Future proof
PPT 1: Bedrijfscontext
Uitdagingen
- Klimaatopwarming (global warming index)
Gemiddelde wereldtemperatuur sinds 1900 sterk gestegen, waarbij de
door de mens veroorzaakte opwarming eind 2020 ongeveer +1,21°C
bedraagt en natuurlijke processen hier nauwelijks aan bijdragen.
- Gevolgen van klimaatopwarming
Klimaatopwarming leidt tot meer droogte, biodiversiteitsverlies,
bosbranden, hittegolven en overstromingen, grotere waterschaarste en
landbouwproblemen, meer energieverbruik voor koeling en stijgende
zeespiegels met warmere en zuurdere oceanen.
- Kritieke grondstoffen
Volgens het International Resource Panel is 50% van de wereldwijde
broeikasgasuitstoot en meer dan 90% van het biodiversiteitsverlies gelinkt
aan de winning en verwerking van hulpbronnen, en de Europese
Commissie definieert kritieke grondstoffen als economisch zeer
belangrijke metalen en mineralen waarvan de aanvoer in het
gedrang kan komen (momenteel 34 aangeduid), terwijl we 2,6 à 2,8
aardbollen nodig zouden hebben als iedereen leefde zoals de gemiddelde
EU-burger.
- Zeldzame aardmetalen
Zijn een subgroep van kritieke grondstoffen en omvatten 17 elementen
(zoals scandium, yttrium en de lanthaniden) die essentieel zijn voor
hightechtoepassingen zoals smartphones en windturbines, maar moeilijk
te winnen zijn omdat ze wel verspreid voorkomen in de aardkorst, maar
zelden in hoge, economisch winbare concentraties en slechts op beperkte
locaties geconcentreerd zijn.
De Europese Unie heeft berekend dat in een klimaatneutraal 2050-scenario de
vraag naar kritieke grondstoffen sterk zal stijgen voor 9 technologieën (zoals
batterijen en ICT) binnen de sectoren hernieuwbare energie, elektrische mobiliteit
en defensie en ruimtevaart.
LREE’s en HREE’s (lichte en zware zeldzame aardmetalen) vormen samen de 17
zeldzame aardmetalen en zijn een specifieke subgroep van de kritieke
grondstoffen.
De EU hecht hier groot belang aan omdat deze grondstoffen essentieel zijn om de
klimaatdoelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 te realiseren.
1
,Prijsvolatiliteit: Speculatie en economische schommelingen (zoals in China)
zorgen voor sterke prijsschommelingen bij lithium; lagere prijzen helpen
gebruikers, maar remmen investeringen, waardoor tekorten en toekomstige
prijsstijgingen bij kritieke grondstoffen dreigen.
Dilemma:
= de EU moet kiezen tussen
Goedkoop staal importeren ( financieel interessant, maar slecht voor
milieu)
OF
EU-staal beschermen ( duurder, maar ecologischer en socialer)
= het is een trade-off tussen lage prijzen en hogere duurzaamheid + betere
sociale normen
Futureproof business
Een toekomstbestendig bedrijf combineert winstgevendheid met het verkleinen
van zijn ecologische voetafdruk (hernieuwbare energie, energiebesparing,
minder afval en vervuiling, circulaire economie, bescherming van biodiversiteit),
creëert positieve impact voor mens en gemeenschap en wordt transparant
en maatschappelijk verantwoord bestuurd.
Voorbeelden:
Smartphones met energielabel: Smartphones krijgen een label (A–E) dat info
geeft over IP-beschermingsgraad tegen water en stof, repareerbaarheidsscore,
energie-efficiëntie, batterijduur (aantal laadcycli met behoud van capaciteit) en
valbestendigheid, zodat consumenten duurzamere keuzes kunnen maken.
2
,Stad Sint-Niklaas & ETAP (licht als dienst): Sint-Niklaas betaalt een huurprijs
voor verlichting, terwijl ETAP eigenaar blijft van de armaturen en ze na gebruik
terugneemt voor hergebruik en recyclage (circulair model).
- Waarom ETAP? Langdurige inkomsten, controle over materialen en
stimulans om duurzame, herstelbare producten te maken.
- Waarom de stad? Geen hoge investeringskost, energiezuinige
verlichting, minder onderhoudszorgen en duurzamere oplossing.
Catastrofe-obligaties: Dit zijn obligaties met hoge rente waarbij beleggers het
risico lopen hun inleg te verliezen als een vooraf bepaalde ramp plaatsvindt; de
verzekeraar gebruikt dat geld dan om klimaatschade te vergoeden en schuift zo
klimaatrisico deels door naar de financiële markt.
Businesscase rond afval – Droppie: In deze winkel is afval geld waard:
consumenten krijgen betaald voor ingeleverde elektronica, textiel, plastic
verpakkingen, drankkartons, frituurvet en kookolie; Droppie verdient doordat
partners betalen voor de ingezamelde stromen, vanuit duurzaamheids- en
imagodoelstellingen of omdat ze via de Packaging and Packaging Waste
Regulation (PPWR) wettelijk verantwoordelijk zijn voor inzameling en verwerking.
Duurzaam beton: Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld en
cement veroorzaakt ongeveer 8% van de wereldwijde CO₂-uitstoot; een
innovatieve oplossing is beton op basis van urine, waarbij geen klassiek cement
meer nodig is en de klimaatimpact sterk daalt.
Voordelen voor ondernemer/organisatie:
Duurzaamheid werkt als motor voor innovatie, creëert strategisch en
concurrentieel voordeel, opent nieuwe markten, voldoet aan de
verwachtingen van klanten, werknemers, investeerders, overheden en
financiële instellingen, versterkt stakeholderrelaties en reputatie, biedt kansen
voor toekomstige groei, beperkt risico’s en levert op lange termijn
financieel voordeel op.
Juridisch kader
Wereldwijde regelgeving – Akkoord van Parijs
- Wat? Wettelijk bindend internationaal klimaatverdrag.
- Wie? 196 partijen, waaronder België.
- Sinds? In werking sinds 4 november 2016.
- Doel? Opwarming ruim onder 2°C houden en streven naar 1,5°C (t.o.v. pre-
industrieel niveau) en tegen 2050 klimaatneutraliteit bereiken (uitgestoten
CO₂ in evenwicht met verwijderde CO₂).
Europese regelgeving – Europese Green Deal
- EU omvormen tot moderne, grondstoffenefficiënte en competitieve
economie.
- Geen netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2050.
- Economische groei zonder uitputting van grondstoffen.
3
, - Rechtvaardige transitie: geen mens of regio achterlaten.
- Juridische basis: Europese Klimaatwet (van kracht sinds 30/06/2021).
Belangrijke initiatieven:
- Fit for 55 → tegen 2030 minstens –55% netto-uitstoot (t.o.v. 1990), met
o.a. hervorming van het ETS, nationale reductiedoelen en invoering van
CBAM (koolstofgrenstaks), plus een sociaal klimaatfonds.
- EU Emissions Trading System → cap-and-trade systeem sinds 2005;
beperkt totaal aantal emissierechten dat jaarlijks daalt; omvat ±11.000
installaties (±40% van EU-uitstoot).
- Circular Economy Action Plan → transitie naar circulaire economie
tegen 2050.
EU-textielstrategie (ecodesign, verplicht gerecycleerde vezels,
digitaal productpaspoort, recht op herstel, verbod op vernietiging
van onverkochte kledij, aanpak greenwashing).
Europese batterijverordening.
- EU-biodiversiteitsstrategie.
- ‘Farm to Fork’-strategie.
- EU-bosstrategie.
- Critical Raw Materials Act: Door de stijgende vraag naar kritieke
grondstoffen zoals lithium, koper, kobalt en nikkel, en de hoge
afhankelijkheid van derde landen met monopolieposities, wil de EU de
toegang tot betrouwbare, gediversifieerde, betaalbare en duurzame
grondstoffen tegen 2030 waarborgen.
Normen voor interne capaciteit: ≥10% uit EU-bodem, ≥40%
verwerking van ruwe grondstof in EU, ≥15% uit recyclage.
Vergunningsprocedures worden vereenvoudigd.
Strategisch belangrijk voor hernieuwbare energie, digitalisering,
ruimtevaart en defensie.
- Ecodesign: Bij ecodesign (milieugerichte productontwikkeling) streeft de
ontwerper ernaar de milieu-impact van een product te minimaliseren over
de volledige levenscyclus (van grondstofwinning tot afdanking); tot 80%
van de milieu-impact wordt bepaald door de keuzes van de ontwerper,
waardoor deze een grote verantwoordelijkheid draagt.
4
PPT 1: Bedrijfscontext
Uitdagingen
- Klimaatopwarming (global warming index)
Gemiddelde wereldtemperatuur sinds 1900 sterk gestegen, waarbij de
door de mens veroorzaakte opwarming eind 2020 ongeveer +1,21°C
bedraagt en natuurlijke processen hier nauwelijks aan bijdragen.
- Gevolgen van klimaatopwarming
Klimaatopwarming leidt tot meer droogte, biodiversiteitsverlies,
bosbranden, hittegolven en overstromingen, grotere waterschaarste en
landbouwproblemen, meer energieverbruik voor koeling en stijgende
zeespiegels met warmere en zuurdere oceanen.
- Kritieke grondstoffen
Volgens het International Resource Panel is 50% van de wereldwijde
broeikasgasuitstoot en meer dan 90% van het biodiversiteitsverlies gelinkt
aan de winning en verwerking van hulpbronnen, en de Europese
Commissie definieert kritieke grondstoffen als economisch zeer
belangrijke metalen en mineralen waarvan de aanvoer in het
gedrang kan komen (momenteel 34 aangeduid), terwijl we 2,6 à 2,8
aardbollen nodig zouden hebben als iedereen leefde zoals de gemiddelde
EU-burger.
- Zeldzame aardmetalen
Zijn een subgroep van kritieke grondstoffen en omvatten 17 elementen
(zoals scandium, yttrium en de lanthaniden) die essentieel zijn voor
hightechtoepassingen zoals smartphones en windturbines, maar moeilijk
te winnen zijn omdat ze wel verspreid voorkomen in de aardkorst, maar
zelden in hoge, economisch winbare concentraties en slechts op beperkte
locaties geconcentreerd zijn.
De Europese Unie heeft berekend dat in een klimaatneutraal 2050-scenario de
vraag naar kritieke grondstoffen sterk zal stijgen voor 9 technologieën (zoals
batterijen en ICT) binnen de sectoren hernieuwbare energie, elektrische mobiliteit
en defensie en ruimtevaart.
LREE’s en HREE’s (lichte en zware zeldzame aardmetalen) vormen samen de 17
zeldzame aardmetalen en zijn een specifieke subgroep van de kritieke
grondstoffen.
De EU hecht hier groot belang aan omdat deze grondstoffen essentieel zijn om de
klimaatdoelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 te realiseren.
1
,Prijsvolatiliteit: Speculatie en economische schommelingen (zoals in China)
zorgen voor sterke prijsschommelingen bij lithium; lagere prijzen helpen
gebruikers, maar remmen investeringen, waardoor tekorten en toekomstige
prijsstijgingen bij kritieke grondstoffen dreigen.
Dilemma:
= de EU moet kiezen tussen
Goedkoop staal importeren ( financieel interessant, maar slecht voor
milieu)
OF
EU-staal beschermen ( duurder, maar ecologischer en socialer)
= het is een trade-off tussen lage prijzen en hogere duurzaamheid + betere
sociale normen
Futureproof business
Een toekomstbestendig bedrijf combineert winstgevendheid met het verkleinen
van zijn ecologische voetafdruk (hernieuwbare energie, energiebesparing,
minder afval en vervuiling, circulaire economie, bescherming van biodiversiteit),
creëert positieve impact voor mens en gemeenschap en wordt transparant
en maatschappelijk verantwoord bestuurd.
Voorbeelden:
Smartphones met energielabel: Smartphones krijgen een label (A–E) dat info
geeft over IP-beschermingsgraad tegen water en stof, repareerbaarheidsscore,
energie-efficiëntie, batterijduur (aantal laadcycli met behoud van capaciteit) en
valbestendigheid, zodat consumenten duurzamere keuzes kunnen maken.
2
,Stad Sint-Niklaas & ETAP (licht als dienst): Sint-Niklaas betaalt een huurprijs
voor verlichting, terwijl ETAP eigenaar blijft van de armaturen en ze na gebruik
terugneemt voor hergebruik en recyclage (circulair model).
- Waarom ETAP? Langdurige inkomsten, controle over materialen en
stimulans om duurzame, herstelbare producten te maken.
- Waarom de stad? Geen hoge investeringskost, energiezuinige
verlichting, minder onderhoudszorgen en duurzamere oplossing.
Catastrofe-obligaties: Dit zijn obligaties met hoge rente waarbij beleggers het
risico lopen hun inleg te verliezen als een vooraf bepaalde ramp plaatsvindt; de
verzekeraar gebruikt dat geld dan om klimaatschade te vergoeden en schuift zo
klimaatrisico deels door naar de financiële markt.
Businesscase rond afval – Droppie: In deze winkel is afval geld waard:
consumenten krijgen betaald voor ingeleverde elektronica, textiel, plastic
verpakkingen, drankkartons, frituurvet en kookolie; Droppie verdient doordat
partners betalen voor de ingezamelde stromen, vanuit duurzaamheids- en
imagodoelstellingen of omdat ze via de Packaging and Packaging Waste
Regulation (PPWR) wettelijk verantwoordelijk zijn voor inzameling en verwerking.
Duurzaam beton: Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld en
cement veroorzaakt ongeveer 8% van de wereldwijde CO₂-uitstoot; een
innovatieve oplossing is beton op basis van urine, waarbij geen klassiek cement
meer nodig is en de klimaatimpact sterk daalt.
Voordelen voor ondernemer/organisatie:
Duurzaamheid werkt als motor voor innovatie, creëert strategisch en
concurrentieel voordeel, opent nieuwe markten, voldoet aan de
verwachtingen van klanten, werknemers, investeerders, overheden en
financiële instellingen, versterkt stakeholderrelaties en reputatie, biedt kansen
voor toekomstige groei, beperkt risico’s en levert op lange termijn
financieel voordeel op.
Juridisch kader
Wereldwijde regelgeving – Akkoord van Parijs
- Wat? Wettelijk bindend internationaal klimaatverdrag.
- Wie? 196 partijen, waaronder België.
- Sinds? In werking sinds 4 november 2016.
- Doel? Opwarming ruim onder 2°C houden en streven naar 1,5°C (t.o.v. pre-
industrieel niveau) en tegen 2050 klimaatneutraliteit bereiken (uitgestoten
CO₂ in evenwicht met verwijderde CO₂).
Europese regelgeving – Europese Green Deal
- EU omvormen tot moderne, grondstoffenefficiënte en competitieve
economie.
- Geen netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2050.
- Economische groei zonder uitputting van grondstoffen.
3
, - Rechtvaardige transitie: geen mens of regio achterlaten.
- Juridische basis: Europese Klimaatwet (van kracht sinds 30/06/2021).
Belangrijke initiatieven:
- Fit for 55 → tegen 2030 minstens –55% netto-uitstoot (t.o.v. 1990), met
o.a. hervorming van het ETS, nationale reductiedoelen en invoering van
CBAM (koolstofgrenstaks), plus een sociaal klimaatfonds.
- EU Emissions Trading System → cap-and-trade systeem sinds 2005;
beperkt totaal aantal emissierechten dat jaarlijks daalt; omvat ±11.000
installaties (±40% van EU-uitstoot).
- Circular Economy Action Plan → transitie naar circulaire economie
tegen 2050.
EU-textielstrategie (ecodesign, verplicht gerecycleerde vezels,
digitaal productpaspoort, recht op herstel, verbod op vernietiging
van onverkochte kledij, aanpak greenwashing).
Europese batterijverordening.
- EU-biodiversiteitsstrategie.
- ‘Farm to Fork’-strategie.
- EU-bosstrategie.
- Critical Raw Materials Act: Door de stijgende vraag naar kritieke
grondstoffen zoals lithium, koper, kobalt en nikkel, en de hoge
afhankelijkheid van derde landen met monopolieposities, wil de EU de
toegang tot betrouwbare, gediversifieerde, betaalbare en duurzame
grondstoffen tegen 2030 waarborgen.
Normen voor interne capaciteit: ≥10% uit EU-bodem, ≥40%
verwerking van ruwe grondstof in EU, ≥15% uit recyclage.
Vergunningsprocedures worden vereenvoudigd.
Strategisch belangrijk voor hernieuwbare energie, digitalisering,
ruimtevaart en defensie.
- Ecodesign: Bij ecodesign (milieugerichte productontwikkeling) streeft de
ontwerper ernaar de milieu-impact van een product te minimaliseren over
de volledige levenscyclus (van grondstofwinning tot afdanking); tot 80%
van de milieu-impact wordt bepaald door de keuzes van de ontwerper,
waardoor deze een grote verantwoordelijkheid draagt.
4
