INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
PARTIM 1: MIGRATIE – DEFINITIE, CIJFERS & PROCEDURES
1. DEFINITIES & CIJFERS
Wat is een…
− 1. Asielaanvrager
o Iemand die een verzoek tot internationale bescherming indient in een ander land
o Vlucht uit eigen land wegens vervolging
o Vraagt om tijdelijk verblijf en bescherming
o De procedure loopt nog (nog geen statuut)
− 2. Vluchteling
o Brede definitie: Iemand die vlucht door moeilijke situatie in land v. herkomst (oorlog, vervolging, crisis…)
o Enge definitie:
▪ Iemand die asiel aanvraagt én erkend wordt als vluchteling
▪ Krijgt officieel het vluchtelingenstatuut
▪ Motieven: politiek (vervolging) en/of economisch
− 3. Mobiliteit
o Het zich verplaatsen van personen binnen of over landgrenzen heen
o Kan zowel vrijwillig als gedwongen
− 4. Migrant
o Iemand die vrijwillig verhuist (voor werk, studie of betere leefomstandigheden)
o Kan binnen een land of naar een ander land
− 5. IDP (Internally Displaced Person)
o Iemand die op de vlucht is binnen de eigen landsgrenzen
o Is niet naar een ander land gevlucht
o Vaak door oorlog, geweld of rampen
− 6. Expat: Iemand die (vaak vanuit het rijke Noorden) verhuist naar een ander land voor vb werk
1.1 ‘REFUGEE’ (UNHCR) & IDP
Het brede begrip van ‘vluchteling’
− Cijfers over “vluchtelingen wereldwijd” gaan over een zeer brede groep
− Niet enkel erkende vluchtelingen, maar ook:
o Asielaanvragers
o Personen onder specifiek mandaat (bv. Palestijnse vluchtelingen)
o IDP’s
Het gaat dus om alle mensen die internationale bescherming nodig hebben
REFUGEE (UNHCR)
− Definitie (UNHCR – Verenigde Naties)
o Personen buiten hun land van herkomst
o Hebben internationale bescherming nodig
o Omwille van:
▪ Vervolging
▪ Gewapend conflict
▪ Ernstige mensenrechtenschendingen
▪ Verstoring van de openbare orde
Er is een brede resem aan redenen waarom iemand zijn land niet meer kan blijven
, − Kenmerken
o Nood aan bescherming
o Internationale verplaatsing (grens overschreden)
o Vaak gelinkt aan oorlog en collectief geweld
− Mandaat UNHCR (VN-organisatie voor vluchtelingen)
o UNHCR ondersteunt:
▪ Vluchtelingen
▪ Asielaanvragers
▪ Staatlozen
▪ Terugkeerders
▪ Personen met tijdelijke bescherming
▪ IDP’s
INTERNALLY DISPLACED PERSON (IDP)
− Definitie
o Gedwongen om te vluchten
o Blijven binnen de grenzen van het eigen land
o Internationale vluchtelingenverdragen zijn niet van toepassing
Wereldwijde cijfers
− 123,2 miljoen mensen wereldwijd gedwongen ontheemd (2024)
− Meeste vluchtelingen vluchten:
o Ofwel binnen eigen land (IDP)
o Ofwel naar buurlanden
Oorzaken van ontheemding (=gedwongen vluchten)
− 1. Conflict en geweld
o Meeste vluchtbewegingen zijn oorlogsgerelateerd
− 2. Rampen / klimaat
o Kleiner aandeel dan conflict
o = klimaatvluchtelingen
ENKELE VRAAGJES
− Wat is het aantal vluchtelingen wereldwijd die onder het mandaat van de UNHCR vallen (alle categorieën
samen)? (= dus die brede definitie)
o Rond de 125 miljoen
− Wat zijn de belangrijkste herkomstlanden van de internationale vluchtelingen?
o Venezuela, Syrië, Afghanistan, Ukraine en Zuid-Soedan
− Hoeveel procent van de vluchtelingen verblijft in een buurland?
o 67%
− Welke landen vangen de meeste vluchtelingen op? Wat zijn dus de belangrijkste gastlanden?
o Iran, Turkije, Colombia, Duitsland en Uganda
,1.2 ‘VLUCHTELING’ VOLGENS DE CONVENTIE VAN GENÈVE
Het enge begrip van ‘vluchteling’
Conventie van Genève (1951)
− Historische context
o Na WO II veel vluchtelingen (o.a. naar Engeland)
o Er was opvang, maar geen officieel statuut
o Daarom ondertekenden veel landen de Conventie van Genève
− Definitie volgens de Conventie
o “Een vluchteling is elke persoon die zich buiten het land waarvan hij de nationaliteit heeft, of indien hij
geen nationaliteit heeft, buiten zijn land van herkomst bevindt, en die de bescherming van dat land niet
kan of wil inroepen omdat hij vreest voor vervolging omwille van zijn ras, zijn religie, zijn nationaliteit, het
behoren tot een bepaalde sociale groep, of zijn politieke overtuiging.”
Een verzoeker om de internationale bescherming (asielaanvrager)
Dit is het enge, juridische begrip
Asielprocedure
− Officiële term vandaag: verzoek om internationale bescherming (asielaanvraag)
− Tijdens de procedure moet men aantonen dat men persoonlijk vervolgd wordt om een specifieke reden
− Het is niet voldoende om uit een oorlogsland te komen (bv. Syrië)
− Pas na erkenning krijgt men het statuut van erkend vluchteling
− Hoeveel asielaanvragen in België in 2025?
o Ongeveer 35.000 aanvragen (34.439 volgens DVZ)
o !!!! Belangrijk:
▪ Het gaat om personen, niet om dossiers
• 1 dossier kan een volledig gezin omvatten
• DVZ is overgeschakeld van tellen per dossier naar tellen per persoon → hogere cijfers
− Evolutie asielaanvragen in België
o 1994: ± 14.000 aanvragen
o 1999–2000: Sterke stijging door oorlog in Joegoslavië (Bosnië)
o 2000: Sterke stijging door beleidswijziging: van recht op financiële hulp naar recht op materiële opvang
o 2015: Piek: ± 35.000 aanvragen (door de oorlog in Syrië)
o 2020: daling door corona (gesloten grenzen)
o 2021: Inhaalbeweging (achterstallige dossiers uit 2020)
Gemiddeld schommelt België rond 35.000 aanvragen per jaar
, − Erkenning
o Ongeveer 40% krijgt effectief erkenning als vluchteling
o Deze personen mogen blijven in België
− Meest voorkomende nationaliteiten (2024)
o Palestina
o Syrië
o Afghanistan
− Profiel
o ± 70% mannen
o ± 50% tussen 18–34 jaar
EXTRA MECHANISMEN
We maakten onderscheid tussen het brede en het enge begrip van vluchteling
In migratiebeleid wordt vaak gesproken over legale migratiekanalen (= met geldige documenten de grens oversteken)
− 1) Resettlement (hervestiging)
o = Legaal migratiekanaal
▪ Selectie in het land van eerste opvang (bv. vluchtelingenkamp)
▪ Personen worden vooraf erkend als vluchteling
▪ Daarna georganiseerde overbrenging naar het hervestigingsland
▪ Focus vaak op kwetsbare profielen (bv. medische problemen)
▪ Belangrijk kanaal naar VS en Canada
▪ In België: kleine aantallen.
Vluchteling krijgt statuut vóór aankomst
− 2) Relocation (herverdeling binnen Europa)
o Verplaatsen van asielaanvragers tussen EU-lidstaten
o Nog geen erkenning als vluchteling
o Doel: Europese solidariteit.
o Vooral ontlasting van buitengrenslanden (1e aankomstlanden)
o Alternatief: financiële bijdrage i.p.v. overname van personen
Asielprocedure loopt verder in het nieuwe EU-land
PARTIM 1: MIGRATIE – DEFINITIE, CIJFERS & PROCEDURES
1. DEFINITIES & CIJFERS
Wat is een…
− 1. Asielaanvrager
o Iemand die een verzoek tot internationale bescherming indient in een ander land
o Vlucht uit eigen land wegens vervolging
o Vraagt om tijdelijk verblijf en bescherming
o De procedure loopt nog (nog geen statuut)
− 2. Vluchteling
o Brede definitie: Iemand die vlucht door moeilijke situatie in land v. herkomst (oorlog, vervolging, crisis…)
o Enge definitie:
▪ Iemand die asiel aanvraagt én erkend wordt als vluchteling
▪ Krijgt officieel het vluchtelingenstatuut
▪ Motieven: politiek (vervolging) en/of economisch
− 3. Mobiliteit
o Het zich verplaatsen van personen binnen of over landgrenzen heen
o Kan zowel vrijwillig als gedwongen
− 4. Migrant
o Iemand die vrijwillig verhuist (voor werk, studie of betere leefomstandigheden)
o Kan binnen een land of naar een ander land
− 5. IDP (Internally Displaced Person)
o Iemand die op de vlucht is binnen de eigen landsgrenzen
o Is niet naar een ander land gevlucht
o Vaak door oorlog, geweld of rampen
− 6. Expat: Iemand die (vaak vanuit het rijke Noorden) verhuist naar een ander land voor vb werk
1.1 ‘REFUGEE’ (UNHCR) & IDP
Het brede begrip van ‘vluchteling’
− Cijfers over “vluchtelingen wereldwijd” gaan over een zeer brede groep
− Niet enkel erkende vluchtelingen, maar ook:
o Asielaanvragers
o Personen onder specifiek mandaat (bv. Palestijnse vluchtelingen)
o IDP’s
Het gaat dus om alle mensen die internationale bescherming nodig hebben
REFUGEE (UNHCR)
− Definitie (UNHCR – Verenigde Naties)
o Personen buiten hun land van herkomst
o Hebben internationale bescherming nodig
o Omwille van:
▪ Vervolging
▪ Gewapend conflict
▪ Ernstige mensenrechtenschendingen
▪ Verstoring van de openbare orde
Er is een brede resem aan redenen waarom iemand zijn land niet meer kan blijven
, − Kenmerken
o Nood aan bescherming
o Internationale verplaatsing (grens overschreden)
o Vaak gelinkt aan oorlog en collectief geweld
− Mandaat UNHCR (VN-organisatie voor vluchtelingen)
o UNHCR ondersteunt:
▪ Vluchtelingen
▪ Asielaanvragers
▪ Staatlozen
▪ Terugkeerders
▪ Personen met tijdelijke bescherming
▪ IDP’s
INTERNALLY DISPLACED PERSON (IDP)
− Definitie
o Gedwongen om te vluchten
o Blijven binnen de grenzen van het eigen land
o Internationale vluchtelingenverdragen zijn niet van toepassing
Wereldwijde cijfers
− 123,2 miljoen mensen wereldwijd gedwongen ontheemd (2024)
− Meeste vluchtelingen vluchten:
o Ofwel binnen eigen land (IDP)
o Ofwel naar buurlanden
Oorzaken van ontheemding (=gedwongen vluchten)
− 1. Conflict en geweld
o Meeste vluchtbewegingen zijn oorlogsgerelateerd
− 2. Rampen / klimaat
o Kleiner aandeel dan conflict
o = klimaatvluchtelingen
ENKELE VRAAGJES
− Wat is het aantal vluchtelingen wereldwijd die onder het mandaat van de UNHCR vallen (alle categorieën
samen)? (= dus die brede definitie)
o Rond de 125 miljoen
− Wat zijn de belangrijkste herkomstlanden van de internationale vluchtelingen?
o Venezuela, Syrië, Afghanistan, Ukraine en Zuid-Soedan
− Hoeveel procent van de vluchtelingen verblijft in een buurland?
o 67%
− Welke landen vangen de meeste vluchtelingen op? Wat zijn dus de belangrijkste gastlanden?
o Iran, Turkije, Colombia, Duitsland en Uganda
,1.2 ‘VLUCHTELING’ VOLGENS DE CONVENTIE VAN GENÈVE
Het enge begrip van ‘vluchteling’
Conventie van Genève (1951)
− Historische context
o Na WO II veel vluchtelingen (o.a. naar Engeland)
o Er was opvang, maar geen officieel statuut
o Daarom ondertekenden veel landen de Conventie van Genève
− Definitie volgens de Conventie
o “Een vluchteling is elke persoon die zich buiten het land waarvan hij de nationaliteit heeft, of indien hij
geen nationaliteit heeft, buiten zijn land van herkomst bevindt, en die de bescherming van dat land niet
kan of wil inroepen omdat hij vreest voor vervolging omwille van zijn ras, zijn religie, zijn nationaliteit, het
behoren tot een bepaalde sociale groep, of zijn politieke overtuiging.”
Een verzoeker om de internationale bescherming (asielaanvrager)
Dit is het enge, juridische begrip
Asielprocedure
− Officiële term vandaag: verzoek om internationale bescherming (asielaanvraag)
− Tijdens de procedure moet men aantonen dat men persoonlijk vervolgd wordt om een specifieke reden
− Het is niet voldoende om uit een oorlogsland te komen (bv. Syrië)
− Pas na erkenning krijgt men het statuut van erkend vluchteling
− Hoeveel asielaanvragen in België in 2025?
o Ongeveer 35.000 aanvragen (34.439 volgens DVZ)
o !!!! Belangrijk:
▪ Het gaat om personen, niet om dossiers
• 1 dossier kan een volledig gezin omvatten
• DVZ is overgeschakeld van tellen per dossier naar tellen per persoon → hogere cijfers
− Evolutie asielaanvragen in België
o 1994: ± 14.000 aanvragen
o 1999–2000: Sterke stijging door oorlog in Joegoslavië (Bosnië)
o 2000: Sterke stijging door beleidswijziging: van recht op financiële hulp naar recht op materiële opvang
o 2015: Piek: ± 35.000 aanvragen (door de oorlog in Syrië)
o 2020: daling door corona (gesloten grenzen)
o 2021: Inhaalbeweging (achterstallige dossiers uit 2020)
Gemiddeld schommelt België rond 35.000 aanvragen per jaar
, − Erkenning
o Ongeveer 40% krijgt effectief erkenning als vluchteling
o Deze personen mogen blijven in België
− Meest voorkomende nationaliteiten (2024)
o Palestina
o Syrië
o Afghanistan
− Profiel
o ± 70% mannen
o ± 50% tussen 18–34 jaar
EXTRA MECHANISMEN
We maakten onderscheid tussen het brede en het enge begrip van vluchteling
In migratiebeleid wordt vaak gesproken over legale migratiekanalen (= met geldige documenten de grens oversteken)
− 1) Resettlement (hervestiging)
o = Legaal migratiekanaal
▪ Selectie in het land van eerste opvang (bv. vluchtelingenkamp)
▪ Personen worden vooraf erkend als vluchteling
▪ Daarna georganiseerde overbrenging naar het hervestigingsland
▪ Focus vaak op kwetsbare profielen (bv. medische problemen)
▪ Belangrijk kanaal naar VS en Canada
▪ In België: kleine aantallen.
Vluchteling krijgt statuut vóór aankomst
− 2) Relocation (herverdeling binnen Europa)
o Verplaatsen van asielaanvragers tussen EU-lidstaten
o Nog geen erkenning als vluchteling
o Doel: Europese solidariteit.
o Vooral ontlasting van buitengrenslanden (1e aankomstlanden)
o Alternatief: financiële bijdrage i.p.v. overname van personen
Asielprocedure loopt verder in het nieuwe EU-land
