Les 11: De gedaanten van penal welfare
Strafbeleid en de impact van de oorlog
Achtergrond
• Botsende ideeën Europese beschaving
• Samenleving met verschillende snelheden
• Rijk VS arm
• Innovaties VS breuklijn spanningen
• Modernisering en vooruitgang
• Neergang en decadentie
Penal welfare
• Verandering in de manier van bestraffen
• Criminologische ideeën kregen steeds meer invloed op het strafrecht: men
evolueerde van het klassieke beeld van de rationele, berekende mens (homo
economicus) naar het idee dat menselijk gedrag deels bepaald wordt door
sociale en psychologische factoren.
• De aandacht verschoof van de daad naar de dader.
• Men focuste niet langer uitsluitend op het misdrijf en de straf, maar ook op de
kenmerken van de dader, bijvoorbeeld of iemand mentaal ziek is.
• Ontstaan van een politiek van sociaal verweer.
Penal welfarism
• Begrip geïntroduceerd door David Garland.
• Benadrukt de rol van de overheid tegenover haar burgers.
• Vanuit het welvaartsidee werd de overheid gezien als een vangnet voor mensen
aan de rand van de samenleving.
• In het Westen vond tot ongeveer 1960 een evolutie plaats van de liberale
nachtwakersstaat naar de sociale welvaartsstaat.
1
, • Centraal stonden bescherming en rehabilitatie van daders via behandeling,
begeleiding en toezicht.
• Men ging ervan uit dat sociale hervormingen en economische vooruitgang
criminaliteit op lange termijn zouden verminderen.
• Een gezonde samenleving zou ook voordelen opleveren voor de overheid: minder
criminaliteit betekende minder investeringen in gevangenissen en justitie.
Kritiek na WO II
• Na de crisisperiode na de Tweede Wereldoorlog ontstond twijfel aan deze aanpak
(“nothing works”).
• Ondanks de inspanningen van de overheid bleef de criminaliteit stijgen.
• Daardoor kreeg de rationele-keuzetheorie opnieuw invloed: de focus verschoof
opnieuw van de dader naar de daad.
• Men vond dat criminaliteit meer preventief en situationeel moest worden
aangepakt.
Politiek van het sociaal verweer in België
• Inspiratie bij Enrico Ferri, leerling van Cesare Lombroso.
• Misdaad werd gezien als een pathologisch verschijnsel.
• Determinisme botste met de klassieke rechtsleer, die uitging van
verantwoordelijkheid en schuld.
Adolphe Prins (vanaf 1880)
• Verbond erfelijkheid en milieu met relatieve verantwoordelijkheid.
• De sociale gevaarlijkheid van de delinquent bepaalde de straf.
• Wanneer men verwachtte dat iemand opnieuw gelijkaardige feiten zou plegen,
werd die persoon uit de samenleving gehaald om de maatschappij te
beschermen.
• Het strafdoel werd dus de bescherming van de maatschappij.
• Zijn ideeën hadden een grote invloed in België.
Louis Vervaeck
2
Strafbeleid en de impact van de oorlog
Achtergrond
• Botsende ideeën Europese beschaving
• Samenleving met verschillende snelheden
• Rijk VS arm
• Innovaties VS breuklijn spanningen
• Modernisering en vooruitgang
• Neergang en decadentie
Penal welfare
• Verandering in de manier van bestraffen
• Criminologische ideeën kregen steeds meer invloed op het strafrecht: men
evolueerde van het klassieke beeld van de rationele, berekende mens (homo
economicus) naar het idee dat menselijk gedrag deels bepaald wordt door
sociale en psychologische factoren.
• De aandacht verschoof van de daad naar de dader.
• Men focuste niet langer uitsluitend op het misdrijf en de straf, maar ook op de
kenmerken van de dader, bijvoorbeeld of iemand mentaal ziek is.
• Ontstaan van een politiek van sociaal verweer.
Penal welfarism
• Begrip geïntroduceerd door David Garland.
• Benadrukt de rol van de overheid tegenover haar burgers.
• Vanuit het welvaartsidee werd de overheid gezien als een vangnet voor mensen
aan de rand van de samenleving.
• In het Westen vond tot ongeveer 1960 een evolutie plaats van de liberale
nachtwakersstaat naar de sociale welvaartsstaat.
1
, • Centraal stonden bescherming en rehabilitatie van daders via behandeling,
begeleiding en toezicht.
• Men ging ervan uit dat sociale hervormingen en economische vooruitgang
criminaliteit op lange termijn zouden verminderen.
• Een gezonde samenleving zou ook voordelen opleveren voor de overheid: minder
criminaliteit betekende minder investeringen in gevangenissen en justitie.
Kritiek na WO II
• Na de crisisperiode na de Tweede Wereldoorlog ontstond twijfel aan deze aanpak
(“nothing works”).
• Ondanks de inspanningen van de overheid bleef de criminaliteit stijgen.
• Daardoor kreeg de rationele-keuzetheorie opnieuw invloed: de focus verschoof
opnieuw van de dader naar de daad.
• Men vond dat criminaliteit meer preventief en situationeel moest worden
aangepakt.
Politiek van het sociaal verweer in België
• Inspiratie bij Enrico Ferri, leerling van Cesare Lombroso.
• Misdaad werd gezien als een pathologisch verschijnsel.
• Determinisme botste met de klassieke rechtsleer, die uitging van
verantwoordelijkheid en schuld.
Adolphe Prins (vanaf 1880)
• Verbond erfelijkheid en milieu met relatieve verantwoordelijkheid.
• De sociale gevaarlijkheid van de delinquent bepaalde de straf.
• Wanneer men verwachtte dat iemand opnieuw gelijkaardige feiten zou plegen,
werd die persoon uit de samenleving gehaald om de maatschappij te
beschermen.
• Het strafdoel werd dus de bescherming van de maatschappij.
• Zijn ideeën hadden een grote invloed in België.
Louis Vervaeck
2
