HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1. DOUANEBELEID
Indirecte belastingen
Directe belastingen
= deze worden opgeheven op inkomen/vermogen van burgers en bedrijven.
= deze zijn direct zichtbaar voor de belastingbetaler omdat je ze zelf moet aangeven en/of afdragen.
Belangrijke kenmerken:
- Ze zijn gebaseerd op wat een persoon/bedrijf verdient/bezit
- De overheid gebruikt deze om algemene overheidsuitgaven te financieren
- Geen direct verband met handel of goederen die grenzen passeren
Voorbeelden: Personenbelasting, vennootschapsbelasting, (on)roerende voorheffing
Indirecte belastingen:
= worden geheven op consumptie, productie of invoer van goederen of diensten.
= Ze zitten verwerkt in de prijs van een product.
Belangrijke kenmerken:
- Wanneer goederen geproduceerd, ingevoerd of verkocht worden
- Deze worden vaak afgerekend aan de grens
- Belastingbetaler niet bekend bij fiscus
Voorbeelden:
- BTW/VAT (Belasting over Toegevoegde - Registratierechten: belastingen die je
Waarde): wordt geheven op bijna elk betaalt als je een officieel document laat
product of dienst. Deze worden betaald registreren bij de overheid.
door de consument - Hypotheekrechten: belastingen die worden
- Accijnzen/excise: verbruiksbelasting op betaald wanneer een hypothecaire lening
schadelijke of gereguleerde producten officieel wordt vastgelegd bij een notariële
zoals alcohol, tabak en energieproducten. akte.
- Douanerechten/Customs duty - Griffierechten: kosten die je betaalt aan de
(invoerrechten): belastingen die worden rechtbank om een dossier te openen of een
geheven op goederen die worden procedure te starten.
ingevoerd uit landen buiten de EU. - Erfbelasting: belasting die je betaalt
wanneer je een erfenis ontvangt.
Douanebeleid gebaseerd op het principe van de douane-unie
Douane-unie/customs union
= een vorm van economische integratie waarbij een groep landen beslist om samen één douanegebied te
vormen.
= met als doel de handel binnen de unie te vereenvoudigen en zich naar buiten toe als één economisch blok
op te stellen.
→ voorbeeld is de EU
Er zijn 4 grote kenmerken bij een douane-unie:
1) Gemeenschappelijke invoerrechten (Common External Tariff)
- Alle lidstaten passen dezelfde douanetarieven toe op goederen van buiten het
douanegebied
- Er is geen concurrentie tussen de lidstaten door verschillende invoertarieven
- Tarifair systeem wordt centraal beheerd (EU-niveau)
- Zorgt voor vrij verkeer (free circulation) binnen de unie
1
, ➢ Goederen die in het vrije verkeer zijn, zijn goederen binnen de unie die door een
primaire sector worden voortgebracht
➢ Of binnen de unie in de secundaire sector ontstaan uit vernoemde goederen van
de primaire sector
➢ Ook goederen van buiten de unie die in de unie worden gebracht en waarop
invoerrechten betaald werden
2) Gemeenschappelijke douanewetgeving (Union Customs Code UCC)
- Alle landen van de unie dienen zo veel mogelijk dezelfde douanewetgeving te hanteren
- Dit zit vervat in een Uniedouanewetboek, uitvoeringsverordening, gedelegeerde uitvoering
van het wetboek, de Gecombineerde Nomenclatuur en internationale verdragen
3) Gemeenschappelijke handelspolitiek
- Landen buiten de unie moeten door de landen in de unie uniform beheerd worden
- Daarvoor is er een douanewetgeving en gemeenschappelijke invoerrechten nodig
• Invoerquota
• vrijhandelsverdragen
- Nog aparte geldende regels binnen een unie
• Antidumpingregel in EU
• Beschermingsmaatregelen
4) Harmonisatie van overige indirecte belastingen
- Binnen de EU is er nog een lange weg af te leggen i.v.m. harmonisatie in tarieven.
➢ Ze harmoniseren wel het btw-systeem en accijnsregels
➢ En er zijn minimumtarieven vastgesteld
- Aparte regels met landen die niet in de EU zitten zoals, Turkije, Andorra, San Marino
Land Standaardtarief Verlaagd tarief
België 21% 6% 12%
Duitsland 19% 7%
Frankrijk 20% 2.1% 5.5% 10%
Luxenburg 17% 3% 8%
Nederland 21% 9%
Douanebeleid gebaseerd op het principe van de vrijhandelszone
Vrijhandelszone
= handel tussen deelnemende landen liberaliseren, maar elk land behoudt zijn eigen douanebeleid
= zij hebben geen gemeenschappelijke invoerrechten, douanewetgeving of handelspolitiek.
→ land van oorsprong in de vrijhandelszone betaalt geen/verminderde invoerrechten (partnerland)
Voorbeelden:
- EFTA (Zwitserland, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein) → EVA (Europese
VrijhandelsAssociatie)
- USMCA (VS, Canada, Mexico)
- Mercosur (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay)
- ASEAN (Indonesië, maleisië, Singapore, Thailand, filipijnen, Vietnam, Brunei, Laos, Cambodia,
Myanmar)
- Andesgemeenschap/CAN (Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru)
2
, 2. INTERNATIONALE INSTELLINGEN M.B.T. DOUANE
Wereldhandelsorganisatie
Wereldhandelsorganisatie/WTO (World Trade Organization)
= een internationale organisatie die instaat voor het regelen, bevorderen en controleren van internationale
handel.
= ze zorgt dat de handel tussen de landen eerlijk, transparant en voorspelbaar verloopt.
→ WTO = alle landen ter wereld
Wat doet het WTO:
1) Regels opstellen voor de wereldhandel
2) Bilaterale overleg en multilaterale onderhandelingen
3) Toezicht en geschillenbeslechting
4) Handelsliberalisering
Belangrijkste principes:
1) Non-discriminatie = MFN-principe (Most Favoured Nation): een voordeel voor 1 land= voordeel alle
landen
2) Bescherming nationale nijverheid
3) Regelmatige verlangingen van invoerrechten moeten afgesproken worden
4) Bepalingen in douanewaarde → opbrengsten verhogen dmv waarde van ingevoerde goederen te
verhogen = not done
Werelddouaneorganisatie
Werelddouaneorganisatie WDO/WCO (World Customs Organization)
= een internationale organisatie die zich specifiek bezighoudt met douanezaken wereldwijd.
→ hoofdkantoor: BXL
Wat doet het WDO/WCO?
1) Ontwikkelt douanestandaarden en systemen
a. Vb: Hamonized System (HS-codes)
2) Zorgt voor samenwerking tussen douanediensten om info uit te wisselen over vb:
fraude,smokkel,drugs,…
3) Modernisering van douaneprocessen
4) Veiligheid en handelsfacilitatie
3. EUROPESE INTEGRATIE
Hieronder een overzicht van belangrijke verdragen en akkoorden die geleid hebben tot de huidige EU
1) BLEU-Verdrag
- 1921 BE en Lux --> BLEU
- Economische unie: Gemeenschappelijke munt en douanegebied & vrij verkeer van goederen
2) Benelux-Conventie
- 1944 BE, NL en Lux
- Afschaffing van douanerechten, harmonisatie economische regels
- Voorbereiding op EU Vrijhandelszone en Douane Unie
3) Verdragen van Rome
- 1957 oprichting van Europese Economische Gemeenschap EEG
- Gemeenschappelijke markt, geleidelijke afschaffing van douanerechten, douanetarief tov derde
landen
- Euratom = samenwerking in kernenergie
4) Akkoord van Schengen
- 1985
- Afschaffing grenscontroles bij personenverkeer van deelnemende landen
5) Europese Akte
- 1986
- 1992: interne markt vervolledigd
3
, • Interne markt = vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal
- Basis voor harmonisatie btw, maatregelen douaneprocedures, meer politieke samenwerking
6) Economische en Monetaire Unie (EMU)
- 2002: 1 munt: euro → gezamenlijk monetair beleid → versterkt de interne markt
- Europese Centrale Bank (ECB)
7) Verdrag van Lissabon
- 2007: EU efficienter en democratischer
- EU exclusieve bevoegdheid over Douane-unie en handelspolitiek
• Besluitvorming sneller en EU Parlement heeft meer macht
4. EUROPESE UNIE
Europese Unie
= een economische en politieke samenwerking tussen Europese landen die beslissen om bepaalde
bevoegheden gezamenlijk uit te oefenen.
EU omvat de douane-unie, interne markt, gemeenschappelijke handelspolitiek, harmonisatie van indirecte
belastingen, vrij verkeer van goederen, diensten, personen, kapitaal.
→ niet elk land dat deelneemt aan de interne markt behoort automatisch tot de andere gebieden (douane,
fiscaal, accijns)
Belangrijk onderscheid:
- Poltieke Europese Unie - Fiscaal gebied EU
- Douanegebied EU - Accijnsgebied EU
Douanegebied EU
= een gebied waarin het douanewetboek (UCC) van toepassing is, geen douanerechten worden geheven op
verkeer tussen lidstaten en een gemeenschappelijk extern tarief voor derde landen.
Fiscaal gebied EU
= btw-gebied van de EU tellen btw-richtlijnen en transacties worden gezien als intracommunautaire leveringen
en intracommunautaire verwervingen. Btw-gebied ≠ douanegebied
→ afhankelijk van het gebied zijn er verschillende douane documenten verreist:
Binnen douane: geen in/uit-voeraangifte, geen douanerechten
Tussen douanegebied en derde landen: in/uit-voeraangifte
Tussen btw en niet-btw gebied: btw formaliteiten en geen douane rechten
Accijnsgebied EU
= een gebied waarin de EU-accijnsrichtlijnen gelden, goederen onder schorsing kunnen worden vervoerd via
EMCS en geharmoniseerde regels
Politieke EU Douanegebied EU BTW-gebied Accijnsgebied EU Gevolgen
EU
Monaco ✓ ✓ ✓ Geen douane-,btw- of accijnsformaliteiten
San Marino ✓ ✓ ✓ Behandeld als EU-gebied
Andorra ✓ Douanevrij voor industriële goederen
Athos ✓ ✓ Fiscale in/uitvoer
A-Eilanden ✓ ✓ Btw-en accijnsformaliteiten
Canarische ✓ ✓ Geen btw en geen accijnzen
eilanden
Ceuta & Melilla ✓ ✓ Fiscaal derde gebied
Frans Guyana ✓ ✓ Btw-technisch derde
Guadeloupe & ✓ ✓ ✓ ✓ Volledig EU-gebied
Martinique
Reunion ✓ ✓ ✓ ✓ Volledig EU-gebied
4
1. DOUANEBELEID
Indirecte belastingen
Directe belastingen
= deze worden opgeheven op inkomen/vermogen van burgers en bedrijven.
= deze zijn direct zichtbaar voor de belastingbetaler omdat je ze zelf moet aangeven en/of afdragen.
Belangrijke kenmerken:
- Ze zijn gebaseerd op wat een persoon/bedrijf verdient/bezit
- De overheid gebruikt deze om algemene overheidsuitgaven te financieren
- Geen direct verband met handel of goederen die grenzen passeren
Voorbeelden: Personenbelasting, vennootschapsbelasting, (on)roerende voorheffing
Indirecte belastingen:
= worden geheven op consumptie, productie of invoer van goederen of diensten.
= Ze zitten verwerkt in de prijs van een product.
Belangrijke kenmerken:
- Wanneer goederen geproduceerd, ingevoerd of verkocht worden
- Deze worden vaak afgerekend aan de grens
- Belastingbetaler niet bekend bij fiscus
Voorbeelden:
- BTW/VAT (Belasting over Toegevoegde - Registratierechten: belastingen die je
Waarde): wordt geheven op bijna elk betaalt als je een officieel document laat
product of dienst. Deze worden betaald registreren bij de overheid.
door de consument - Hypotheekrechten: belastingen die worden
- Accijnzen/excise: verbruiksbelasting op betaald wanneer een hypothecaire lening
schadelijke of gereguleerde producten officieel wordt vastgelegd bij een notariële
zoals alcohol, tabak en energieproducten. akte.
- Douanerechten/Customs duty - Griffierechten: kosten die je betaalt aan de
(invoerrechten): belastingen die worden rechtbank om een dossier te openen of een
geheven op goederen die worden procedure te starten.
ingevoerd uit landen buiten de EU. - Erfbelasting: belasting die je betaalt
wanneer je een erfenis ontvangt.
Douanebeleid gebaseerd op het principe van de douane-unie
Douane-unie/customs union
= een vorm van economische integratie waarbij een groep landen beslist om samen één douanegebied te
vormen.
= met als doel de handel binnen de unie te vereenvoudigen en zich naar buiten toe als één economisch blok
op te stellen.
→ voorbeeld is de EU
Er zijn 4 grote kenmerken bij een douane-unie:
1) Gemeenschappelijke invoerrechten (Common External Tariff)
- Alle lidstaten passen dezelfde douanetarieven toe op goederen van buiten het
douanegebied
- Er is geen concurrentie tussen de lidstaten door verschillende invoertarieven
- Tarifair systeem wordt centraal beheerd (EU-niveau)
- Zorgt voor vrij verkeer (free circulation) binnen de unie
1
, ➢ Goederen die in het vrije verkeer zijn, zijn goederen binnen de unie die door een
primaire sector worden voortgebracht
➢ Of binnen de unie in de secundaire sector ontstaan uit vernoemde goederen van
de primaire sector
➢ Ook goederen van buiten de unie die in de unie worden gebracht en waarop
invoerrechten betaald werden
2) Gemeenschappelijke douanewetgeving (Union Customs Code UCC)
- Alle landen van de unie dienen zo veel mogelijk dezelfde douanewetgeving te hanteren
- Dit zit vervat in een Uniedouanewetboek, uitvoeringsverordening, gedelegeerde uitvoering
van het wetboek, de Gecombineerde Nomenclatuur en internationale verdragen
3) Gemeenschappelijke handelspolitiek
- Landen buiten de unie moeten door de landen in de unie uniform beheerd worden
- Daarvoor is er een douanewetgeving en gemeenschappelijke invoerrechten nodig
• Invoerquota
• vrijhandelsverdragen
- Nog aparte geldende regels binnen een unie
• Antidumpingregel in EU
• Beschermingsmaatregelen
4) Harmonisatie van overige indirecte belastingen
- Binnen de EU is er nog een lange weg af te leggen i.v.m. harmonisatie in tarieven.
➢ Ze harmoniseren wel het btw-systeem en accijnsregels
➢ En er zijn minimumtarieven vastgesteld
- Aparte regels met landen die niet in de EU zitten zoals, Turkije, Andorra, San Marino
Land Standaardtarief Verlaagd tarief
België 21% 6% 12%
Duitsland 19% 7%
Frankrijk 20% 2.1% 5.5% 10%
Luxenburg 17% 3% 8%
Nederland 21% 9%
Douanebeleid gebaseerd op het principe van de vrijhandelszone
Vrijhandelszone
= handel tussen deelnemende landen liberaliseren, maar elk land behoudt zijn eigen douanebeleid
= zij hebben geen gemeenschappelijke invoerrechten, douanewetgeving of handelspolitiek.
→ land van oorsprong in de vrijhandelszone betaalt geen/verminderde invoerrechten (partnerland)
Voorbeelden:
- EFTA (Zwitserland, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein) → EVA (Europese
VrijhandelsAssociatie)
- USMCA (VS, Canada, Mexico)
- Mercosur (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay)
- ASEAN (Indonesië, maleisië, Singapore, Thailand, filipijnen, Vietnam, Brunei, Laos, Cambodia,
Myanmar)
- Andesgemeenschap/CAN (Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru)
2
, 2. INTERNATIONALE INSTELLINGEN M.B.T. DOUANE
Wereldhandelsorganisatie
Wereldhandelsorganisatie/WTO (World Trade Organization)
= een internationale organisatie die instaat voor het regelen, bevorderen en controleren van internationale
handel.
= ze zorgt dat de handel tussen de landen eerlijk, transparant en voorspelbaar verloopt.
→ WTO = alle landen ter wereld
Wat doet het WTO:
1) Regels opstellen voor de wereldhandel
2) Bilaterale overleg en multilaterale onderhandelingen
3) Toezicht en geschillenbeslechting
4) Handelsliberalisering
Belangrijkste principes:
1) Non-discriminatie = MFN-principe (Most Favoured Nation): een voordeel voor 1 land= voordeel alle
landen
2) Bescherming nationale nijverheid
3) Regelmatige verlangingen van invoerrechten moeten afgesproken worden
4) Bepalingen in douanewaarde → opbrengsten verhogen dmv waarde van ingevoerde goederen te
verhogen = not done
Werelddouaneorganisatie
Werelddouaneorganisatie WDO/WCO (World Customs Organization)
= een internationale organisatie die zich specifiek bezighoudt met douanezaken wereldwijd.
→ hoofdkantoor: BXL
Wat doet het WDO/WCO?
1) Ontwikkelt douanestandaarden en systemen
a. Vb: Hamonized System (HS-codes)
2) Zorgt voor samenwerking tussen douanediensten om info uit te wisselen over vb:
fraude,smokkel,drugs,…
3) Modernisering van douaneprocessen
4) Veiligheid en handelsfacilitatie
3. EUROPESE INTEGRATIE
Hieronder een overzicht van belangrijke verdragen en akkoorden die geleid hebben tot de huidige EU
1) BLEU-Verdrag
- 1921 BE en Lux --> BLEU
- Economische unie: Gemeenschappelijke munt en douanegebied & vrij verkeer van goederen
2) Benelux-Conventie
- 1944 BE, NL en Lux
- Afschaffing van douanerechten, harmonisatie economische regels
- Voorbereiding op EU Vrijhandelszone en Douane Unie
3) Verdragen van Rome
- 1957 oprichting van Europese Economische Gemeenschap EEG
- Gemeenschappelijke markt, geleidelijke afschaffing van douanerechten, douanetarief tov derde
landen
- Euratom = samenwerking in kernenergie
4) Akkoord van Schengen
- 1985
- Afschaffing grenscontroles bij personenverkeer van deelnemende landen
5) Europese Akte
- 1986
- 1992: interne markt vervolledigd
3
, • Interne markt = vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal
- Basis voor harmonisatie btw, maatregelen douaneprocedures, meer politieke samenwerking
6) Economische en Monetaire Unie (EMU)
- 2002: 1 munt: euro → gezamenlijk monetair beleid → versterkt de interne markt
- Europese Centrale Bank (ECB)
7) Verdrag van Lissabon
- 2007: EU efficienter en democratischer
- EU exclusieve bevoegdheid over Douane-unie en handelspolitiek
• Besluitvorming sneller en EU Parlement heeft meer macht
4. EUROPESE UNIE
Europese Unie
= een economische en politieke samenwerking tussen Europese landen die beslissen om bepaalde
bevoegheden gezamenlijk uit te oefenen.
EU omvat de douane-unie, interne markt, gemeenschappelijke handelspolitiek, harmonisatie van indirecte
belastingen, vrij verkeer van goederen, diensten, personen, kapitaal.
→ niet elk land dat deelneemt aan de interne markt behoort automatisch tot de andere gebieden (douane,
fiscaal, accijns)
Belangrijk onderscheid:
- Poltieke Europese Unie - Fiscaal gebied EU
- Douanegebied EU - Accijnsgebied EU
Douanegebied EU
= een gebied waarin het douanewetboek (UCC) van toepassing is, geen douanerechten worden geheven op
verkeer tussen lidstaten en een gemeenschappelijk extern tarief voor derde landen.
Fiscaal gebied EU
= btw-gebied van de EU tellen btw-richtlijnen en transacties worden gezien als intracommunautaire leveringen
en intracommunautaire verwervingen. Btw-gebied ≠ douanegebied
→ afhankelijk van het gebied zijn er verschillende douane documenten verreist:
Binnen douane: geen in/uit-voeraangifte, geen douanerechten
Tussen douanegebied en derde landen: in/uit-voeraangifte
Tussen btw en niet-btw gebied: btw formaliteiten en geen douane rechten
Accijnsgebied EU
= een gebied waarin de EU-accijnsrichtlijnen gelden, goederen onder schorsing kunnen worden vervoerd via
EMCS en geharmoniseerde regels
Politieke EU Douanegebied EU BTW-gebied Accijnsgebied EU Gevolgen
EU
Monaco ✓ ✓ ✓ Geen douane-,btw- of accijnsformaliteiten
San Marino ✓ ✓ ✓ Behandeld als EU-gebied
Andorra ✓ Douanevrij voor industriële goederen
Athos ✓ ✓ Fiscale in/uitvoer
A-Eilanden ✓ ✓ Btw-en accijnsformaliteiten
Canarische ✓ ✓ Geen btw en geen accijnzen
eilanden
Ceuta & Melilla ✓ ✓ Fiscaal derde gebied
Frans Guyana ✓ ✓ Btw-technisch derde
Guadeloupe & ✓ ✓ ✓ ✓ Volledig EU-gebied
Martinique
Reunion ✓ ✓ ✓ ✓ Volledig EU-gebied
4
