INTERNATIONAL RELATIONS THEORY
INHOUDSOPGAVE
Inleiding................................................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Bouwstenen ....................................................................................................................................... 3
hoofdstuk 2: Realisme ........................................................................................................................................... 15
hoofdstuk 3: Liberalisme → al gezien ................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 4: The English school ........................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 5: Marxism ........................................................................................................................................... 62
Hoofdstuk 6: Sociaal constructivisme ................................................................................................................... 73
hoofdstuk 7: Feminism .......................................................................................................................................... 85
Hoofdstuk 8: Postcolonialism → al gezien ............................................................................................................ 94
Hoofdstuk 9: poststructuralisme........................................................................................................................... 94
INLEIDING
IR-theorie bestuderen in moeilijke tijden
IR-THEORIE STUDEREN IN MOEILIJKE TIJDEN
- Doel van deze cursus: geavanceerde kennis van theorieën en het vermogen om deze toe te passen (=
begrip).
- Het nieuws volgen = verplicht. Examenvragen kunnen betrekking hebben op belangrijke actuele
ontwikkelingen in de internationale politiek.
WAARSCHUWING: Te veel studenten onderschatten het niveau van deze cursus.
- Het gaat niet alleen om het reproduceren van tekstsamenvattingen en dia's tijdens het examen.
- Het gaat niet alleen om het informeel praten over internationale politiek.
- Je moet beschikken over geavanceerde kennis van de concepten en theoretische stromingen en deze
kunnen toepassen op de huidige internationale politiek.
Essentie van de cursus:
- We behandelen jullie als volwassenen en intellectuelen, niet als schoolkinderen:
- De essentiële formule: (Weten + Denken) = Begrijpen = Slagen voor het examen
- (Een al te oppervlakkige kennis van de theorieën zal niet werken. Het uit het hoofd leren van dia's
zonder ze te begrijpen zal ook niet werken).
Laten we samen theoretiseren en discussiëren.
OPZET VAN DE CURSUS
- Hoorcolleges
o We verwachten dat je elk hoofdstuk voor de les leest.
1
, o De hoorcolleges bevatten korte leesopdrachten of een omgedraaide lesmethode, met
klassikale discussies = om de theorie toe te passen.
o Maak goede aantekeningen!
- Twee gastcolleges:
o Over marxistische Latijns-Amerikaanse denkers
o Over poststructuralisme (met verplichte tekst)
- Twee leesopdrachten
o Elk is 2 punten waard van de 20 (= totaal 4 punten, of 20% van het cijfer voor deze cursus)
o Over liberalisme en postkolonialisme
o Je leest een onbekende tekst in de les en beantwoordt een vragenlijst hierover (= op basis
van je kritische leesvaardigheid en kennis van de theorie Je moet vooraf de betreffende
hoofdstukken van het studieboek en de colleges bestuderen)
o Deze twee hoofdstukken komen niet meer aan bod in het examen in juni.
o Niet aanwezig kunnen zijn = speciale statussen & overmacht mondeling examen op basis
van academische teksten over deze IR-theorieën
- Examen in juni
o Schriftelijk examen
o Het examen is in principe in het Engels, maar het examenformulier is tweetalig. In
overeenstemming met de regelgeving zijn vragen en antwoorden in het Nederlands
toegestaan.
o Leerstof = alle hoofdstukken van het studieboek en de colleges (behalve
liberalisme/postkolonialisme)
o Geen college over buitenlandse beleidsanalyse, maar het hoofdstuk tot en met p. 190
behoort tot de examenstof.
0. WAAROM INTERNATIONALE BETREKKINGEN?
- Theorieën doen uitspraken over de ontologie van de internationale politiek = de realiteit = "Hoe werkt
de internationale politiek eigenlijk?"
(≠ Methodologie, die zich bezighoudt met epistemologie = "hoe weten we iets over de internationale
politiek?")
Theorieën kunnen op verschillende manieren bijdragen:
- Analytisch:
o Een analytisch kader bieden
2
, o Definities en concepten bieden
- Verklarend:
o Verklaringen bieden voor de waargenomen verschijnselen
o (Proberen) voorspellingen doen
o Veel theorieën proberen te generaliseren over verschillende gevallen heen
- Normatief:
o 'Verstandig' beleid voorschrijven
o Ethische beoordelingen
Sommige, maar niet alle, van onze theorieën zijn actief op de drie dimensies.
QUESTIONS ASKED BY IR THEORISTS
̶ Why do wars occur?
̶ Under which conditions does international cooperation occur?
̶ Do international organizations have power?
̶ Would more women in power positions make the world more peaceful?
̶ Can activists change the world?
̶ …
AANVULLENDE OPMERKINGEN
- Elke verklarende theorie richt zich op specifieke elementen/factoren/dimensies/dynamieken als
belangrijkste oorzaken (ze zijn als verschillende lenzen).
- De relevantie van theorieën kan variëren in tijd en ruimte.
- Theorieën bieden inzicht in de motieven van actoren (→ empathie, 'begrijpen' ≠ goedkeuren).
o Bijvoorbeeld 'rode lijnen'
o Bijvoorbeeld 'status, eer'
o Bijvoorbeeld 'Waarom grijpen staten niet in tegen alle massale wreedheden?'
- Gebruik IR en andere theorieën in bachelor- en masterscripties.
- Deze cursus biedt een algemene inleiding – raadpleeg literatuur voor meer gedetailleerde
uitwerkingen!
HOOFDSTUK 1: BOUWSTENEN
Wat zien we in dit hoofdstuk? (cursus)
Biedt een fundamenteel overzicht van de analytische bouwstenen die nodig zijn om de complexe dynamiek van de
internationale politiek te begrijpen. De auteur introduceert verschillende analyseniveaus, variërend van de psychologie van
individuele leiders tot de dwingende structuur van het internationale systeem. Daarnaast worden diverse actoren besproken,
waarbij de focus ligt op zowel de traditionele staat als op transnationale netwerken en maatschappelijke klassen. Dit
hoofdstuk legt verder uit hoe belangen worden gevormd en welke rol materiële en immateriële behoeften spelen in politieke
besluitvorming. Tot slot volgt een uitgebreide classificatie van macht, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen dwingende,
institutionele, structurele en discursieve vormen. Deze theoretische kaders helpen om de interacties en drijfveren achter
wereldwijde politieke verschijnselen systematisch te verklaren.
1. ANALYSENIVEAUS (LEVELS OF ANALYSIS )
3
, DEFINITIE
- Nog niet volledig vastgelegd in de literatuur.
Analyselevels in de internationale politiek = zijn die sferen in de sociale realiteit – van het individu tot de hele
wereldgeschiedenis – waar de oorzaken van internationale politieke verschijnselen gelokaliseerd zijn.
➔ Deze sferen strekken zich uit van het microsurvey (het individu) via de staat tot het
macrosurvey (het internationale systeem en zelfs de wereldgeschiedenis).
➔ Analyselevels hebben verklarende waarde.
▪ Ze bieden verschillende 'locaties' waar we kunnen zoeken naar de redenen waarom bepaalde
gebeurtenissen plaatsvinden. Zo kan de buitenlandse politiek van een land worden verklaard
door te kijken naar de persoonlijkheid van een leider (individueel niveau), de machtsstrijd
tussen binnenlandse politieke partijen (staatsniveau), of de druk vanuit de internationale
machtsverhoudingen (systeemniveau)
De meeste stromingen geven voorrang aan één of meer analyseniveaus boven andere. Dit zijn:
- Ontologische verschijnselen: met hun relatieve belang en onderlinge verbanden behoren ze tot de
realiteit van de internationale politiek.
o Dit betekent dat de analyseniveaus deel uitmaken van de feitelijke realiteit van de wereldpolitiek. Het
zijn reële lagen waarin macht wordt uitgeoefend en belangen worden gevormd, zoals de anarchische
structuur van het internationale systeem of de discursieve structuren die bepalen hoe we over de
wereld denken.
- Epistemologische instrumenten: om een complexe kwestie op te splitsen in onderling
samenhangende delen of dimensies → studies kunnen analyseniveaus combineren, in
overeenstemming met de ontologische realiteit van niveaus
o Hierbij worden de niveaus gebruikt als analytische hulpmiddelen om een complexe realiteit op te
splitsen in onderling samenhangende delen. Het stelt onderzoekers in staat om een kwestie methodisch
te ontleden en te bestuderen welke factoren op welk niveau het zwaarst wegen voor een specifieke
verklaring.
KENNETH N. WALTZ & LEVELS OF ANALYSIS
Boek uit 1959 over three images (analyseniveaus)
- Eerste beeld: de aard van de mensheid en individuen (hij haalt beide door elkaar)
- Tweede beeld: de staat
- Derde beeld: het internationale systeem
De werkelijkheid is ingewikkelder (het is niet raadzaam om LoA te reduceren tot deze
drieledige weergave van LoA).
Zo zien we:
- De menselijke natuur
- Het individu
- De staat
- Het internationale systeem
- De wereldmaatschappij
- Diplomatieke en institutionele processen
- De discursieve structuur
- De totaliteit en geschiedenis van de sociale realiteit
4
INHOUDSOPGAVE
Inleiding................................................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Bouwstenen ....................................................................................................................................... 3
hoofdstuk 2: Realisme ........................................................................................................................................... 15
hoofdstuk 3: Liberalisme → al gezien ................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 4: The English school ........................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 5: Marxism ........................................................................................................................................... 62
Hoofdstuk 6: Sociaal constructivisme ................................................................................................................... 73
hoofdstuk 7: Feminism .......................................................................................................................................... 85
Hoofdstuk 8: Postcolonialism → al gezien ............................................................................................................ 94
Hoofdstuk 9: poststructuralisme........................................................................................................................... 94
INLEIDING
IR-theorie bestuderen in moeilijke tijden
IR-THEORIE STUDEREN IN MOEILIJKE TIJDEN
- Doel van deze cursus: geavanceerde kennis van theorieën en het vermogen om deze toe te passen (=
begrip).
- Het nieuws volgen = verplicht. Examenvragen kunnen betrekking hebben op belangrijke actuele
ontwikkelingen in de internationale politiek.
WAARSCHUWING: Te veel studenten onderschatten het niveau van deze cursus.
- Het gaat niet alleen om het reproduceren van tekstsamenvattingen en dia's tijdens het examen.
- Het gaat niet alleen om het informeel praten over internationale politiek.
- Je moet beschikken over geavanceerde kennis van de concepten en theoretische stromingen en deze
kunnen toepassen op de huidige internationale politiek.
Essentie van de cursus:
- We behandelen jullie als volwassenen en intellectuelen, niet als schoolkinderen:
- De essentiële formule: (Weten + Denken) = Begrijpen = Slagen voor het examen
- (Een al te oppervlakkige kennis van de theorieën zal niet werken. Het uit het hoofd leren van dia's
zonder ze te begrijpen zal ook niet werken).
Laten we samen theoretiseren en discussiëren.
OPZET VAN DE CURSUS
- Hoorcolleges
o We verwachten dat je elk hoofdstuk voor de les leest.
1
, o De hoorcolleges bevatten korte leesopdrachten of een omgedraaide lesmethode, met
klassikale discussies = om de theorie toe te passen.
o Maak goede aantekeningen!
- Twee gastcolleges:
o Over marxistische Latijns-Amerikaanse denkers
o Over poststructuralisme (met verplichte tekst)
- Twee leesopdrachten
o Elk is 2 punten waard van de 20 (= totaal 4 punten, of 20% van het cijfer voor deze cursus)
o Over liberalisme en postkolonialisme
o Je leest een onbekende tekst in de les en beantwoordt een vragenlijst hierover (= op basis
van je kritische leesvaardigheid en kennis van de theorie Je moet vooraf de betreffende
hoofdstukken van het studieboek en de colleges bestuderen)
o Deze twee hoofdstukken komen niet meer aan bod in het examen in juni.
o Niet aanwezig kunnen zijn = speciale statussen & overmacht mondeling examen op basis
van academische teksten over deze IR-theorieën
- Examen in juni
o Schriftelijk examen
o Het examen is in principe in het Engels, maar het examenformulier is tweetalig. In
overeenstemming met de regelgeving zijn vragen en antwoorden in het Nederlands
toegestaan.
o Leerstof = alle hoofdstukken van het studieboek en de colleges (behalve
liberalisme/postkolonialisme)
o Geen college over buitenlandse beleidsanalyse, maar het hoofdstuk tot en met p. 190
behoort tot de examenstof.
0. WAAROM INTERNATIONALE BETREKKINGEN?
- Theorieën doen uitspraken over de ontologie van de internationale politiek = de realiteit = "Hoe werkt
de internationale politiek eigenlijk?"
(≠ Methodologie, die zich bezighoudt met epistemologie = "hoe weten we iets over de internationale
politiek?")
Theorieën kunnen op verschillende manieren bijdragen:
- Analytisch:
o Een analytisch kader bieden
2
, o Definities en concepten bieden
- Verklarend:
o Verklaringen bieden voor de waargenomen verschijnselen
o (Proberen) voorspellingen doen
o Veel theorieën proberen te generaliseren over verschillende gevallen heen
- Normatief:
o 'Verstandig' beleid voorschrijven
o Ethische beoordelingen
Sommige, maar niet alle, van onze theorieën zijn actief op de drie dimensies.
QUESTIONS ASKED BY IR THEORISTS
̶ Why do wars occur?
̶ Under which conditions does international cooperation occur?
̶ Do international organizations have power?
̶ Would more women in power positions make the world more peaceful?
̶ Can activists change the world?
̶ …
AANVULLENDE OPMERKINGEN
- Elke verklarende theorie richt zich op specifieke elementen/factoren/dimensies/dynamieken als
belangrijkste oorzaken (ze zijn als verschillende lenzen).
- De relevantie van theorieën kan variëren in tijd en ruimte.
- Theorieën bieden inzicht in de motieven van actoren (→ empathie, 'begrijpen' ≠ goedkeuren).
o Bijvoorbeeld 'rode lijnen'
o Bijvoorbeeld 'status, eer'
o Bijvoorbeeld 'Waarom grijpen staten niet in tegen alle massale wreedheden?'
- Gebruik IR en andere theorieën in bachelor- en masterscripties.
- Deze cursus biedt een algemene inleiding – raadpleeg literatuur voor meer gedetailleerde
uitwerkingen!
HOOFDSTUK 1: BOUWSTENEN
Wat zien we in dit hoofdstuk? (cursus)
Biedt een fundamenteel overzicht van de analytische bouwstenen die nodig zijn om de complexe dynamiek van de
internationale politiek te begrijpen. De auteur introduceert verschillende analyseniveaus, variërend van de psychologie van
individuele leiders tot de dwingende structuur van het internationale systeem. Daarnaast worden diverse actoren besproken,
waarbij de focus ligt op zowel de traditionele staat als op transnationale netwerken en maatschappelijke klassen. Dit
hoofdstuk legt verder uit hoe belangen worden gevormd en welke rol materiële en immateriële behoeften spelen in politieke
besluitvorming. Tot slot volgt een uitgebreide classificatie van macht, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen dwingende,
institutionele, structurele en discursieve vormen. Deze theoretische kaders helpen om de interacties en drijfveren achter
wereldwijde politieke verschijnselen systematisch te verklaren.
1. ANALYSENIVEAUS (LEVELS OF ANALYSIS )
3
, DEFINITIE
- Nog niet volledig vastgelegd in de literatuur.
Analyselevels in de internationale politiek = zijn die sferen in de sociale realiteit – van het individu tot de hele
wereldgeschiedenis – waar de oorzaken van internationale politieke verschijnselen gelokaliseerd zijn.
➔ Deze sferen strekken zich uit van het microsurvey (het individu) via de staat tot het
macrosurvey (het internationale systeem en zelfs de wereldgeschiedenis).
➔ Analyselevels hebben verklarende waarde.
▪ Ze bieden verschillende 'locaties' waar we kunnen zoeken naar de redenen waarom bepaalde
gebeurtenissen plaatsvinden. Zo kan de buitenlandse politiek van een land worden verklaard
door te kijken naar de persoonlijkheid van een leider (individueel niveau), de machtsstrijd
tussen binnenlandse politieke partijen (staatsniveau), of de druk vanuit de internationale
machtsverhoudingen (systeemniveau)
De meeste stromingen geven voorrang aan één of meer analyseniveaus boven andere. Dit zijn:
- Ontologische verschijnselen: met hun relatieve belang en onderlinge verbanden behoren ze tot de
realiteit van de internationale politiek.
o Dit betekent dat de analyseniveaus deel uitmaken van de feitelijke realiteit van de wereldpolitiek. Het
zijn reële lagen waarin macht wordt uitgeoefend en belangen worden gevormd, zoals de anarchische
structuur van het internationale systeem of de discursieve structuren die bepalen hoe we over de
wereld denken.
- Epistemologische instrumenten: om een complexe kwestie op te splitsen in onderling
samenhangende delen of dimensies → studies kunnen analyseniveaus combineren, in
overeenstemming met de ontologische realiteit van niveaus
o Hierbij worden de niveaus gebruikt als analytische hulpmiddelen om een complexe realiteit op te
splitsen in onderling samenhangende delen. Het stelt onderzoekers in staat om een kwestie methodisch
te ontleden en te bestuderen welke factoren op welk niveau het zwaarst wegen voor een specifieke
verklaring.
KENNETH N. WALTZ & LEVELS OF ANALYSIS
Boek uit 1959 over three images (analyseniveaus)
- Eerste beeld: de aard van de mensheid en individuen (hij haalt beide door elkaar)
- Tweede beeld: de staat
- Derde beeld: het internationale systeem
De werkelijkheid is ingewikkelder (het is niet raadzaam om LoA te reduceren tot deze
drieledige weergave van LoA).
Zo zien we:
- De menselijke natuur
- Het individu
- De staat
- Het internationale systeem
- De wereldmaatschappij
- Diplomatieke en institutionele processen
- De discursieve structuur
- De totaliteit en geschiedenis van de sociale realiteit
4
