○ nadelen vn sacharose
- volcalorisch (= je wordt er dik van)
- cariogeen
○ eigenschappen die moelijk te vervangen zijn
→ te goedkoop en voordelig in economie
- verleent massa
→ ideaal vr industrie: als ze suiker toevoegen is volume groter
en kunnen ze het voor meer verkopen
- verleent structuur/textuur
→ bv. stuvia is héél zoet waardoor je maar mini beetje poeder
nodig hebt => kan je dus geen structuur in krijgen
- karameliseert onder bepaalde condities
→ bv. crepe suzette kan je niet maken met suikervervanger
- werkt conserverend in hoge concentraties
→ bacterien overleven niet bij teveel suiker
→ bv. perzikken in siroop
- is alom geaccepteerd als zoetstof en ingredient vn vele producten
→ ook cravability (verslavend)
○ eigenschappen die makkelijk te vervangen zijn
- zoetkracht
- zoetsensatie
○ eisen voor de suikervervanger
- geen pH-daling <5,5
- geen systhese kleverig polysacharide (blijft langer aanw)
- geen toxische bijwerkingen
- idealiter remineralisatiebevorderend of speekselstimulatie
→ nadeel:
laxerend
→ heel zoet
→ w je niet dik
vn & geen
caries
(nutritief = we kunnen ze verteren)
● suikeralcoholen
○ hydrogenatie vn suikers
○ heel veel oz hiernaar
○ sorbitol, xylitol, mannitol, maltitol, lactitol, isomaltol,...
○ half- tot even zoet als suikers
○ niet of weinig cariogeen => zeer interessant vr ons
○ zit soms in tandpasta (zie verder hoofdstuk)
, 1) sorbitol (E420)
(E staat voor “veilig beschouwd in europa maar wel max 20-30g/dag”)
- in bessen, vruchten, algen
- industrieel uit glucose
- beperkt fermenteerbaar, geen kleverig polysacharide, minder plaque,
wel adaptatie vn bacterien aan sorbitol
→ bacterien kunnen sorbitol heel beperkt fermenteren
- osmotische diarre bij >20g in één keer
→ max 20-30g/dag
→ kan dus niet echt industrieel gebruikt worden
- traag gemetaboliseerd dr S. mutans
→ eindproducten: mierenzuur en ethanol
→ die zijn minder schadelijk dan melkzuur
- !!risico op verrijking vn plaque met sorbitol-fermenterende organismen
bij langdurig gebruik, maar klinisch geen toename caries!!
→ als je het lang gebruikt zou het kunnen dat er meer
bacterien gaan zijn die gespecialiseerd zijn in sorbitol
fermenteren
- vergelijking xylitol VS sorbitol
→ 3 vd 5 trials toonden geen significant verschil in
cariespreventief effect (zijn dus ong zelfde)
→ in sommige oz’en xylitol beter
2) xylitol (E967)
- meest onderzochte suikervervanger
- uit berkenbast
- niet fermenteerbaar, geen kleverig polysacharide, minder
plaque, geen adaptatie
→ in vitro: bacterien kunnen minder goed groeien
= bacteriostatisch
→ in vivo: niet bewezen
- anti-cariogene werking
→ verbuikt zelfs de energie vn bacterien
- “futile cycle” mechanisme (in vitro bewezen)
→ xylitol w via PEP-PTS opgenomen als xylitol-5-fosfaat (X5P)
→ defosforylering
→ expulsie
→ energieverspilling
→ verminderde bacteriele groei en zuurproductie
=> bacterien verbruiken energie aan het verkeerde
=> kunnen minder goed suiker fermenteren
- diarree bij >40g
→ dus opnieuw niet vr grote hoeveelheden vr voedsel
- toegevoegd aan tandpasta en kauwgom
- moeder-kind transmissie
→ habituele xylitolconsumptie door moeders kan transmissie
vn S. mutans naar hun kinderen verminderen
→ als moeder zeer veel S. mutans kan ze dat doorgeven aan
haar kind door mond-op-mond contact
, - remineralisatie
→ vormt complexen met Ca2+ en (PO4)3-, mogelijk
faciliterend vr remineralisatie (zoals CCP)
→ beperkt klinisch bewijs
● grafiek 1
○ als je met sucrose spoelt en dan kauwt met
kauwgom met xylitol
→ snelle stijging pH
→ xylitol versterkt het effect vd kauwgom
● grafiek 2
○ xylitol en sucrose geven aan mensen in voedsel
→ bij sucrose stijgt DMFT, bij xylitol daalt
○ oude studie: zou nu ethisch niet meer mogen
● grafiek 3
○ bij xylitol-kauwgom niet alleen een niet-cariogeen
effect maar ook therapeutisch!!!
● grafiek 4
○ fluoride, xylitol en controlegroep vergeleken
● grafiek 5
○ cariesvermindering bij kauwgomgebruik (hoe meer
gums, hoe minder DMFS)
● grafiek 6
○ bij toevoeging vn xylitol is er nog meer daling in
caries
● grafiek 7
○ xylitol in een kauwgom werkt nog beter dan sorbitol
● grafiek 8
○ xylitol werkt beter vr remineralisatie dan sorbitol
● grafiek 9!!!
○ vr plaquereductie is xylitol beter dan sorbitol
=> reinigend effect
○ MAAR 3 vd 5 trials toont geen significant verschil is cariespreventief effect
, ● systematische review 2025
○ xylitol kauwgom vermindert significant…VS sorbitol kauwgom
- S.mutans level (12/14 studies)
- plaque (6/10 studies)
- caries (3/5 trials)
● cochrane review
→ dit is maar 1 studie die dit aantoont, in
dezelfde populatie!!! (2 studies, enigste bewijs)
○ fluoride + xylitol zijn effectiever dan
fluoride alleen
○ MAAR zeer beperkt bewijs en steeds
zelfde auteurs
○ al is het effect niet zeker, je doet er niks
fout mee om het in je tandpasta te doen
(zolang het geen grote hoeveelheden zijn)
- volcalorisch (= je wordt er dik van)
- cariogeen
○ eigenschappen die moelijk te vervangen zijn
→ te goedkoop en voordelig in economie
- verleent massa
→ ideaal vr industrie: als ze suiker toevoegen is volume groter
en kunnen ze het voor meer verkopen
- verleent structuur/textuur
→ bv. stuvia is héél zoet waardoor je maar mini beetje poeder
nodig hebt => kan je dus geen structuur in krijgen
- karameliseert onder bepaalde condities
→ bv. crepe suzette kan je niet maken met suikervervanger
- werkt conserverend in hoge concentraties
→ bacterien overleven niet bij teveel suiker
→ bv. perzikken in siroop
- is alom geaccepteerd als zoetstof en ingredient vn vele producten
→ ook cravability (verslavend)
○ eigenschappen die makkelijk te vervangen zijn
- zoetkracht
- zoetsensatie
○ eisen voor de suikervervanger
- geen pH-daling <5,5
- geen systhese kleverig polysacharide (blijft langer aanw)
- geen toxische bijwerkingen
- idealiter remineralisatiebevorderend of speekselstimulatie
→ nadeel:
laxerend
→ heel zoet
→ w je niet dik
vn & geen
caries
(nutritief = we kunnen ze verteren)
● suikeralcoholen
○ hydrogenatie vn suikers
○ heel veel oz hiernaar
○ sorbitol, xylitol, mannitol, maltitol, lactitol, isomaltol,...
○ half- tot even zoet als suikers
○ niet of weinig cariogeen => zeer interessant vr ons
○ zit soms in tandpasta (zie verder hoofdstuk)
, 1) sorbitol (E420)
(E staat voor “veilig beschouwd in europa maar wel max 20-30g/dag”)
- in bessen, vruchten, algen
- industrieel uit glucose
- beperkt fermenteerbaar, geen kleverig polysacharide, minder plaque,
wel adaptatie vn bacterien aan sorbitol
→ bacterien kunnen sorbitol heel beperkt fermenteren
- osmotische diarre bij >20g in één keer
→ max 20-30g/dag
→ kan dus niet echt industrieel gebruikt worden
- traag gemetaboliseerd dr S. mutans
→ eindproducten: mierenzuur en ethanol
→ die zijn minder schadelijk dan melkzuur
- !!risico op verrijking vn plaque met sorbitol-fermenterende organismen
bij langdurig gebruik, maar klinisch geen toename caries!!
→ als je het lang gebruikt zou het kunnen dat er meer
bacterien gaan zijn die gespecialiseerd zijn in sorbitol
fermenteren
- vergelijking xylitol VS sorbitol
→ 3 vd 5 trials toonden geen significant verschil in
cariespreventief effect (zijn dus ong zelfde)
→ in sommige oz’en xylitol beter
2) xylitol (E967)
- meest onderzochte suikervervanger
- uit berkenbast
- niet fermenteerbaar, geen kleverig polysacharide, minder
plaque, geen adaptatie
→ in vitro: bacterien kunnen minder goed groeien
= bacteriostatisch
→ in vivo: niet bewezen
- anti-cariogene werking
→ verbuikt zelfs de energie vn bacterien
- “futile cycle” mechanisme (in vitro bewezen)
→ xylitol w via PEP-PTS opgenomen als xylitol-5-fosfaat (X5P)
→ defosforylering
→ expulsie
→ energieverspilling
→ verminderde bacteriele groei en zuurproductie
=> bacterien verbruiken energie aan het verkeerde
=> kunnen minder goed suiker fermenteren
- diarree bij >40g
→ dus opnieuw niet vr grote hoeveelheden vr voedsel
- toegevoegd aan tandpasta en kauwgom
- moeder-kind transmissie
→ habituele xylitolconsumptie door moeders kan transmissie
vn S. mutans naar hun kinderen verminderen
→ als moeder zeer veel S. mutans kan ze dat doorgeven aan
haar kind door mond-op-mond contact
, - remineralisatie
→ vormt complexen met Ca2+ en (PO4)3-, mogelijk
faciliterend vr remineralisatie (zoals CCP)
→ beperkt klinisch bewijs
● grafiek 1
○ als je met sucrose spoelt en dan kauwt met
kauwgom met xylitol
→ snelle stijging pH
→ xylitol versterkt het effect vd kauwgom
● grafiek 2
○ xylitol en sucrose geven aan mensen in voedsel
→ bij sucrose stijgt DMFT, bij xylitol daalt
○ oude studie: zou nu ethisch niet meer mogen
● grafiek 3
○ bij xylitol-kauwgom niet alleen een niet-cariogeen
effect maar ook therapeutisch!!!
● grafiek 4
○ fluoride, xylitol en controlegroep vergeleken
● grafiek 5
○ cariesvermindering bij kauwgomgebruik (hoe meer
gums, hoe minder DMFS)
● grafiek 6
○ bij toevoeging vn xylitol is er nog meer daling in
caries
● grafiek 7
○ xylitol in een kauwgom werkt nog beter dan sorbitol
● grafiek 8
○ xylitol werkt beter vr remineralisatie dan sorbitol
● grafiek 9!!!
○ vr plaquereductie is xylitol beter dan sorbitol
=> reinigend effect
○ MAAR 3 vd 5 trials toont geen significant verschil is cariespreventief effect
, ● systematische review 2025
○ xylitol kauwgom vermindert significant…VS sorbitol kauwgom
- S.mutans level (12/14 studies)
- plaque (6/10 studies)
- caries (3/5 trials)
● cochrane review
→ dit is maar 1 studie die dit aantoont, in
dezelfde populatie!!! (2 studies, enigste bewijs)
○ fluoride + xylitol zijn effectiever dan
fluoride alleen
○ MAAR zeer beperkt bewijs en steeds
zelfde auteurs
○ al is het effect niet zeker, je doet er niks
fout mee om het in je tandpasta te doen
(zolang het geen grote hoeveelheden zijn)
