Internationaal ondernemen
Inhoudsopgave
1. Internationale handel, een aantal theorieën........................................................................................................3
1.1. Handelstheorieën..........................................................................................................................................3
1.1.1. Country-based/ historische handelstheorieën......................................................................................3
1.1.2. Moderne/ firm-based handelstheorieën...............................................................................................8
1.1.2. Het Diamantmodel van Porter.............................................................................................................10
1.2. Het ontstaan van geld.................................................................................................................................11
1.3. Theorie van vraag en aanbod op een internationale markt.......................................................................12
1.3.1. Consumentensurplus...........................................................................................................................13
1.3.2. Producentensurplus.............................................................................................................................13
1.3.3. Elasticiteit en consumenten- en producentensurplus.........................................................................15
1.3.4. Vraag en aanbod in internationale context.........................................................................................15
1.4. Factormobiliteit...........................................................................................................................................16
2. Globalisering, vrijhandel en protectionisme.......................................................................................................16
2.1. Internationale instellingen..........................................................................................................................16
2.1.1. De Wereldhandelsorganisatie..............................................................................................................16
2.1.2. De Verenigde Naties............................................................................................................................17
2.1.3. De wereldbank.....................................................................................................................................17
2.1.4. Het IMF................................................................................................................................................17
2.1.5. De G20.................................................................................................................................................18
2.2. Globalisering...............................................................................................................................................18
2.2.1. De multidimensionaliteit van globalisering.........................................................................................18
2.2.2. Van multinationaal naar globaal..........................................................................................................19
2.2.3. Is de globaliseringshype over?.............................................................................................................21
2.2.4. Globalisering en het milieu: zegen of vloek?.......................................................................................24
2.2.5. Van anti-globalisering tot anders-globalisering...................................................................................28
4. Macro-economische indicatoren.........................................................................................................................31
4.1. De betalingsbalans......................................................................................................................................31
4.1.1. Posten op de betalingsbalans..............................................................................................................31
4.1.2. De betekenis van de betalingsbalans...................................................................................................32
4.2. Directe buitenlandse investeringen............................................................................................................33
4.3. Nettoruilvoet (terms of trade)....................................................................................................................34
5. De internationale financiële markt......................................................................................................................35
5.1. De financiële omgeving...............................................................................................................................35
5.1.1. De internationale kapitaalmarkt..........................................................................................................35
5.1.2. De wisselmarkt....................................................................................................................................37
5.1.3. Wisseltransacties op de contantmarkt of de termijnmarkt?...............................................................39
5.1.4. Arbitrage bij wisseltransacties.............................................................................................................45
5.1.5. De Eurocurrency market......................................................................................................................47
5.1.6. SWIFT...................................................................................................................................................48
6. Wisselkoerssystemen: de rol van de overheid....................................................................................................49
, 6.1. De overheid.................................................................................................................................................49
6.1.1. Vlottende wisselkoersen......................................................................................................................49
6.1.2. Gekoppelde(eng: pegged) of stabiele wisselkoers..............................................................................50
6.1.3. 3 vragen : indien wordt gekozen voor een gekoppeld/ stabiel wisselkoerssysteem...........................50
6.1.4. Begrippen.............................................................................................................................................53
6.1.5. Facotren waarmee een overheid rekening zal houden.......................................................................53
6.2. Controle op de toegang tot de wisselmarkt................................................................................................54
7. Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen...............................................................................55
7.1. Duurzaam internationaal ondernemen: basistellingen..............................................................................55
7.1.1. 3P’s.......................................................................................................................................................55
7.1.2. Overshoot............................................................................................................................................56
7.1.3. De Donut-economie.............................................................................................................................57
7.1.4. Cradle to Cradle (C2C)..........................................................................................................................58
7.2. Duurzaam internationaal ondernemen......................................................................................................59
7.2.1. Wat is nu precies duurzaam internationaal ondernemen?.................................................................59
7.2.2. Waarom is duurzaam internationaal ondernemen zo belangrijk?......................................................59
7.2.3. Hoe ga je als duurzaam internationale ondernemer te werk?............................................................59
7.3. Ethisch verantwoord internationaal ondernemen......................................................................................60
7.3.1. Ethisch verantwoord internationaal ondernemen en ethische dilemma’s.........................................60
7.3.2. Ethische uitdagingen voor een internationaal ondernemer...............................................................61
2
, 1. Internationale handel, een aantal theorieën
1.1. Handelstheorieën
1.1.1. Country-based/ historische handelstheorieën
1.1.1.1. Het mercantilisme
=geen echte handelstheorie, eerder een denkwijze
< 1750
Het idee = dat de algmene welvaart van een land evenredig toenam/afnam met zijn voorraad
edelmetaal(=goud of zilver)
Activiteit = goudvoorraad toenam (uitvoer van goederen met betaling met goud
of zilver) = positief
Activiteit = goudvoorraad afnam (invoer van goederen tegen betaling met goud of
zilver) = negatief
Invoer = niet wenselijk. De toename van goud en zilver in het ene land = een evenredige
afname in het andere land
De overheid = legde aantal belasting op om invoer af te remmen en trachtte de uitvoer te
stimuleren.
Echter indien invoer van een bepaald product echt nodig was, dit zo snel mogelijk in het
productieproces te doen: liever invoer van grondstoffen dan invoer van afgewerkte
producten, want grondstoffen kosten minder dan afgewerkte producten
Strategie/reflex = Protectionisme
=waarbij een land haar eigen productie en economie gaat afgeschermen van buitenlandse
concurrenten
Vandaag nog actueel bv: Trump
+ nog economen die mercantilistisch denken = neo-mercantilisten
De focus is wel verschoven van het opbouwen van goud en zilverreserves naar het
verzamelen van jobs, dankzij het generen van een grotere export dan import
= creëren van een overschot op de handelsbalans
Volgens het mercantilisme = groei in welvaart van het ene land steeds ten nadele van een
ander land
Globaal gezien = zero-sum-activiteit
3
, 1.1.1.2. Adam Smith: theorie der absolute kostenvoordelen
1776 = Adam Smith
In te gaan tegen het protectionistisch denken (kenmerken was voor mercantilisme)
Dat stelt dat elk land zijn plaats verdient in het internationale handelsverkeer
In dit werk promoot Smith vrijhandel en vergelijkt hij nationale economieën met individuele
huishoudens, waarbij elk huishouden een beperkt aantal zaken produceert voor eigen
verbruik en de andere goederen die het nodig heeft van andere huishoudens koopt.
Pleit voor specialisatie
Arbeidswaardeleer
=deze stelt dat de waarde van een product afhangt van het aantal uren die nodig waren om
het product te vervaardigen.
Beter produceren?
2 manieren uitdrukken:
1. Arbeidsproductiviteit = de hoeveelheid goederen die één arbeider kan produceren in
één uur
2. Omgekeerd, het aantal uren die één arbeider nodig heeft om één eenheid goed te
produceren
In geval van vrije handel, volgens theorie van Adam Smith, zou een land zich moeten
toeleggen op de productie van het goed dat het land het beste kan
Absoluut voordeel heeft
Een land heeft een absoluut voordeel als het met dezelfde input meer output genereert of
eenzelfde output met minder input.
Handel = positive-sum activiteit
= minstens een van beide landen steeds beter af is bij vrije handel en niet meer ten koste van
het andere land + meeste gevallen worden beide landen er beter van.
4
Inhoudsopgave
1. Internationale handel, een aantal theorieën........................................................................................................3
1.1. Handelstheorieën..........................................................................................................................................3
1.1.1. Country-based/ historische handelstheorieën......................................................................................3
1.1.2. Moderne/ firm-based handelstheorieën...............................................................................................8
1.1.2. Het Diamantmodel van Porter.............................................................................................................10
1.2. Het ontstaan van geld.................................................................................................................................11
1.3. Theorie van vraag en aanbod op een internationale markt.......................................................................12
1.3.1. Consumentensurplus...........................................................................................................................13
1.3.2. Producentensurplus.............................................................................................................................13
1.3.3. Elasticiteit en consumenten- en producentensurplus.........................................................................15
1.3.4. Vraag en aanbod in internationale context.........................................................................................15
1.4. Factormobiliteit...........................................................................................................................................16
2. Globalisering, vrijhandel en protectionisme.......................................................................................................16
2.1. Internationale instellingen..........................................................................................................................16
2.1.1. De Wereldhandelsorganisatie..............................................................................................................16
2.1.2. De Verenigde Naties............................................................................................................................17
2.1.3. De wereldbank.....................................................................................................................................17
2.1.4. Het IMF................................................................................................................................................17
2.1.5. De G20.................................................................................................................................................18
2.2. Globalisering...............................................................................................................................................18
2.2.1. De multidimensionaliteit van globalisering.........................................................................................18
2.2.2. Van multinationaal naar globaal..........................................................................................................19
2.2.3. Is de globaliseringshype over?.............................................................................................................21
2.2.4. Globalisering en het milieu: zegen of vloek?.......................................................................................24
2.2.5. Van anti-globalisering tot anders-globalisering...................................................................................28
4. Macro-economische indicatoren.........................................................................................................................31
4.1. De betalingsbalans......................................................................................................................................31
4.1.1. Posten op de betalingsbalans..............................................................................................................31
4.1.2. De betekenis van de betalingsbalans...................................................................................................32
4.2. Directe buitenlandse investeringen............................................................................................................33
4.3. Nettoruilvoet (terms of trade)....................................................................................................................34
5. De internationale financiële markt......................................................................................................................35
5.1. De financiële omgeving...............................................................................................................................35
5.1.1. De internationale kapitaalmarkt..........................................................................................................35
5.1.2. De wisselmarkt....................................................................................................................................37
5.1.3. Wisseltransacties op de contantmarkt of de termijnmarkt?...............................................................39
5.1.4. Arbitrage bij wisseltransacties.............................................................................................................45
5.1.5. De Eurocurrency market......................................................................................................................47
5.1.6. SWIFT...................................................................................................................................................48
6. Wisselkoerssystemen: de rol van de overheid....................................................................................................49
, 6.1. De overheid.................................................................................................................................................49
6.1.1. Vlottende wisselkoersen......................................................................................................................49
6.1.2. Gekoppelde(eng: pegged) of stabiele wisselkoers..............................................................................50
6.1.3. 3 vragen : indien wordt gekozen voor een gekoppeld/ stabiel wisselkoerssysteem...........................50
6.1.4. Begrippen.............................................................................................................................................53
6.1.5. Facotren waarmee een overheid rekening zal houden.......................................................................53
6.2. Controle op de toegang tot de wisselmarkt................................................................................................54
7. Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen...............................................................................55
7.1. Duurzaam internationaal ondernemen: basistellingen..............................................................................55
7.1.1. 3P’s.......................................................................................................................................................55
7.1.2. Overshoot............................................................................................................................................56
7.1.3. De Donut-economie.............................................................................................................................57
7.1.4. Cradle to Cradle (C2C)..........................................................................................................................58
7.2. Duurzaam internationaal ondernemen......................................................................................................59
7.2.1. Wat is nu precies duurzaam internationaal ondernemen?.................................................................59
7.2.2. Waarom is duurzaam internationaal ondernemen zo belangrijk?......................................................59
7.2.3. Hoe ga je als duurzaam internationale ondernemer te werk?............................................................59
7.3. Ethisch verantwoord internationaal ondernemen......................................................................................60
7.3.1. Ethisch verantwoord internationaal ondernemen en ethische dilemma’s.........................................60
7.3.2. Ethische uitdagingen voor een internationaal ondernemer...............................................................61
2
, 1. Internationale handel, een aantal theorieën
1.1. Handelstheorieën
1.1.1. Country-based/ historische handelstheorieën
1.1.1.1. Het mercantilisme
=geen echte handelstheorie, eerder een denkwijze
< 1750
Het idee = dat de algmene welvaart van een land evenredig toenam/afnam met zijn voorraad
edelmetaal(=goud of zilver)
Activiteit = goudvoorraad toenam (uitvoer van goederen met betaling met goud
of zilver) = positief
Activiteit = goudvoorraad afnam (invoer van goederen tegen betaling met goud of
zilver) = negatief
Invoer = niet wenselijk. De toename van goud en zilver in het ene land = een evenredige
afname in het andere land
De overheid = legde aantal belasting op om invoer af te remmen en trachtte de uitvoer te
stimuleren.
Echter indien invoer van een bepaald product echt nodig was, dit zo snel mogelijk in het
productieproces te doen: liever invoer van grondstoffen dan invoer van afgewerkte
producten, want grondstoffen kosten minder dan afgewerkte producten
Strategie/reflex = Protectionisme
=waarbij een land haar eigen productie en economie gaat afgeschermen van buitenlandse
concurrenten
Vandaag nog actueel bv: Trump
+ nog economen die mercantilistisch denken = neo-mercantilisten
De focus is wel verschoven van het opbouwen van goud en zilverreserves naar het
verzamelen van jobs, dankzij het generen van een grotere export dan import
= creëren van een overschot op de handelsbalans
Volgens het mercantilisme = groei in welvaart van het ene land steeds ten nadele van een
ander land
Globaal gezien = zero-sum-activiteit
3
, 1.1.1.2. Adam Smith: theorie der absolute kostenvoordelen
1776 = Adam Smith
In te gaan tegen het protectionistisch denken (kenmerken was voor mercantilisme)
Dat stelt dat elk land zijn plaats verdient in het internationale handelsverkeer
In dit werk promoot Smith vrijhandel en vergelijkt hij nationale economieën met individuele
huishoudens, waarbij elk huishouden een beperkt aantal zaken produceert voor eigen
verbruik en de andere goederen die het nodig heeft van andere huishoudens koopt.
Pleit voor specialisatie
Arbeidswaardeleer
=deze stelt dat de waarde van een product afhangt van het aantal uren die nodig waren om
het product te vervaardigen.
Beter produceren?
2 manieren uitdrukken:
1. Arbeidsproductiviteit = de hoeveelheid goederen die één arbeider kan produceren in
één uur
2. Omgekeerd, het aantal uren die één arbeider nodig heeft om één eenheid goed te
produceren
In geval van vrije handel, volgens theorie van Adam Smith, zou een land zich moeten
toeleggen op de productie van het goed dat het land het beste kan
Absoluut voordeel heeft
Een land heeft een absoluut voordeel als het met dezelfde input meer output genereert of
eenzelfde output met minder input.
Handel = positive-sum activiteit
= minstens een van beide landen steeds beter af is bij vrije handel en niet meer ten koste van
het andere land + meeste gevallen worden beide landen er beter van.
4
