Samenvatting Hoofdstuk 6: functies van het centrale zenuwstelsel -- HC3: functies v/h zenuwstelsel

Samenvatting Biopsychologie H6:
functies v/h centrale zenuwstelsel
Aanvulling HC3


1. Werking v/h centrale zenuwstelsel
- Grote hersenen/Cerebrum => ‘zetel vn intelligentie’
o Mogelijk maken om:
 Bewegen/voelen/beslissen/lezen/schrijven/…
o Buitenste laag grijze stof = cerebrale cortex
 Groeit veel sneller dan witte stof
 Daardoor veel groeven/sulci & windingen/gyri gevormd
o Inwendige delen onder cortex = cerebrale witte stof
 Opgebouwd uit (gemyeliniseerde) zenuwbanen => witte kleur
 Sturen vn prikkels nr verschillende hersendelen
o Subcorticale gebieden
 Gn deel vn cerebrale cortex
 Bv: hersenstam & tussenhersenen
 Belangrijk menselijk functioneren



2. Functies v/h centrale zenuwstelsel
- Functioneren vn zenuwstelsel staat/valt in 1ste instantie met werking hersenstam
o Gn deel vn cerebrale cortex => verbindt hersenen met ruggenmerg
o Levensbelangrijke functie => hersenstam hartslag, ademhaling & bloeddruk regelt
o Regelt bewustzijn & alertheid (arousal) => specifiek dr formatio reticularis
- Formatio reticularis
o Regelt activatie vn andere hersendelen
o Via ARAS (ascending reticular activating system) regelen:
 Bewustzijnsniveau, waakzaamheid & waak- & slaapritme
o Prikkels die bewustzijn beïnvloeden => bereiken ARAS vanuit:
 Zintuigen, hypothalamus, limbisch systeem & cerebrale cortex

Clinical case: bewustzijnsstoornissen




1

, - Formatio reticularis nt functioneert => bewustzijnsstoornissen leiden
- Variëren vn coma – overalertheid
o Coma:
 Bewustzijn laag  persoon nt/nauwelijks reageert op prikkel
 Gn interactie mogelijk
 Reflexmatige bewegingen kunnen wel voorkomen
- Schade leidt nt altijd tot coma => slaperigheid kan ook
- Suprachiasmatische kern in hypothalamus + formatio reticularis = regelen
circadiaanse ritme (slaap- & waakritme)
o Ontregeld w dr nachtwerk/nr ander tijdzone vliegen


Cerebrale cortex

- Opgesplitst in 4 lobben/kwabben
o Temporale kwab (slaapkwab)
 Net boven oren
 Verbale geheugen, spraak & gehoor
 Centrum vn Wernicke
 Sensorisch spraakgebied => taalbegrip
ondersteund
o Occipitale kwab (achterhoofdskwab)
 Achterkant hersenen
 Posterieur
 Ontvangt, integreert & verwerkt visuele info
 = visuele cortex
o Pariëtale kwab (wandbeenkwab)
 Hoog (superieur) achteraan (posterieur) cerebrum ligt
 Verwerkt signalen uit spieren & gewrichten
 Coördineert integratie vn zintuigelijke indrukken & ruimtelijke indrukken
o Frontale kwab (voorhoofdskwab)
 Vooraan (anterieur) in hersenen
 Zorgt vr persoonlijkheid
 Belangrijkste functies:
 Motivatie, onderdrukking vn gedrag, redeneren & plannen
 Achterste deel => motoriek
- Gebieden achterkant hersenen => ontvangen sensorische info
o Uit andere delen vn lichaam/omgeving
o = sensorische gebieden genoemd
o Verwerking vn visuele, auditieve, olfactorische & smaakprikkels + evenwicht
(proprioceptie)
 Gebieden specifiek vr tast, pijn & temperatuur = somatosensorische gebieden
 ‘soma’ = ‘lichaam’ => elk lichaamsdeel tastprikkels ontvangen
- Midden hersenen => somatomotorische gebieden
o Controle lichaamsbeweging/motoriek
- Binnen sensorisch & motorisch gebied => projectie- & associatiegebied onderscheiden
o Sensorisch projectiegebied
 Ontvangt ruwe binnenkomende prikkels vn zintuigen
o Sensorisch associatiegebied
 Verwerkt binnenkomende prikkel + geeft betekenis
o Motorisch associatiegebied
 Motorische commando’s klaargezet => adequaat te reageren
o Motorisch projectiegebied
 Commando’s doorsturen nr spieren
- Sensorische integratiegebieden
o Prikkels uit verschillende zintuigen & uit motoriek combineren & interpreteren
 Coherent beeld vn omgeving kunnen vormen
2

, - Frontale gebieden
o Betrokken meer complexe taken => executieve functies
 Plannen & initiëren vn taken

Limbisch systeem

- Aantal hersengebieden => samen prominente rol spelen bij reeks vn emotionele aspecten
- Verschillende hersengebieden nt op zichzelf staan => nauw samenwerken binnen netwerk

2.1 Sensorische projectie- & associatiegebieden: zicht,
gehoor, geur & smaak
- In cerebrale cortex => verschillende sensorische gebieden
o Sensorische prikkels uit zintuigen toekomen & hersenen betekenis geven



Korte uitwijding over de zintuigen
Oog:
- Focust => invallende lichtgolven op retina vallen
- Cirkelvormige spieren vn lens => beeld net op retina valt
- Lukt nt meer dr bv. Ouderdom => lens stugger w
o Beeld net voor/achter netvlies geprojecteerd w
o Verliezen scherpe zicht
o Resulteren in bijziendheid/verziendheid
- Netvlies
o Dun weefsellaagje aan achterkant oog
o Bevat lichtgevoelige receptoren
 Lichtenergie omzetten in elektrochemische taal vn zenuwstelsel
 = (foto)transductie
- Retina
o Kegeltjes
 Bij voldoende licht => scherp kleurenzicht toestaan
 3 types:
 Gevoelig vr verschillende kleuren groen, blauw & rood
 Komen geconcentreerd voor in fovea => centraal gedeelte retina
o Staafjes
 Bevinden rond centraal gelegen gele vlek (fovea)
 In staan vr perifere zicht & nachtzicht
- Problemen zicht
o Ontstaan in oog
 Beschadiging gele vlek (maculadegeratie)
 Problemen lens (glaucoom)
o Ontstaan in zenuwstelsel
 Oog werkt goed
 Zenuw die prikkel vn zintuig nr hersenen brengt  beschadigd
o Ontstaan in hersendeel dat instaat vr verwerking vn zintuigelijke prikkel
 Binnenkomende info nt kan verwerken
Oor:
- Gevoelig zintuig
- Snel geluidstrillingen kan omzetten in elektrische signalen
- Bevat receptoren => belangrijk vr evenwicht
- Werking:
o Oorschelp geluiden onder vorm vn trilling opvangt
o Dr uitwendige gehoorgang gestuurd => botsen tegen trommelvlies 
gaat trillen
o Zet beweging vn gehoorbeentjes in gang
o Laat vloeistof in slakkenhuis trillen => stimuleert haarcellen dr
ombuiging
o Verschillende haarcellen genereren receptorpotentialen bij specifieke
geluidsfrequenties
o Via sensorische neuronen versturen nr primaire auditieve gebieden in
3