Geschiedenis Nederland 1948-2008
1 De welvaart neemt toe: 1948-1978
Verzuilde:
- Katholieken
- Protestanten
- Socialisten
- Neutrale
Herstel van de verzuilde verhoudingen
Samenleving na de oorlog vernieuwen mislukte. Bezetters hadden door nazificatie een einde
gemaakt aan veel verzuilde instellingen, maar verzuilde verhoudingen van voor de oorlog
werden hersteld.
Progressieven → Nederlandse Volksbeweging samenleving opnieuw organiseren
na de oorlog. Mislukt
Socialisten → SDAP werd PvdA
Liberalen → VVD
Protestanten → De standaard verdween en Trouw (verzetskrant) kwam ervoor in
de plaats.
Internationale samenwerking in plaats van neutraliteitspolitiek
Neutraliteitspolitiek van voor de oorlog keerde niet meer terug. Nederland trad toe tot
bondgenootschappen van westerse staten.
- NAVO
- EGKS: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal → Frankrijk, West-
Duitsland, Italië, België, luxemburg
Overheersing in Indonesië komt tot eind. Nederland verloor de onafhankelijkheidsoorlog.
Babyboom (1945 - 1955)
Vreugde v/d oorlog leidt tot een geboortegolf. Deze generatie heeft de oorlog niet
meegemaakt. Ze kwamen in botsing met hun ouders door grote verschillen in opvoeding.
- Geen oorlog meegemaakt
- Geen crisis meegemaakt
- Niet opgegroeid in verzuilde samenleving
- Niet de moeilijke jaren na de oorlog meegemaakt
Oorzaken van snelle economische groei en industrialisatie
1
, - Marshallhulp
Plan voor economisch herstel van europa. Zorgde voor eenwording van West-Europa en
economische opbloei ervan. Door opleving kon Nederland veel exporteren.
- Van geleide naar vrije loonpolitiek
1950: Sociaal-Economische Raad (SER) opgericht. Werd het voornaamste adviesorgaan
van de regering op sociaal-economisch gebied.
Geleide loonpolitiek: Overheid ging zich bemoeien met loonvorming. Overheid
hield lonen laag → Nederland kon veel exporteren. Dit mislukte doordat mensen
‘zwart’ betaald werden.
Vrije loonpolitiek: begin jaren ‘60 per bedrijfstak werden lonen bepaald.
- Economisch herstel van Duitsland
Nederland profiteerde hiervan omdat Duitsland een grote handelspartner was voor onder
andere onze exportproducten.
- Winning van aardgas in Groningen
Door overheidsinkomsten uit het aardgas kon de sociale wetgeving sterk uitgebreid worden:
- Algemene Bijstandswet (1965)
- Rooms-rode samenwerking
Voor de oorlog waren socialisten en confessionelen elkaar zeer vijandig gezind. Na de
oorlog kwamen beide tot inzicht dat samenwerking nodig was in het belang van
wederopbouw van Nederland. Tot 1958 werkte de PvdA en de KVP samen in rooms-rode
regeringen.
2 Grote veranderingen in de maatschappelijke verhoudingen: 1948-
1978
De overheid gaat bouwen aan een verzorgingsstaat
In een verzorgingsstaat rekent de overheid het tot haar taak niet alleen de veiligheid, maar
ook de welvaart en het welzijn van de burgers te garanderen. Voorstanders waren overtuigd
dat:
- Het idee van een maakbare samenleving met meer economische gelijkheid als
ideaal werd in de periode 1948-1978 leidend. Door wetgeving zou de overheid de
samenleving fundamenteel kunnen verbeteren.
2
1 De welvaart neemt toe: 1948-1978
Verzuilde:
- Katholieken
- Protestanten
- Socialisten
- Neutrale
Herstel van de verzuilde verhoudingen
Samenleving na de oorlog vernieuwen mislukte. Bezetters hadden door nazificatie een einde
gemaakt aan veel verzuilde instellingen, maar verzuilde verhoudingen van voor de oorlog
werden hersteld.
Progressieven → Nederlandse Volksbeweging samenleving opnieuw organiseren
na de oorlog. Mislukt
Socialisten → SDAP werd PvdA
Liberalen → VVD
Protestanten → De standaard verdween en Trouw (verzetskrant) kwam ervoor in
de plaats.
Internationale samenwerking in plaats van neutraliteitspolitiek
Neutraliteitspolitiek van voor de oorlog keerde niet meer terug. Nederland trad toe tot
bondgenootschappen van westerse staten.
- NAVO
- EGKS: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal → Frankrijk, West-
Duitsland, Italië, België, luxemburg
Overheersing in Indonesië komt tot eind. Nederland verloor de onafhankelijkheidsoorlog.
Babyboom (1945 - 1955)
Vreugde v/d oorlog leidt tot een geboortegolf. Deze generatie heeft de oorlog niet
meegemaakt. Ze kwamen in botsing met hun ouders door grote verschillen in opvoeding.
- Geen oorlog meegemaakt
- Geen crisis meegemaakt
- Niet opgegroeid in verzuilde samenleving
- Niet de moeilijke jaren na de oorlog meegemaakt
Oorzaken van snelle economische groei en industrialisatie
1
, - Marshallhulp
Plan voor economisch herstel van europa. Zorgde voor eenwording van West-Europa en
economische opbloei ervan. Door opleving kon Nederland veel exporteren.
- Van geleide naar vrije loonpolitiek
1950: Sociaal-Economische Raad (SER) opgericht. Werd het voornaamste adviesorgaan
van de regering op sociaal-economisch gebied.
Geleide loonpolitiek: Overheid ging zich bemoeien met loonvorming. Overheid
hield lonen laag → Nederland kon veel exporteren. Dit mislukte doordat mensen
‘zwart’ betaald werden.
Vrije loonpolitiek: begin jaren ‘60 per bedrijfstak werden lonen bepaald.
- Economisch herstel van Duitsland
Nederland profiteerde hiervan omdat Duitsland een grote handelspartner was voor onder
andere onze exportproducten.
- Winning van aardgas in Groningen
Door overheidsinkomsten uit het aardgas kon de sociale wetgeving sterk uitgebreid worden:
- Algemene Bijstandswet (1965)
- Rooms-rode samenwerking
Voor de oorlog waren socialisten en confessionelen elkaar zeer vijandig gezind. Na de
oorlog kwamen beide tot inzicht dat samenwerking nodig was in het belang van
wederopbouw van Nederland. Tot 1958 werkte de PvdA en de KVP samen in rooms-rode
regeringen.
2 Grote veranderingen in de maatschappelijke verhoudingen: 1948-
1978
De overheid gaat bouwen aan een verzorgingsstaat
In een verzorgingsstaat rekent de overheid het tot haar taak niet alleen de veiligheid, maar
ook de welvaart en het welzijn van de burgers te garanderen. Voorstanders waren overtuigd
dat:
- Het idee van een maakbare samenleving met meer economische gelijkheid als
ideaal werd in de periode 1948-1978 leidend. Door wetgeving zou de overheid de
samenleving fundamenteel kunnen verbeteren.
2
