E-lijn
De Zorgverlener..................................................................................................................... 4
1. Inleidend kader: waarom gezondheidszorgberoepen juridisch complex zijn.................4
2. De bevoegdheidsverdeling in de Belgische gezondheidszorg.......................................4
2.1. Federale bevoegdheden........................................................................................4
2.2. Gemeenschappen en gewesten............................................................................4
2.3. Politieke versnippering, financiële spanningen......................................................4
3. Silo-denken en concurrentie tussen gezondheidszorgberoepen...................................5
4. Manieren waarop gezondheidszorgberoepen juridisch worden genormeerd................5
4.1. Titelbescherming....................................................................................................5
4.2. Bescherming van de uitoefening van het beroep...................................................5
5. Samenwerkingsmodellen tussen gezondheidszorgberoepen........................................5
5.1. Het piramidale model..............................................................................................5
5.1.1. De top van de WUG-piramide: zelfstandige beoefenaars van de geneeskunst
................................................................................................................................. 5
5.1.2. Het midden van de piramide: niet-zelfstandige beoefenaars van handelingen
................................................................................................................................. 6
5.1.3. De basis van de piramide: ondersteunende beoefenaars..............................6
5.2. Nevenschikking......................................................................................................6
5.3. Coöperatief model.................................................................................................6
6. Voorwaarden voor de uitoefening van een gezondheidszorgberoep.............................6
6.1. Het diploma............................................................................................................6
6.2. Het visum: van formaliteit naar “licence to practise”...............................................6
6.2.1. Uitreiken van een visum..................................................................................6
6.2.2. Aantoonbare bekwaamheid en ervaring.........................................................7
6.2.3. Maatregelen m.b.t. visum...............................................................................7
6.3. Inschrijving bij de deontologische Orde.................................................................7
6.4. De taalvereiste......................................................................................................7
6.4.1. Erkenning van beroepstitels............................................................................7
6.5. Het RIZIV-nummer................................................................................................7
7. De gezondheidszorgberoepen op een rijtje...................................................................8
7.1. Artsen..................................................................................................................... 8
7.2. Tandarts................................................................................................................8
7.3. Vroedvrouw........................................................................................................... 8
7.4. Apotheker..............................................................................................................9
7.5. Kinesitherapeut.....................................................................................................9
7.6. Verpleegkundige.................................................................................................10
7.6.1. Verschillende soorten verpleegkundigen......................................................10
7.6.2. De drie categorieën verpleegkundige prestaties..........................................10
7.6.2.1. Autonome verpleegkundige prestaties A-handeling...............................10
7.6.2.2. Technisch verpleegkundige verstrekkingen...........................................11
7.6.3. Toevertrouwde medische handelingen........................................................11
7.6.4. Verpleegkundig specialist............................................................................11
7.6.5. Uitzonderingen op de uitoefening van de verpleegkunde.............................12
7.6.5.1. Mantelzorger.........................................................................................12
, 7.6.5.2. De bekwame helper..............................................................................12
7.6.5.3. Activiteiten van het dagelijks leven........................................................12
7.6.5.4. Diagnostische oriëntatietest..................................................................12
7.6.5.5. Sommige vroedvrouwen........................................................................12
7.6.5.6. Studenten geneeskunde........................................................................12
7.7. Zorgkundige........................................................................................................ 12
7.8. De hulpverlener-ambulancier...............................................................................13
7.9. De paramedische beroepen................................................................................13
7.10. Geestelijke gezondheidszorgberoepen..............................................................13
7.10.1. Klinisch psycholoog en klinisch orthopedagoog..........................................13
7.10.2. Klinisch psycholoog....................................................................................13
7.10.3. Klinisch orthopedagoog...............................................................................14
7.10.4. Psychotherapie als behandelingsvorm........................................................14
7.10.5. Ondersteunende geestelijke gezondheidsberoepen...................................14
De KWaliteitswet.................................................................................................................. 14
1. Inleiding...................................................................................................................... 14
2. Toepassingsgebied.....................................................................................................14
3. Structuur van de kwaliteitsvereisten............................................................................14
4. Kwaliteitsvereisten......................................................................................................15
4.1. Diagnostische en therapeutische vrijheid.............................................................15
4.1.1. Principe.........................................................................................................15
4.1.2. Expertise en aantoonbare bekwaamheid.....................................................15
4.1.3. Voorkeuren van de patiënt...........................................................................15
4.1.4. Financiële grenzen en solidariteit.................................................................15
4.1.5. Juridische beperkingen................................................................................16
4.1.6. Feitelijke beperkingen..................................................................................16
4.2. Patiëntkarakterisatie............................................................................................16
4.2.1. Principe.........................................................................................................16
4.2.2. Gevolgen......................................................................................................16
4.3. Omkadering.........................................................................................................16
4.4. Anxiolyse en anesthesie......................................................................................16
4.5. Continuïteit van zorg............................................................................................17
4.6. Permanentie........................................................................................................17
4.7. Het voorschrift.....................................................................................................17
4.7.1. Voorschrift voor geneesmiddelen of gezondheidsproducten.........................17
4.7.2. Verwijsvoorschrift.........................................................................................17
4.7.3. Groepsvoorschrift.........................................................................................17
4.8. Praktijkinformatie en reclame in de gezondheidszorg..........................................17
4.8.1. Het einde van het absolute reclameverbod (voor tandartsen).......................17
4.8.2. Praktijkinformatie versus reclame................................................................17
4.8.3. Toepassing in de praktijk.............................................................................18
4.9. Het patiëntendossier............................................................................................18
4.9.1. Inhoud........................................................................................................... 18
4.9.2. Verhouding tot het ziekenhuisdossier..........................................................19
4.9.3. Het bewaren van het patiëntendossier.........................................................19
4.9.4. Toegang tot gezondheidsgegevens.............................................................19
4.9.5. Controle door de patiënt...............................................................................19
Klacht- en tuchtrecht............................................................................................................. 19
, 1. Inleiding: wat als het misloopt in de gezondheidszorg?...............................................19
2. Klachtbemiddeling.......................................................................................................20
2.1. Begrip en afbakening van het klachtrecht.............................................................20
2.2. Wie kan een klacht indienen?...............................................................................20
2.3. De opdracht en werking van de ombudsdienst.....................................................20
2.4. Garanties en vertrouwelijkheid.............................................................................20
2.5. Ombudsdiensten in en buiten het ziekenhuis.......................................................20
2.5.1. Binnen het ziekenhuis...................................................................................20
2.5.2. Buiten het ziekenhuis....................................................................................20
3. Klachtbehandeling......................................................................................................21
3.1. De Federale Toezichtscommissie.........................................................................21
3.1.1. Bevoegdheden en toezichtsvormen..............................................................21
3.1.2. Samenstelling van de Toezichtscommissie..................................................21
3.1.3. Procedure en maatregelen...........................................................................21
3.1.3.1. Fysiek en/of psychisch ongeschikt........................................................21
3.1.3.2. Kwaliteitsissues.....................................................................................22
4. Het tuchtrecht en de Orde der Artsen.........................................................................22
4.1. Oprichting en rechtsgrond....................................................................................22
4.2. Structuur van de Orde der Artsen........................................................................22
4.2.1. Nationale Raad.............................................................................................22
4.2.2. Provinciale Raden........................................................................................22
4.3. Afhandeling van een klacht bij de Orde der Artsen...............................................23
4.3.1. Wie kan een klacht indienen?.......................................................................23
4.4. Tuchtrechtelijke bevoegdheid...............................................................................23
4.4.1. Procedure.....................................................................................................23
4.4.2. Mogelijke beslissingen en sancties...............................................................23
4.4.3. Beroepsprocedure........................................................................................23
Aansprakelijkheid................................................................................................................. 23
1. Inleiding...................................................................................................................... 23
1.1. Soorten aansprakelijkheid in de gezondheidszorg................................................23
1.2. Cumulatie van aansprakelijkheden......................................................................23
2. Foutaansprakelijkheid.................................................................................................24
2.1. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid: contractuele en buitencontractuele
aansprakelijkheid.........................................................................................................24
2.2. De drie constitutieve bestanddelen.......................................................................24
2.2.1. De fout.......................................................................................................... 24
2.2.2. Schade..........................................................................................................24
2.2.3. Het oorzakelijk verband................................................................................24
3. Productaansprakelijkheid.............................................................................................25
4. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.................................................................................25
5. Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid...............................................................................25
6. Cumulatie..................................................................................................................... 25
7. Foutloze aansprakelijkheid en medische ongevallen...................................................25
7.1. Fonds voor Medische Ongevallen (FMO).............................................................25
7.2. Medisch ongeval zonder aansprakelijkheid (MOZA) vs. medisch ongeval met
aansprakelijkheid (MOMA)..........................................................................................25
7.3. Voorwaarden voor vergoeding door het Fonds.....................................................26
7.4. Procedure bij het Fonds voor Medische Ongevallen............................................26
De Zorgverlener..................................................................................................................... 4
1. Inleidend kader: waarom gezondheidszorgberoepen juridisch complex zijn.................4
2. De bevoegdheidsverdeling in de Belgische gezondheidszorg.......................................4
2.1. Federale bevoegdheden........................................................................................4
2.2. Gemeenschappen en gewesten............................................................................4
2.3. Politieke versnippering, financiële spanningen......................................................4
3. Silo-denken en concurrentie tussen gezondheidszorgberoepen...................................5
4. Manieren waarop gezondheidszorgberoepen juridisch worden genormeerd................5
4.1. Titelbescherming....................................................................................................5
4.2. Bescherming van de uitoefening van het beroep...................................................5
5. Samenwerkingsmodellen tussen gezondheidszorgberoepen........................................5
5.1. Het piramidale model..............................................................................................5
5.1.1. De top van de WUG-piramide: zelfstandige beoefenaars van de geneeskunst
................................................................................................................................. 5
5.1.2. Het midden van de piramide: niet-zelfstandige beoefenaars van handelingen
................................................................................................................................. 6
5.1.3. De basis van de piramide: ondersteunende beoefenaars..............................6
5.2. Nevenschikking......................................................................................................6
5.3. Coöperatief model.................................................................................................6
6. Voorwaarden voor de uitoefening van een gezondheidszorgberoep.............................6
6.1. Het diploma............................................................................................................6
6.2. Het visum: van formaliteit naar “licence to practise”...............................................6
6.2.1. Uitreiken van een visum..................................................................................6
6.2.2. Aantoonbare bekwaamheid en ervaring.........................................................7
6.2.3. Maatregelen m.b.t. visum...............................................................................7
6.3. Inschrijving bij de deontologische Orde.................................................................7
6.4. De taalvereiste......................................................................................................7
6.4.1. Erkenning van beroepstitels............................................................................7
6.5. Het RIZIV-nummer................................................................................................7
7. De gezondheidszorgberoepen op een rijtje...................................................................8
7.1. Artsen..................................................................................................................... 8
7.2. Tandarts................................................................................................................8
7.3. Vroedvrouw........................................................................................................... 8
7.4. Apotheker..............................................................................................................9
7.5. Kinesitherapeut.....................................................................................................9
7.6. Verpleegkundige.................................................................................................10
7.6.1. Verschillende soorten verpleegkundigen......................................................10
7.6.2. De drie categorieën verpleegkundige prestaties..........................................10
7.6.2.1. Autonome verpleegkundige prestaties A-handeling...............................10
7.6.2.2. Technisch verpleegkundige verstrekkingen...........................................11
7.6.3. Toevertrouwde medische handelingen........................................................11
7.6.4. Verpleegkundig specialist............................................................................11
7.6.5. Uitzonderingen op de uitoefening van de verpleegkunde.............................12
7.6.5.1. Mantelzorger.........................................................................................12
, 7.6.5.2. De bekwame helper..............................................................................12
7.6.5.3. Activiteiten van het dagelijks leven........................................................12
7.6.5.4. Diagnostische oriëntatietest..................................................................12
7.6.5.5. Sommige vroedvrouwen........................................................................12
7.6.5.6. Studenten geneeskunde........................................................................12
7.7. Zorgkundige........................................................................................................ 12
7.8. De hulpverlener-ambulancier...............................................................................13
7.9. De paramedische beroepen................................................................................13
7.10. Geestelijke gezondheidszorgberoepen..............................................................13
7.10.1. Klinisch psycholoog en klinisch orthopedagoog..........................................13
7.10.2. Klinisch psycholoog....................................................................................13
7.10.3. Klinisch orthopedagoog...............................................................................14
7.10.4. Psychotherapie als behandelingsvorm........................................................14
7.10.5. Ondersteunende geestelijke gezondheidsberoepen...................................14
De KWaliteitswet.................................................................................................................. 14
1. Inleiding...................................................................................................................... 14
2. Toepassingsgebied.....................................................................................................14
3. Structuur van de kwaliteitsvereisten............................................................................14
4. Kwaliteitsvereisten......................................................................................................15
4.1. Diagnostische en therapeutische vrijheid.............................................................15
4.1.1. Principe.........................................................................................................15
4.1.2. Expertise en aantoonbare bekwaamheid.....................................................15
4.1.3. Voorkeuren van de patiënt...........................................................................15
4.1.4. Financiële grenzen en solidariteit.................................................................15
4.1.5. Juridische beperkingen................................................................................16
4.1.6. Feitelijke beperkingen..................................................................................16
4.2. Patiëntkarakterisatie............................................................................................16
4.2.1. Principe.........................................................................................................16
4.2.2. Gevolgen......................................................................................................16
4.3. Omkadering.........................................................................................................16
4.4. Anxiolyse en anesthesie......................................................................................16
4.5. Continuïteit van zorg............................................................................................17
4.6. Permanentie........................................................................................................17
4.7. Het voorschrift.....................................................................................................17
4.7.1. Voorschrift voor geneesmiddelen of gezondheidsproducten.........................17
4.7.2. Verwijsvoorschrift.........................................................................................17
4.7.3. Groepsvoorschrift.........................................................................................17
4.8. Praktijkinformatie en reclame in de gezondheidszorg..........................................17
4.8.1. Het einde van het absolute reclameverbod (voor tandartsen).......................17
4.8.2. Praktijkinformatie versus reclame................................................................17
4.8.3. Toepassing in de praktijk.............................................................................18
4.9. Het patiëntendossier............................................................................................18
4.9.1. Inhoud........................................................................................................... 18
4.9.2. Verhouding tot het ziekenhuisdossier..........................................................19
4.9.3. Het bewaren van het patiëntendossier.........................................................19
4.9.4. Toegang tot gezondheidsgegevens.............................................................19
4.9.5. Controle door de patiënt...............................................................................19
Klacht- en tuchtrecht............................................................................................................. 19
, 1. Inleiding: wat als het misloopt in de gezondheidszorg?...............................................19
2. Klachtbemiddeling.......................................................................................................20
2.1. Begrip en afbakening van het klachtrecht.............................................................20
2.2. Wie kan een klacht indienen?...............................................................................20
2.3. De opdracht en werking van de ombudsdienst.....................................................20
2.4. Garanties en vertrouwelijkheid.............................................................................20
2.5. Ombudsdiensten in en buiten het ziekenhuis.......................................................20
2.5.1. Binnen het ziekenhuis...................................................................................20
2.5.2. Buiten het ziekenhuis....................................................................................20
3. Klachtbehandeling......................................................................................................21
3.1. De Federale Toezichtscommissie.........................................................................21
3.1.1. Bevoegdheden en toezichtsvormen..............................................................21
3.1.2. Samenstelling van de Toezichtscommissie..................................................21
3.1.3. Procedure en maatregelen...........................................................................21
3.1.3.1. Fysiek en/of psychisch ongeschikt........................................................21
3.1.3.2. Kwaliteitsissues.....................................................................................22
4. Het tuchtrecht en de Orde der Artsen.........................................................................22
4.1. Oprichting en rechtsgrond....................................................................................22
4.2. Structuur van de Orde der Artsen........................................................................22
4.2.1. Nationale Raad.............................................................................................22
4.2.2. Provinciale Raden........................................................................................22
4.3. Afhandeling van een klacht bij de Orde der Artsen...............................................23
4.3.1. Wie kan een klacht indienen?.......................................................................23
4.4. Tuchtrechtelijke bevoegdheid...............................................................................23
4.4.1. Procedure.....................................................................................................23
4.4.2. Mogelijke beslissingen en sancties...............................................................23
4.4.3. Beroepsprocedure........................................................................................23
Aansprakelijkheid................................................................................................................. 23
1. Inleiding...................................................................................................................... 23
1.1. Soorten aansprakelijkheid in de gezondheidszorg................................................23
1.2. Cumulatie van aansprakelijkheden......................................................................23
2. Foutaansprakelijkheid.................................................................................................24
2.1. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid: contractuele en buitencontractuele
aansprakelijkheid.........................................................................................................24
2.2. De drie constitutieve bestanddelen.......................................................................24
2.2.1. De fout.......................................................................................................... 24
2.2.2. Schade..........................................................................................................24
2.2.3. Het oorzakelijk verband................................................................................24
3. Productaansprakelijkheid.............................................................................................25
4. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.................................................................................25
5. Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid...............................................................................25
6. Cumulatie..................................................................................................................... 25
7. Foutloze aansprakelijkheid en medische ongevallen...................................................25
7.1. Fonds voor Medische Ongevallen (FMO).............................................................25
7.2. Medisch ongeval zonder aansprakelijkheid (MOZA) vs. medisch ongeval met
aansprakelijkheid (MOMA)..........................................................................................25
7.3. Voorwaarden voor vergoeding door het Fonds.....................................................26
7.4. Procedure bij het Fonds voor Medische Ongevallen............................................26
