Samenvatting theorie sociale participatie ondersteunen
Voor het examen moeten jullie enkel een lange armspalk correct kunnen aanleggen en gebruiken
binnen een interventie!!”
Stappen methodisch handelen:
Basismodel ergotherapeutisch methodisch
handelen:
Dit model geeft ondersteuning bij het professioneel
redeneren, reflecteren en bij het onderbouwen en
verantwoorden van keuzes. Het basismodel gebruik
je bij het werken met een persoon in zijn systeem.
23.1.3 de fasen van methodisch handelen
Fase 1: vraagstelling
Dit is de kortste fase. Je ontvangt een mondelinge of schriftelijke verwijzing en
beoordeeld globaal of het een ergotherapeutische vraag is en of het dus gaat om
betekenisvolle activiteiten of participatie van de persoon. Dit proces begint dus
eigenlijk alvorens je de persoon hebt ontmoet. Bv kijken wat al gekend is van de
persoon, objectiveren en raadplegen van dossiers.
Fase 2: de kennismaking
- Persoon ontmoeten - start van samenwerkingsrelatie
- Gesprek met persoon aangaan om vragen en uitdagingen rond dagelijks
handelen en participatie duidelijk te krijgen
- Wederzijdse verwachtingen en mogelijkheden bespreken, duiding over
ergotherapie
- Bereidheid tot verandering bespreken: heeft de cliënt de wil en de behoefte
om gedrag aan te passen
- Kan je als ergo voldoende bieden om tegemoet te komen aan die vraag?
- Vanuit de hulpvraag wordt gekeken of het gaat om een handelingsvraag en
dus of we hier als ergotherapeut mee aan de slag kunnen gaan
Fase 3: inventarisatie en analyse
- Samen met de persoon en zijn omgeving bepalen wat goed en minder goed
gaat, waar uitdagingen liggen, bevorderende en belemmerende factoren,...
- Andere aspecten van het dagelijks handelen verder bespreken, observeren
en onderzoeken zoals interesses, mogelijkheden, beperkingen,
hulpbronnen, taken, rollen,...
- Creatieve en narratieve (levensverhaal bevragen door te luisteren)
methodieken, interviewtechnieken, vragenlijsten, observaties en/of
assessmentinstrumenten (rekening houden met kosten, bruikbaarheid,
voorkeur van de persoon,...)
- In samenspraak interpreteer, analyseer en orden je de verzamelde
gegevens. Je zoekt naar mogelijke verbanden tussen de persoon, de context
en de activiteit die de handelingsvragen veroorzaken en/of verklaren.
- Gegevens logisch ordenen in ergotherapeutisch inhoudsmodel of ICF om
verbanden zichtbaar te maken
, - De fase sluit af met ergotherapeutische vraagformulering. = Conclusie van
hele inventarisatie en analyse gericht op de persoon, activiteit en context,
en maakt het duidelijk waar tijdens ergotherapie aan gewerkt wordt. Maak
de behoeften en vragen op gebied van dagelijks handelen duidelijk. Bv: niet
enkel denken ‘Ik wil alleen thuis weer wonen’, maar ook denken ‘Ik wil
bepaalde taken opnemen, bepaalde aanpassingen in de keuken doen om
terug te kunnen koken,...
- Handelingsdiagnose: Het is een diagnose die niet alleen kijkt naar de
medische aandoening, maar ook naar de impact van die aandoening op de
participatie van de cliënt in het dagelijks leven (zoals werk, school, vrije tijd,
en sociale interacties).
Fase 4: doelbepaling
- Samen met persoon doelen opstellen die gericht zijn op de mogelijkheden
en wensen voor de toekomst op het gebied van betekenisvolle activiteiten
en participatie
- Gezamenlijke besluitvorming
- Duidelijk maken wat de persoon tijdens ergotherapie nastreeft (motivatie)
- Mogelijkheid bieden om vooruitgang te monitoren (evalueren en bijstellen)
- Afgestemd op lifegoals van de persoon (motivatie vergroten)
- Afgestemd op positieve gezondheid
- Einddoel: interprofessioneel (Je kan er nog altijd met verschillende
therapeuten aan werken)
- Lange termijn (LT): betrekking op betekenisvolle activiteiten en participatie
en moeten aansluiten bij geformuleerde interprofessionele einddoel. Doelen
onder deze 3 puntjes steken:
Wonen en zorgen
Leren en werken
Spelen en vrije tijd
- Korte termijn (KT): verschillende onder LT
- Formuleren volgens SMART(IE) (Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch,
tijdsgebonden, inspirerend, engagerend)
- Prioriteiten samenleggen met cliënt
- Gebruik maken van de taxonomie van het handelen om dit te concretiseren.
Bv je ziet dat spierkracht in benen te laag is, maar je wil fietsen. Gaan
werken aan de spiertonus
- Het einddoel dient occupation-centered te zijn (moet duidelijk zijn). Bv:
“Persoon kan zelfstandig thuis zijn.” is niet voldoende. Aanvullen met: om
wat te doen? Met wie? Wanneer? Waar? …
Fase 5: opstellen en uitvoeren plan van aanpak
- In samenspraak met persoon en zijn systeem
- Geeft houvast en structuur om tot concrete beantwoording van
ergotherapeutische vraagformulering (handelingsdiagnose) te komen
- Professioneel redeneren: in samenspraak bewuste keuzes en afwegingen
maken om zo te bepalen welke interventies het meest effectief zijn. Proces
van samen beslissen, plannen, evalueren en verantwoorden van acties in
de praktijk.
- Mogelijke overwegingen bij voorbereiden en maken plan van aanpak en/of
voorbereiden van een sessie:
, Theoretische - Theoretisch kader
keuzes - Referentiekader
Ergotherapeut - Kennis van expertise
- Use of self (jezelf)
- Therapeutische houding (empathisch, directief,
ondersteunend…)
- Analyse van dagelijks handelen
- Enablement skills
- Ethische aspecten
- Samenwerking met andere professionals en
organisaties
Persoon - Capaciteiten, kwaliteiten en hulpbronnen
- Fase van gedragsverandering
- Draagkracht en draaglast
- Motivatie en leerstijl
Context - Culturele, temporele en virtuele context
- Fysieke en sociale omgeving
- Kaders en wetgeving
Activiteiten - Interventiestrategieën: ontwikkelen, opnieuw leren,
effectiever, veiliger, behoud van en omgaan met
verlies van het dagelijks handelen
- Benodigde materialen
- Gradaties en variaties
- Verschil met uitwerken afzonderlijke sessies
- Plan van aanpak uitvoeren aan de hand van de enablement skills
- Voortdurende gezamenlijke evaluatie van interventie en bijdrage aan
vooruitgang richting gewenst dagelijks handelen
- Indien nodig verzamel je samen extra gegevens, gebruik je nieuwe
inzichten om andere interventie voor te stellen of je stelt samen het plan
van aanpak en de doelen bij
- Enablement skills: vaardigheden die je als ergotherapeut gebruikt bij het
mogelijk maken van het dagelijks handelen van de persoon. De skills
kunnen in elke volgorde en combinatie ingezet worden, afhankelijk van de
doelen die de persoon samen met de ergotherapeut stelt.
Fase 6: evaluatie, afronding en vervolg
- Met persoon en diens systeem de mate waarin de doelen behaald zijn en
de tevredenheid met het resultaat evalueren (Bv: aan de hand van
hertesting)
(proces en resultaat)
- Waren interventies effectief? Waren frequentie en duur interventies
voldoende?
- Reflectie op gezamenlijk proces dat doorlopen is
- Doelen bereikt: nieuwe handelingsvragen = proces hernemen
geen nieuwe handelingsvragen = afronden
- Doelen niet bereikt: proces voortzetten, doelen bijstellen of
doorverwijzen
, - Eindrapportage opstellen
- Het gaat om het afronden van de volledige ergotherapeutische
ondersteuning. Bv doorverwijsbrief of eindverslag als cliënt op ontslag
gaat. Wat heb ik wel en niet bereikt als ergo?
Leerpad A: kerndomein van de ergotherapeut: referentiekaders en methodisch handelen
Deel 1: Zelfstudiepakket Referentiekaders en methodisch handelen - Professioneel Redeneren in GGZ
1
Het octopusschema (GGZ) (zie toepassing hierop verder in sv)
1. Pathologie
De kennis van de pathologieën is steeds nodig tijdens het begeleiden van patiënten
Je houdt bij de uitwerking rekening met de pathologie
Je gaat in je observatie je kennis van de pathologie nodig hebben om je observaties te
kaderen
Tijdens een teamvergadering praat iedereen vanuit zijn eigen expertise maar de
pathologie is een gemeenschappelijke taal
2. Cliënt
Narrative in action
Wie is deze persoon
Wees nieuwsgierig
Wat maakt deze persoon uniek
Hoe kunnen we aansluiten bij de interesses van deze cliënt
Tijdens activiteiten leer je de patiënt kennen in al zijn rollen
Het is belangrijk om nieuwsgierig te zijn naar de omgeving waarin de persoon leeft
Zijn gewoonten
Zijn dagstructuur
Zijn rollen
Zijn passies
De hindernissen die hij ervaart in het dagdagelijkse functioneren
De patiënt moet na de behandeling terug naar zijn eigen omgeving en we gaan via
doelgerichte activiteiten de patiënt empoweren.
Aansluiten bij de leefwereld is zeer belangrijk maar
Dit wil niet zeggen dat we een kok alleen maar kunnen helpen door te koken.
Voor het examen moeten jullie enkel een lange armspalk correct kunnen aanleggen en gebruiken
binnen een interventie!!”
Stappen methodisch handelen:
Basismodel ergotherapeutisch methodisch
handelen:
Dit model geeft ondersteuning bij het professioneel
redeneren, reflecteren en bij het onderbouwen en
verantwoorden van keuzes. Het basismodel gebruik
je bij het werken met een persoon in zijn systeem.
23.1.3 de fasen van methodisch handelen
Fase 1: vraagstelling
Dit is de kortste fase. Je ontvangt een mondelinge of schriftelijke verwijzing en
beoordeeld globaal of het een ergotherapeutische vraag is en of het dus gaat om
betekenisvolle activiteiten of participatie van de persoon. Dit proces begint dus
eigenlijk alvorens je de persoon hebt ontmoet. Bv kijken wat al gekend is van de
persoon, objectiveren en raadplegen van dossiers.
Fase 2: de kennismaking
- Persoon ontmoeten - start van samenwerkingsrelatie
- Gesprek met persoon aangaan om vragen en uitdagingen rond dagelijks
handelen en participatie duidelijk te krijgen
- Wederzijdse verwachtingen en mogelijkheden bespreken, duiding over
ergotherapie
- Bereidheid tot verandering bespreken: heeft de cliënt de wil en de behoefte
om gedrag aan te passen
- Kan je als ergo voldoende bieden om tegemoet te komen aan die vraag?
- Vanuit de hulpvraag wordt gekeken of het gaat om een handelingsvraag en
dus of we hier als ergotherapeut mee aan de slag kunnen gaan
Fase 3: inventarisatie en analyse
- Samen met de persoon en zijn omgeving bepalen wat goed en minder goed
gaat, waar uitdagingen liggen, bevorderende en belemmerende factoren,...
- Andere aspecten van het dagelijks handelen verder bespreken, observeren
en onderzoeken zoals interesses, mogelijkheden, beperkingen,
hulpbronnen, taken, rollen,...
- Creatieve en narratieve (levensverhaal bevragen door te luisteren)
methodieken, interviewtechnieken, vragenlijsten, observaties en/of
assessmentinstrumenten (rekening houden met kosten, bruikbaarheid,
voorkeur van de persoon,...)
- In samenspraak interpreteer, analyseer en orden je de verzamelde
gegevens. Je zoekt naar mogelijke verbanden tussen de persoon, de context
en de activiteit die de handelingsvragen veroorzaken en/of verklaren.
- Gegevens logisch ordenen in ergotherapeutisch inhoudsmodel of ICF om
verbanden zichtbaar te maken
, - De fase sluit af met ergotherapeutische vraagformulering. = Conclusie van
hele inventarisatie en analyse gericht op de persoon, activiteit en context,
en maakt het duidelijk waar tijdens ergotherapie aan gewerkt wordt. Maak
de behoeften en vragen op gebied van dagelijks handelen duidelijk. Bv: niet
enkel denken ‘Ik wil alleen thuis weer wonen’, maar ook denken ‘Ik wil
bepaalde taken opnemen, bepaalde aanpassingen in de keuken doen om
terug te kunnen koken,...
- Handelingsdiagnose: Het is een diagnose die niet alleen kijkt naar de
medische aandoening, maar ook naar de impact van die aandoening op de
participatie van de cliënt in het dagelijks leven (zoals werk, school, vrije tijd,
en sociale interacties).
Fase 4: doelbepaling
- Samen met persoon doelen opstellen die gericht zijn op de mogelijkheden
en wensen voor de toekomst op het gebied van betekenisvolle activiteiten
en participatie
- Gezamenlijke besluitvorming
- Duidelijk maken wat de persoon tijdens ergotherapie nastreeft (motivatie)
- Mogelijkheid bieden om vooruitgang te monitoren (evalueren en bijstellen)
- Afgestemd op lifegoals van de persoon (motivatie vergroten)
- Afgestemd op positieve gezondheid
- Einddoel: interprofessioneel (Je kan er nog altijd met verschillende
therapeuten aan werken)
- Lange termijn (LT): betrekking op betekenisvolle activiteiten en participatie
en moeten aansluiten bij geformuleerde interprofessionele einddoel. Doelen
onder deze 3 puntjes steken:
Wonen en zorgen
Leren en werken
Spelen en vrije tijd
- Korte termijn (KT): verschillende onder LT
- Formuleren volgens SMART(IE) (Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch,
tijdsgebonden, inspirerend, engagerend)
- Prioriteiten samenleggen met cliënt
- Gebruik maken van de taxonomie van het handelen om dit te concretiseren.
Bv je ziet dat spierkracht in benen te laag is, maar je wil fietsen. Gaan
werken aan de spiertonus
- Het einddoel dient occupation-centered te zijn (moet duidelijk zijn). Bv:
“Persoon kan zelfstandig thuis zijn.” is niet voldoende. Aanvullen met: om
wat te doen? Met wie? Wanneer? Waar? …
Fase 5: opstellen en uitvoeren plan van aanpak
- In samenspraak met persoon en zijn systeem
- Geeft houvast en structuur om tot concrete beantwoording van
ergotherapeutische vraagformulering (handelingsdiagnose) te komen
- Professioneel redeneren: in samenspraak bewuste keuzes en afwegingen
maken om zo te bepalen welke interventies het meest effectief zijn. Proces
van samen beslissen, plannen, evalueren en verantwoorden van acties in
de praktijk.
- Mogelijke overwegingen bij voorbereiden en maken plan van aanpak en/of
voorbereiden van een sessie:
, Theoretische - Theoretisch kader
keuzes - Referentiekader
Ergotherapeut - Kennis van expertise
- Use of self (jezelf)
- Therapeutische houding (empathisch, directief,
ondersteunend…)
- Analyse van dagelijks handelen
- Enablement skills
- Ethische aspecten
- Samenwerking met andere professionals en
organisaties
Persoon - Capaciteiten, kwaliteiten en hulpbronnen
- Fase van gedragsverandering
- Draagkracht en draaglast
- Motivatie en leerstijl
Context - Culturele, temporele en virtuele context
- Fysieke en sociale omgeving
- Kaders en wetgeving
Activiteiten - Interventiestrategieën: ontwikkelen, opnieuw leren,
effectiever, veiliger, behoud van en omgaan met
verlies van het dagelijks handelen
- Benodigde materialen
- Gradaties en variaties
- Verschil met uitwerken afzonderlijke sessies
- Plan van aanpak uitvoeren aan de hand van de enablement skills
- Voortdurende gezamenlijke evaluatie van interventie en bijdrage aan
vooruitgang richting gewenst dagelijks handelen
- Indien nodig verzamel je samen extra gegevens, gebruik je nieuwe
inzichten om andere interventie voor te stellen of je stelt samen het plan
van aanpak en de doelen bij
- Enablement skills: vaardigheden die je als ergotherapeut gebruikt bij het
mogelijk maken van het dagelijks handelen van de persoon. De skills
kunnen in elke volgorde en combinatie ingezet worden, afhankelijk van de
doelen die de persoon samen met de ergotherapeut stelt.
Fase 6: evaluatie, afronding en vervolg
- Met persoon en diens systeem de mate waarin de doelen behaald zijn en
de tevredenheid met het resultaat evalueren (Bv: aan de hand van
hertesting)
(proces en resultaat)
- Waren interventies effectief? Waren frequentie en duur interventies
voldoende?
- Reflectie op gezamenlijk proces dat doorlopen is
- Doelen bereikt: nieuwe handelingsvragen = proces hernemen
geen nieuwe handelingsvragen = afronden
- Doelen niet bereikt: proces voortzetten, doelen bijstellen of
doorverwijzen
, - Eindrapportage opstellen
- Het gaat om het afronden van de volledige ergotherapeutische
ondersteuning. Bv doorverwijsbrief of eindverslag als cliënt op ontslag
gaat. Wat heb ik wel en niet bereikt als ergo?
Leerpad A: kerndomein van de ergotherapeut: referentiekaders en methodisch handelen
Deel 1: Zelfstudiepakket Referentiekaders en methodisch handelen - Professioneel Redeneren in GGZ
1
Het octopusschema (GGZ) (zie toepassing hierop verder in sv)
1. Pathologie
De kennis van de pathologieën is steeds nodig tijdens het begeleiden van patiënten
Je houdt bij de uitwerking rekening met de pathologie
Je gaat in je observatie je kennis van de pathologie nodig hebben om je observaties te
kaderen
Tijdens een teamvergadering praat iedereen vanuit zijn eigen expertise maar de
pathologie is een gemeenschappelijke taal
2. Cliënt
Narrative in action
Wie is deze persoon
Wees nieuwsgierig
Wat maakt deze persoon uniek
Hoe kunnen we aansluiten bij de interesses van deze cliënt
Tijdens activiteiten leer je de patiënt kennen in al zijn rollen
Het is belangrijk om nieuwsgierig te zijn naar de omgeving waarin de persoon leeft
Zijn gewoonten
Zijn dagstructuur
Zijn rollen
Zijn passies
De hindernissen die hij ervaart in het dagdagelijkse functioneren
De patiënt moet na de behandeling terug naar zijn eigen omgeving en we gaan via
doelgerichte activiteiten de patiënt empoweren.
Aansluiten bij de leefwereld is zeer belangrijk maar
Dit wil niet zeggen dat we een kok alleen maar kunnen helpen door te koken.
