WERKCOLLEGE 1: AANVANG VAN DE STRAFPROCEDURE
Het Wetboek van SV bestaat uit 3 delen:
− Deel 1: Voorafgaande Titel (VT Sv.)
o Bevat de algemene principes
o Gaat over:
▪ wat een strafvordering is
▪ wat een burgerlijke
vordering is
▪ verjaringsregels
▪ andere basisregels van
de strafprocedure
Dit deel vormt dus de algemene
basis van het strafprocesrecht
− Deel 2: Onderzoeksfase
o Gaat over alles rond het
strafonderzoek
o Behandelt o.a.:
▪ de gerechtelijke politie
▪ de bevoegdheden van het Openbaar Ministerie (OM)
▪ de bevoegdheden van de onderzoeksrechter (OR)
▪ de bijzondere opsporingsmethoden (BOM)
Dit deel focust op hoe een strafonderzoek verloopt en wie welke bevoegdheden heeft.
− Deel 3: Vonnisfase/ Rechtbanken
o Gaat over alles rond de rechtbanken
▪ Behandelt:
• welke rechtbanken bevoegd zijn
• hoe de zaak voor de rechter komt
• hoe de vonnisfase verloopt
Dit deel gaat dus over de berechting van de zaak.
PARTIJEN IN HET STRAFPROCES
1) SLACHTOFFER – BURGERLIJKE PARTIJ
− Slachtoffer (art. 3bis VT Sv.)
o Gewoon het feitelijke slachtoffer, heeft nog geen juridische connotatie
o Heeft nog geen specifiek procesrechtelijk statuut
o Voorbeeld: slachtoffer van een misdrijf, maar nog geen verdere juridische stap gezet
Dit is dus het algemene, niet-juridische begrip van slachtoffer
− Benadeelde persoon (art. 5bis VT Sv.)
o Juridisch relevant statuut
o Hoe verkrijg je dit statuut?
▪ Door een verklaring af te leggen bij politie of parket
▪ In de praktijk: bij een klacht vragen ze vaak: “Wenst u benadeelde persoon te worden?”
o Rechten van de benadeelde persoon
▪ Recht op informatie over het verdere verloop van de zaak
▪ Ook informatie bij voorlopige hechtenis
▪ Wordt op de hoogte gehouden van belangrijke stappen
o Belangrijk: dit statuut is niet voldoende als je schadevergoeding wil
Vanaf het statuut van benadeelde persoon wordt het juridisch echt interessant, maar je kan er nog geen
schadevergoeding mee eisen
, − Burgerlijke partij
o De enige partij die schadevergoeding kan eisen in het strafproces!!!
o Wanneer kan je je burgerlijke partij stellen?
▪ 1. Als de strafvordering (SV) al is ingesteld
• Dan kan je je voegen bij de lopende zaak als burgerlijke partij
• Dit heet: zich voegen bij de zaak als BP
▪ 2. Als de strafvordering nog niet is ingesteld
• Dan zijn er 2 mogelijkheden:
o 1) Rechtstreekse dagvaarding (RD)
▪ Je dagvaardt de overtreder zelf rechtstreeks voor de rechtbank
▪ Mogelijk voor overtredingen en wanbedrijven
▪ Niet mogelijk voor misdaden
o 2) Klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter (OR)
▪ Je legt een klacht met burgerlijke partijstelling neer bij de OR
▪ Mogelijk voor wanbedrijven en misdaden
▪ Niet mogelijk voor overtredingen
o Gevolgen van het statuut burgerlijke partij
▪ Meer rechten tijdens het onderzoek
▪ Meer inspraak/ toegang in het onderzoek
▪ Noodzakelijk als je schadevergoeding wil
▪ Geeft dus een sterker procesrechtelijk statuut dan “benadeelde persoon”
OEFENING 1: STATUUT SLACHTOFFER
Stijn heeft ruzie met zijn partner Lia. Na wat wederzijds geroep en getier, loopt Stijn naar buiten en smijt de gloednieuwe
Iphone 15 (1800 euro!) van Lia aan diggelen, alsook hun relatie. Lia wil haar 1800 euro vergoed zien. Wat kan zij doen, in de
hypothese dat Stijn weigert de schade te vergoeden? (Art. 559 Sw. – GB 10-20 euro)
Beoordeel volgende stellingen:
− 1) Het volstaat dat Lia bij politie of parket klacht indient en zich benadeelde persoonverklaart.
− 2) Indien het OM de zaak seponeert, kan Lia Stijn rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele rechtbank.
− 3) Lia kan klacht met BPS neerleggen bij de OR zodat de SV en de burgerlijke vordering worden ingesteld
− 4) Indien het OM Stijn rechtstreeks dagvaardt, kan Lia zich via een eenvoudige verklaring burgerlijke partij stellen
tijdens de zitting voor de politierechtbank
− 5) Lia kan haar burgerlijke vordering niet aanhangig maken bij de vrederechter o.g.v. art.1382 BW., want
“le criminel tient le civil en état”.
Enkel stelling 4) is juist!
o Hoe oplossen?
▪ Stap 1: Welk soort misdrijf is het?
• Kijken naar de strafmaat: geldboete van 10–20 euro → OVERTREDING
• De bevoegde rechtbank hierbij is dus de politierechtbank
▪ Stap 2: Wat wil het slachtoffer precies?
• Lia wil schadevergoeding, dus het statuut van benadeelde persoon is niet voldoende
• Belangrijk: als je schadevergoeding wil, moet je burgerlijke partij worden.
▪ Analyse van de stellingen
• 1) Klacht indienen + benadeelde persoon worden
o Fout, waarom?
▪ Het statuut van benadeelde persoon geeft enkel recht op informatie
over het dossier, maar geen recht om schadevergoeding te eisen
Niet voldoende als Lia haar 1800 euro wil terugkrijgen.
• 2) Bij seponering door OM: Stijn rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele RB
o Fout, waarom?
, ▪ We zitten met een overtreding
▪ Bij een overtreding is niet de correctionele rechtbank bevoegd, maar de
politierechtbank
Rechtstreekse dagvaarding is wel mogelijk bij overtredingen of
wanbedrijven, maar dan voor de juiste rechtbank.
• 3) Klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter (OR)
o Fout, waarom?
▪ Klacht met burgerlijke partijstelling bij de OR kan enkel voor
wanbedrijven of misdaden, niet voor overtredingen
Bij een kleine overtreding ga je de onderzoeksrechter niet inschakelen.
• 4) Als het OM rechtstreeks dagvaardt: Lia kan zich op de zitting burgerlijke partij stellen
voor de politierechtbank
o Juist, waarom?
▪ We zitten met een overtreding, dus politierechtbank is bevoegd
▪ Als het OM de strafvordering instelt en Stijn dagvaardt, kan Lia zich bij
de zitting voegen als burgerlijke partij
Dat kan via eenvoudige verklaring op de zitting
• Belangrijk: dit is mogelijk bij overtredingen of wanbedrijven
• 5) Lia kan haar burgerlijke vordering niet aanhangig maken bij de vrederechter o.g.v. “le
criminel tient le civil en état”
o Fout, waarom?
▪ De stelling zegt dat dit niet kan, maar ze kan haar burgerlijke vordering
wél aanhangig maken bij de vrederechter, dus de stelling is fout
geformuleerd
OEFENING 2: STATUUT SLACHTOFFER
Tina komt thuis na een avondje dansen en ziet dat twee vensters van haar woning zijn ingegooid. Ze verwittigt meteen de
politie. De voorwerpen waarmee de feiten werden gepleegd, worden gemakkelijk gevonden en bevatten vingerafdrukken
van de verdachte. Uit de identificatie blijkt dat die persoon reeds geruime tijd gekend is bij het gerecht. (Art. 534ter Sw. –
GVS (gevangenisstraf) 1m-6m en/of GB 26-200euro)
Wat zou u Tina aanraden indien zij betrokken wil worden in de procedure en haar schade vergoed wil krijgen?
Denk aan de mogelijke scenario’s die zich kunnen voordoen (sepot/vervolging/buitengerechtelijke afhandeling).
Beoordeel volgende stellingen:
− 1) Indien het OM de zaak buitengerechtelijk wil afhandelen, moet (het niet-betwiste gedeelte van) Tina’s schade
vergoed of de burgerlijke aansprakelijkheid minstens erkend zijn.
− 2) Indien Tina van oordeel is dat het OO van het parket niet snel genoeg vordert, kan zij klacht met BPS neerleggen
voor de OR zodat een GO wordt opgestart.
− 3) Indien het parket de verdachte rechtstreeks dagvaardt, kan Tina zich voegen bij de procedure voor het
vonnisgerecht. Zij kan dit doen via eenvoudige verklaring ter terechtzitting.
− 4) Indien het parket een GO vordert, kan Tina zich voegen bij de procedure door zich bij de OR kenbaar te maken als BP
− 5) Indien het parket de zaak seponeert, kan Tina de verdachte rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele
rechtbank of klacht met BPS neerleggen bij de OR.
Alle stellingen zijn juist
▪ Hoe oplossen?
• Stap 1: Welk soort misdrijf is het?
o Kijk naar de juridische kwalificatie/strafmaat:
▪ 1 maand – 6 maanden gevangenisstraf met/of een boete van €26–200
Dit is een WANBEDRIJF
• Hierbij is de correctionele rechtbank bevoegd
• Stap 2: Wat wil het slachtoffer?
o Tina wil betrokken zijn bij de procedure en een schadevergoeding krijgen
, Dus het statuut van benadeelde persoon alleen is niet genoeg
Ze zal uiteindelijk burgerlijke partij (BP) moeten worden
• Analyse van de stellingen:
o 1) Bij buitengerechtelijke afhandeling moet het niet-betwiste deel van Tina’s
schade vergoed zijn of burgerlijke aansprakelijkheid erkend zijn
▪ Juist, waarom?
• Een buitengerechtelijke afhandeling (art. 216bis Sv. en
volgende) is een gunst van het parket:
o de verdachte kan buiten een proces om aan bepaalde
voorwaarden voldoen, daardoor kan de SV vervallen
o Belangrijke voorwaarde; het slachtoffer is vergoed of
minstens zijn burgerlijke aansprakelijkheid erkent
o 2) Als Tina vindt dat het OO van het parket niet snel genoeg gaat, kan zij klacht
met BPS neerleggen bij de OR zodat een GO wordt opgestart
▪ Juist, waarom?
• We zitten met een wanbedrijf
• Bij een wanbedrijf kan Tina klacht met burgerlijke partijstelling
neerleggen bij de onderzoeksrechter
• Daardoor wordt een gerechtelijk onderzoek (GO) opgestart
o Dit kan bij wanbedrijven of misdaden, niet bij
overtredingen
o 3) Als het parket de verdachte rechtstreeks dagvaardt, kan Tina zich voegen bij
de procedure voor het vonnisgerecht via eenvoudige verklaring ter terechtzitting
▪ Juist, waarom?
• Bij een wanbedrijf kan het parket de verdachte rechtstreeks
dagvaarden
• Dan komt de zaak voor het vonnisgerecht (hier: correctionele RB)
• Wat kan Tina doen?
o Zij kan zich dan voegen als burgerlijke partij via
eenvoudige verklaring op de zitting
Dit is een klassieke manier voor het slachtoffer om
zich BP te stellen wanneer het OM vervolgt.
o 4) Indien het parket een GO vordert, kan Tina zich ook al vroeger in de procedure
burgerlijke partij stellen bij de OR
▪ Juist, waarom?
• Als er een gerechtelijk onderzoek loopt is er een OR
• Tina hoeft dan niet te wachten tot de zitting
o Ze kan al tijdens het onderzoek zich burgerlijke partij
stellen bij de OR
o 5) Indien het parket de zaak seponeert, kan Tina de verdachte rechtstreeks
dagvaarden voor de correctionele RB of klacht met BPS neerleggen bij de OR
▪ Juist, waarom?
• Als het parket seponeert, betekent dat dat het OM niet vervolgt
• Maar Tina staat dan niet machteloos
• Bij een wanbedrijf heeft ze 2 mogelijkheden:
o 1. Rechtstreekse dagvaarding
▪ Naar de juiste rechtbank, hier de correctionele RB
o 2. Klacht met burgerlijke partijstelling bij de OR
▪ Ook mogelijk bij een wanbedrijf
Het Wetboek van SV bestaat uit 3 delen:
− Deel 1: Voorafgaande Titel (VT Sv.)
o Bevat de algemene principes
o Gaat over:
▪ wat een strafvordering is
▪ wat een burgerlijke
vordering is
▪ verjaringsregels
▪ andere basisregels van
de strafprocedure
Dit deel vormt dus de algemene
basis van het strafprocesrecht
− Deel 2: Onderzoeksfase
o Gaat over alles rond het
strafonderzoek
o Behandelt o.a.:
▪ de gerechtelijke politie
▪ de bevoegdheden van het Openbaar Ministerie (OM)
▪ de bevoegdheden van de onderzoeksrechter (OR)
▪ de bijzondere opsporingsmethoden (BOM)
Dit deel focust op hoe een strafonderzoek verloopt en wie welke bevoegdheden heeft.
− Deel 3: Vonnisfase/ Rechtbanken
o Gaat over alles rond de rechtbanken
▪ Behandelt:
• welke rechtbanken bevoegd zijn
• hoe de zaak voor de rechter komt
• hoe de vonnisfase verloopt
Dit deel gaat dus over de berechting van de zaak.
PARTIJEN IN HET STRAFPROCES
1) SLACHTOFFER – BURGERLIJKE PARTIJ
− Slachtoffer (art. 3bis VT Sv.)
o Gewoon het feitelijke slachtoffer, heeft nog geen juridische connotatie
o Heeft nog geen specifiek procesrechtelijk statuut
o Voorbeeld: slachtoffer van een misdrijf, maar nog geen verdere juridische stap gezet
Dit is dus het algemene, niet-juridische begrip van slachtoffer
− Benadeelde persoon (art. 5bis VT Sv.)
o Juridisch relevant statuut
o Hoe verkrijg je dit statuut?
▪ Door een verklaring af te leggen bij politie of parket
▪ In de praktijk: bij een klacht vragen ze vaak: “Wenst u benadeelde persoon te worden?”
o Rechten van de benadeelde persoon
▪ Recht op informatie over het verdere verloop van de zaak
▪ Ook informatie bij voorlopige hechtenis
▪ Wordt op de hoogte gehouden van belangrijke stappen
o Belangrijk: dit statuut is niet voldoende als je schadevergoeding wil
Vanaf het statuut van benadeelde persoon wordt het juridisch echt interessant, maar je kan er nog geen
schadevergoeding mee eisen
, − Burgerlijke partij
o De enige partij die schadevergoeding kan eisen in het strafproces!!!
o Wanneer kan je je burgerlijke partij stellen?
▪ 1. Als de strafvordering (SV) al is ingesteld
• Dan kan je je voegen bij de lopende zaak als burgerlijke partij
• Dit heet: zich voegen bij de zaak als BP
▪ 2. Als de strafvordering nog niet is ingesteld
• Dan zijn er 2 mogelijkheden:
o 1) Rechtstreekse dagvaarding (RD)
▪ Je dagvaardt de overtreder zelf rechtstreeks voor de rechtbank
▪ Mogelijk voor overtredingen en wanbedrijven
▪ Niet mogelijk voor misdaden
o 2) Klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter (OR)
▪ Je legt een klacht met burgerlijke partijstelling neer bij de OR
▪ Mogelijk voor wanbedrijven en misdaden
▪ Niet mogelijk voor overtredingen
o Gevolgen van het statuut burgerlijke partij
▪ Meer rechten tijdens het onderzoek
▪ Meer inspraak/ toegang in het onderzoek
▪ Noodzakelijk als je schadevergoeding wil
▪ Geeft dus een sterker procesrechtelijk statuut dan “benadeelde persoon”
OEFENING 1: STATUUT SLACHTOFFER
Stijn heeft ruzie met zijn partner Lia. Na wat wederzijds geroep en getier, loopt Stijn naar buiten en smijt de gloednieuwe
Iphone 15 (1800 euro!) van Lia aan diggelen, alsook hun relatie. Lia wil haar 1800 euro vergoed zien. Wat kan zij doen, in de
hypothese dat Stijn weigert de schade te vergoeden? (Art. 559 Sw. – GB 10-20 euro)
Beoordeel volgende stellingen:
− 1) Het volstaat dat Lia bij politie of parket klacht indient en zich benadeelde persoonverklaart.
− 2) Indien het OM de zaak seponeert, kan Lia Stijn rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele rechtbank.
− 3) Lia kan klacht met BPS neerleggen bij de OR zodat de SV en de burgerlijke vordering worden ingesteld
− 4) Indien het OM Stijn rechtstreeks dagvaardt, kan Lia zich via een eenvoudige verklaring burgerlijke partij stellen
tijdens de zitting voor de politierechtbank
− 5) Lia kan haar burgerlijke vordering niet aanhangig maken bij de vrederechter o.g.v. art.1382 BW., want
“le criminel tient le civil en état”.
Enkel stelling 4) is juist!
o Hoe oplossen?
▪ Stap 1: Welk soort misdrijf is het?
• Kijken naar de strafmaat: geldboete van 10–20 euro → OVERTREDING
• De bevoegde rechtbank hierbij is dus de politierechtbank
▪ Stap 2: Wat wil het slachtoffer precies?
• Lia wil schadevergoeding, dus het statuut van benadeelde persoon is niet voldoende
• Belangrijk: als je schadevergoeding wil, moet je burgerlijke partij worden.
▪ Analyse van de stellingen
• 1) Klacht indienen + benadeelde persoon worden
o Fout, waarom?
▪ Het statuut van benadeelde persoon geeft enkel recht op informatie
over het dossier, maar geen recht om schadevergoeding te eisen
Niet voldoende als Lia haar 1800 euro wil terugkrijgen.
• 2) Bij seponering door OM: Stijn rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele RB
o Fout, waarom?
, ▪ We zitten met een overtreding
▪ Bij een overtreding is niet de correctionele rechtbank bevoegd, maar de
politierechtbank
Rechtstreekse dagvaarding is wel mogelijk bij overtredingen of
wanbedrijven, maar dan voor de juiste rechtbank.
• 3) Klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter (OR)
o Fout, waarom?
▪ Klacht met burgerlijke partijstelling bij de OR kan enkel voor
wanbedrijven of misdaden, niet voor overtredingen
Bij een kleine overtreding ga je de onderzoeksrechter niet inschakelen.
• 4) Als het OM rechtstreeks dagvaardt: Lia kan zich op de zitting burgerlijke partij stellen
voor de politierechtbank
o Juist, waarom?
▪ We zitten met een overtreding, dus politierechtbank is bevoegd
▪ Als het OM de strafvordering instelt en Stijn dagvaardt, kan Lia zich bij
de zitting voegen als burgerlijke partij
Dat kan via eenvoudige verklaring op de zitting
• Belangrijk: dit is mogelijk bij overtredingen of wanbedrijven
• 5) Lia kan haar burgerlijke vordering niet aanhangig maken bij de vrederechter o.g.v. “le
criminel tient le civil en état”
o Fout, waarom?
▪ De stelling zegt dat dit niet kan, maar ze kan haar burgerlijke vordering
wél aanhangig maken bij de vrederechter, dus de stelling is fout
geformuleerd
OEFENING 2: STATUUT SLACHTOFFER
Tina komt thuis na een avondje dansen en ziet dat twee vensters van haar woning zijn ingegooid. Ze verwittigt meteen de
politie. De voorwerpen waarmee de feiten werden gepleegd, worden gemakkelijk gevonden en bevatten vingerafdrukken
van de verdachte. Uit de identificatie blijkt dat die persoon reeds geruime tijd gekend is bij het gerecht. (Art. 534ter Sw. –
GVS (gevangenisstraf) 1m-6m en/of GB 26-200euro)
Wat zou u Tina aanraden indien zij betrokken wil worden in de procedure en haar schade vergoed wil krijgen?
Denk aan de mogelijke scenario’s die zich kunnen voordoen (sepot/vervolging/buitengerechtelijke afhandeling).
Beoordeel volgende stellingen:
− 1) Indien het OM de zaak buitengerechtelijk wil afhandelen, moet (het niet-betwiste gedeelte van) Tina’s schade
vergoed of de burgerlijke aansprakelijkheid minstens erkend zijn.
− 2) Indien Tina van oordeel is dat het OO van het parket niet snel genoeg vordert, kan zij klacht met BPS neerleggen
voor de OR zodat een GO wordt opgestart.
− 3) Indien het parket de verdachte rechtstreeks dagvaardt, kan Tina zich voegen bij de procedure voor het
vonnisgerecht. Zij kan dit doen via eenvoudige verklaring ter terechtzitting.
− 4) Indien het parket een GO vordert, kan Tina zich voegen bij de procedure door zich bij de OR kenbaar te maken als BP
− 5) Indien het parket de zaak seponeert, kan Tina de verdachte rechtstreeks dagvaarden voor de correctionele
rechtbank of klacht met BPS neerleggen bij de OR.
Alle stellingen zijn juist
▪ Hoe oplossen?
• Stap 1: Welk soort misdrijf is het?
o Kijk naar de juridische kwalificatie/strafmaat:
▪ 1 maand – 6 maanden gevangenisstraf met/of een boete van €26–200
Dit is een WANBEDRIJF
• Hierbij is de correctionele rechtbank bevoegd
• Stap 2: Wat wil het slachtoffer?
o Tina wil betrokken zijn bij de procedure en een schadevergoeding krijgen
, Dus het statuut van benadeelde persoon alleen is niet genoeg
Ze zal uiteindelijk burgerlijke partij (BP) moeten worden
• Analyse van de stellingen:
o 1) Bij buitengerechtelijke afhandeling moet het niet-betwiste deel van Tina’s
schade vergoed zijn of burgerlijke aansprakelijkheid erkend zijn
▪ Juist, waarom?
• Een buitengerechtelijke afhandeling (art. 216bis Sv. en
volgende) is een gunst van het parket:
o de verdachte kan buiten een proces om aan bepaalde
voorwaarden voldoen, daardoor kan de SV vervallen
o Belangrijke voorwaarde; het slachtoffer is vergoed of
minstens zijn burgerlijke aansprakelijkheid erkent
o 2) Als Tina vindt dat het OO van het parket niet snel genoeg gaat, kan zij klacht
met BPS neerleggen bij de OR zodat een GO wordt opgestart
▪ Juist, waarom?
• We zitten met een wanbedrijf
• Bij een wanbedrijf kan Tina klacht met burgerlijke partijstelling
neerleggen bij de onderzoeksrechter
• Daardoor wordt een gerechtelijk onderzoek (GO) opgestart
o Dit kan bij wanbedrijven of misdaden, niet bij
overtredingen
o 3) Als het parket de verdachte rechtstreeks dagvaardt, kan Tina zich voegen bij
de procedure voor het vonnisgerecht via eenvoudige verklaring ter terechtzitting
▪ Juist, waarom?
• Bij een wanbedrijf kan het parket de verdachte rechtstreeks
dagvaarden
• Dan komt de zaak voor het vonnisgerecht (hier: correctionele RB)
• Wat kan Tina doen?
o Zij kan zich dan voegen als burgerlijke partij via
eenvoudige verklaring op de zitting
Dit is een klassieke manier voor het slachtoffer om
zich BP te stellen wanneer het OM vervolgt.
o 4) Indien het parket een GO vordert, kan Tina zich ook al vroeger in de procedure
burgerlijke partij stellen bij de OR
▪ Juist, waarom?
• Als er een gerechtelijk onderzoek loopt is er een OR
• Tina hoeft dan niet te wachten tot de zitting
o Ze kan al tijdens het onderzoek zich burgerlijke partij
stellen bij de OR
o 5) Indien het parket de zaak seponeert, kan Tina de verdachte rechtstreeks
dagvaarden voor de correctionele RB of klacht met BPS neerleggen bij de OR
▪ Juist, waarom?
• Als het parket seponeert, betekent dat dat het OM niet vervolgt
• Maar Tina staat dan niet machteloos
• Bij een wanbedrijf heeft ze 2 mogelijkheden:
o 1. Rechtstreekse dagvaarding
▪ Naar de juiste rechtbank, hier de correctionele RB
o 2. Klacht met burgerlijke partijstelling bij de OR
▪ Ook mogelijk bij een wanbedrijf
