware chronische pathologie, die optreedt voor de
leeftijd van 18 jaar.
• Intern & extern
▪ Intern = ondersteunt ziekenhuisteam bij behandeling (deskundigheid)
▪ Extern = activiteiten in verlengde van behandeling in ziekenhuis +
continuïteit
- Behandeling is curatief, palliatief of terminaal gericht
2. Profiel van de kinderverpleegkundige en tewerkstelling
Kindervpk zijn tewerkgesteld in ziekenhuis
- Pediatrie
- Spoeddienst
- …
Naast het ziekenhuis is er ook toename in thuis- en eerstelijnszorg
- Ook terug te vinden in revalidatiecentra, multifunctionele centra (MFC),…
- Heel ruim!
VPK tewerkzaam op pediatrie kunnen bijzondere beroepstitel behalen (postgraduaat)
- Aangeraden + extra vergoeding
Toenemende technologie en kennis => hogere overlevingskansen bij chronische aandoeningen
- Zorg= intensiever en complexer
- Kennis en inzicht in gezin en omgeving va het kind
• Meer en meer specialisatie (psychiatrie, oncologie, diabetes,…)
In aanraking met verschillende doelgroepen
- Kind van 0 – 18 jaar
• Niet ieder kind ontwikkelt zich volgens kalenderleeftijd!
• Aandacht voor transitie van 18 jarigen naar volwassenzorg! NIET VANZELFSPREKEND
, - Ouders en andere familieleden
- Juiste kennis nodig om deze op te vangen + ev emoties die loskomen
Kinderen kunnen anders reageren op hun ziek zijn
- Lichamelijk
• Andere symptomen
• Andere gezondheidsproblemen
• Kleine fysiologische marges
• Andere anatomische verhoudingen
• Grotere kwetsbaarheid in groei en ontwikkeling
- Psychosociaal en emotioneel
• Angsten
• Fantasieën
• Verstoring van de ouder – kind relatie
• Verstoring van (of negatief) zelfbeeld
• Verstoring van het toekomstbeeld
Ook andere zaken die invloed hebben op ontwikkeling van kind
- Verlaten sociale omgeving => schoolachterstand,…
3. Opname van een kind in het ziekenhuis
Kind is verschillend van volwassenen, rekening houden met:
- Afmetingen variabel met leeftijd
- Wisselend ontwikkelingsniveau
- Spectrum van ziektebeelden is anders
- Respons op ziekte en trauma is verschillend, zowel fysisch als psychisch
- Aanwezigheid van ouders
Kinderen blijven zo kort mogelijk in ziekenhuis => zo snel mogelijk ambulant
- Geplande zaken versus spoeddienst
• Geplande ingrepen (amandelen) => MINDER ANGST
• Acute zaken zoals vallen/infectie => komen binnen via spoed
- Behandeling van ziekte => kind met aandoening centraal ipv ziekte
- Verschuiving naar transmurale zorg
• Combinatie van afstemming en samenwerking tussen intramurale en extramurale
hulpverleners (over muren ziekenhuis heen)
3.1. Ouders op de kinderafdeling
Ouders worden graag betrokken bij opname van kind
- Ook respect hebben voor diegene die het niet kunnen opbrengen door allerhande
omstandigheden (financieel,…) waardoor ze minder op bezoek komen,….
- Flexibiliteit van vpk belangrijk + niet verwachten dat ouders hele zorg overnemen
Impact opname kind en belang ouder
- Vaak onverwachte opname/onbekende situatie
- Angst, bedreiging, spanning
