Goedaardige aandoeningen van galblaas en extrahepatische galwegen
Cholecystolithiasis
= Galblaasstenen (CCL)
à Stenen ontstaan door onevenwicht tussen cholesterol, fosfolipiden en zouten
Soorten stenen:
• Cholesterolstenen (-> cholesterolrijk)
o Opgebouwd uit cholesterolkristallen
o Beeldvorming -> 2 mogelijkheden:
§ Radiolucente stenen
- Niet zichtbaar op Rx abdomen, lage densiteit op CT-abdomen
- Eventueel behandelen met orale galzoutentherapie
§ Radio-opake stenen
- Verkalkt op Rx abdomen, hoge densiteit op CT-abdomen
- Kunnen niet meer opgelost worden met galzouten
• Pigmentgalstenen (-> cholesterolarm)
o Zwarte en bruine pigmentstenen
o Kunnen niet opgelost worden
• Gelijkaardige klinische presentatie en behandeling
Symptomen
Symptomatisch
• Typische symptomen:
o Hevige, koliekachtige pijn met crescendo-decrescendo karakter
§ Continue pijn wijst op complicatie
o Vettige maaltijd is een veelvoorkomende uitlokkende factor
o Contractie van de galblaas met verhoogde intragalblaasdruk
o Duur: 30 minuten tot minder dan 6uur
o Pijnuitstraling naar interscapulaire ruimte
• Atypische symptomen
o KO: onrustige patiënt
o Misselijkheid, dyspepsie, opgeblazen gevoel, …
o Uitstraling naar atypische plaatsen
Asymptomatisch
• Meerderheid
• Toevallige vondst via beeldvorming
• Geen behandeling nodig (indien diameter <2cm)
Klinisch onderzoek
• Tijdens de koliek: teken van Murphy positief/ cystisch punt positief
• Aspecifiek bij atypische symptomen
, Risicofactoren
• Voornamelijk leeftijd en overgewicht
• Vrouwen > mannen
o Gebruik van oestrogeen- of progestageenhormonen
o Zwangerschap
• Familiale en raciale factoren
• Snelle gewichtsafname
• Hypertriglyceridemie
• Gebruik van fibraten voor de behandeling van hyperlipidemie
• Parenterale voeding
Diagnose
• Klinisch -> anamnese (typisch verhaal)
o Geen peritoneale prikkeling
o Rechter hypochondrium pijn
• Echografie (transabdominaal)
o 98% sensitief en specifiek
o Retro-akoestische schaduw
o Sludge (galmodder)
o Verdikking galblaas? -> wijst op inflammatie = acute cholecystitis
o Galwegwand dilatatie? -> stenen in ductus choledochus
o DD: stenen zijn mobiel -> bewegen mee met de positie (↔ poliepen)
• Biochemie
o Ontsteking: WBC – CRP
o Leverfunctietesten: totaal/ direct bilirubine – AST/ALT – Alkalische fosfatase – γGT
o Lipase – amylase
Differentieel diagnose: alles wat pijn kan veroorzaken in rechter hypochondrium en epigastrium
Behandeling
• Symptomatisch -> invasieve behandeling
o Vroeger: medicamenteus
§ Enkel cholesterolstenen oplossen + lange behandelingsduur
§ Stenen recidiveren bij stoppen medicatie
o cholecystectomie (= galblaas verwijderen) = standaard behandeling
, Complicaties
• Cholecystitis
o Chronisch/ acuut
o Perforatie
o Bilio-enterische fistel
• Choledocholithiasis
o Acute cholangitis
o Acute pancreatitis
• Leverabces
• Andere zeldzame complicaties: galblaaskanker, galsteenileus, syndroom van Mirizzi
Chronische calculeuze cholecystitis
= Recidiverende galkolieken
à Langdurig bestaande galstenen -> chronische ontsteking van de galblaaswand
• Diagnose: transabodminale echografie (TUS)
• Behandeling
o Cholecystectomie
o Ursodioltherapie (dissolutie)
§ Remming cholesterolsecretie
§ Slechts ongeveer 15% van de patiënten komt in aanmerking
§ ± 50% steendissolutie na 2 jaar
§ ± 50% recidief binnen 5 jaar
o Lithotripsie (ESWL) + dissolutie
§ Succes bij ±25% van de geselecteerde patiënten binnen 9 maanden
§ Enkel eschikt bij kleine stenen <5mm
Gallbladder hydrops
= Obstructie van de ductus cysticus -> distentie van de galblaas
• Klinisch beeld
o Galblaaskoliek gevolgd door aanhoudende pijn, zonder koorts of icterus
o Palpabele massa in het rechter hypchondrium
§ Mucose blijft vocht produceren -> inhoud zet op -> galblaas palpeerbaar
• Echografie: galstenen + hydrops
• Evolutie
o Empyeem -> R/ drainage + AB
o Spontane resolutie
• Behandeling: laparoscopische cholecystectomie
o Ouden niet fitte patiënt: drain plaatsen om galblaas leeg te zuigen
, Acute cholecystitis
• Calculaire cholecystitis (>95%)
= Obstructie van de ductus cysticus door galstenen
• Acalculaire cholecystitis (<5%)
= Cholecystitis zonder stenen
o Occlusie van de arteria cystica
o Obstructie van de ductus cysticus door een tumor
o Primaire bacteriële infectie
o Komt voor bij ernstig zieke gehospitaliseerde patiënten
Symptomen
• Pijn: galblaaskoliek -> aanhoudend (>6u) + koorts 38-38,5°C (door inflamamtie)
• Klinisch onderzoek
o Gelokaliseerde peritonitis in rechter hypochondrium
o Murphy-positief
o Palpabele galblaas bij ±1/3 patiënten
o Icterus bij ±10% (mild)
Diagnose
• Biochemie
o Leucocytose: normaal – 15.000/ µL
o Bilirubine: normaal – 4mg/dL
o Alkalische fosfatase: lichte verhoging
• Echografie -> diagnose bevestigen
• DD: ulcusperforatie, pancreatitis, appendicitis,…
Complicaties (10-15%)
• Empyeem
• Perforatie
o Gelokaliseerd met abces
o Vrij met peritonitis
o Cholecysto-digestieve fistel
• Choledolithiasis (15%)
Behandeling
• Antibiotica (7-14 dagen) ± drainiage + cholecystectomie
o Timing cholecystectomie
§ Onset ≤ 72u: onmiddellijk cholecystectomie
§ Onset > 72:
- Eerst inflammatie verminderen: AB, anti-flogistica, analgetica
- Na 6 weken -> cholecystectomie
Cholecystolithiasis
= Galblaasstenen (CCL)
à Stenen ontstaan door onevenwicht tussen cholesterol, fosfolipiden en zouten
Soorten stenen:
• Cholesterolstenen (-> cholesterolrijk)
o Opgebouwd uit cholesterolkristallen
o Beeldvorming -> 2 mogelijkheden:
§ Radiolucente stenen
- Niet zichtbaar op Rx abdomen, lage densiteit op CT-abdomen
- Eventueel behandelen met orale galzoutentherapie
§ Radio-opake stenen
- Verkalkt op Rx abdomen, hoge densiteit op CT-abdomen
- Kunnen niet meer opgelost worden met galzouten
• Pigmentgalstenen (-> cholesterolarm)
o Zwarte en bruine pigmentstenen
o Kunnen niet opgelost worden
• Gelijkaardige klinische presentatie en behandeling
Symptomen
Symptomatisch
• Typische symptomen:
o Hevige, koliekachtige pijn met crescendo-decrescendo karakter
§ Continue pijn wijst op complicatie
o Vettige maaltijd is een veelvoorkomende uitlokkende factor
o Contractie van de galblaas met verhoogde intragalblaasdruk
o Duur: 30 minuten tot minder dan 6uur
o Pijnuitstraling naar interscapulaire ruimte
• Atypische symptomen
o KO: onrustige patiënt
o Misselijkheid, dyspepsie, opgeblazen gevoel, …
o Uitstraling naar atypische plaatsen
Asymptomatisch
• Meerderheid
• Toevallige vondst via beeldvorming
• Geen behandeling nodig (indien diameter <2cm)
Klinisch onderzoek
• Tijdens de koliek: teken van Murphy positief/ cystisch punt positief
• Aspecifiek bij atypische symptomen
, Risicofactoren
• Voornamelijk leeftijd en overgewicht
• Vrouwen > mannen
o Gebruik van oestrogeen- of progestageenhormonen
o Zwangerschap
• Familiale en raciale factoren
• Snelle gewichtsafname
• Hypertriglyceridemie
• Gebruik van fibraten voor de behandeling van hyperlipidemie
• Parenterale voeding
Diagnose
• Klinisch -> anamnese (typisch verhaal)
o Geen peritoneale prikkeling
o Rechter hypochondrium pijn
• Echografie (transabdominaal)
o 98% sensitief en specifiek
o Retro-akoestische schaduw
o Sludge (galmodder)
o Verdikking galblaas? -> wijst op inflammatie = acute cholecystitis
o Galwegwand dilatatie? -> stenen in ductus choledochus
o DD: stenen zijn mobiel -> bewegen mee met de positie (↔ poliepen)
• Biochemie
o Ontsteking: WBC – CRP
o Leverfunctietesten: totaal/ direct bilirubine – AST/ALT – Alkalische fosfatase – γGT
o Lipase – amylase
Differentieel diagnose: alles wat pijn kan veroorzaken in rechter hypochondrium en epigastrium
Behandeling
• Symptomatisch -> invasieve behandeling
o Vroeger: medicamenteus
§ Enkel cholesterolstenen oplossen + lange behandelingsduur
§ Stenen recidiveren bij stoppen medicatie
o cholecystectomie (= galblaas verwijderen) = standaard behandeling
, Complicaties
• Cholecystitis
o Chronisch/ acuut
o Perforatie
o Bilio-enterische fistel
• Choledocholithiasis
o Acute cholangitis
o Acute pancreatitis
• Leverabces
• Andere zeldzame complicaties: galblaaskanker, galsteenileus, syndroom van Mirizzi
Chronische calculeuze cholecystitis
= Recidiverende galkolieken
à Langdurig bestaande galstenen -> chronische ontsteking van de galblaaswand
• Diagnose: transabodminale echografie (TUS)
• Behandeling
o Cholecystectomie
o Ursodioltherapie (dissolutie)
§ Remming cholesterolsecretie
§ Slechts ongeveer 15% van de patiënten komt in aanmerking
§ ± 50% steendissolutie na 2 jaar
§ ± 50% recidief binnen 5 jaar
o Lithotripsie (ESWL) + dissolutie
§ Succes bij ±25% van de geselecteerde patiënten binnen 9 maanden
§ Enkel eschikt bij kleine stenen <5mm
Gallbladder hydrops
= Obstructie van de ductus cysticus -> distentie van de galblaas
• Klinisch beeld
o Galblaaskoliek gevolgd door aanhoudende pijn, zonder koorts of icterus
o Palpabele massa in het rechter hypchondrium
§ Mucose blijft vocht produceren -> inhoud zet op -> galblaas palpeerbaar
• Echografie: galstenen + hydrops
• Evolutie
o Empyeem -> R/ drainage + AB
o Spontane resolutie
• Behandeling: laparoscopische cholecystectomie
o Ouden niet fitte patiënt: drain plaatsen om galblaas leeg te zuigen
, Acute cholecystitis
• Calculaire cholecystitis (>95%)
= Obstructie van de ductus cysticus door galstenen
• Acalculaire cholecystitis (<5%)
= Cholecystitis zonder stenen
o Occlusie van de arteria cystica
o Obstructie van de ductus cysticus door een tumor
o Primaire bacteriële infectie
o Komt voor bij ernstig zieke gehospitaliseerde patiënten
Symptomen
• Pijn: galblaaskoliek -> aanhoudend (>6u) + koorts 38-38,5°C (door inflamamtie)
• Klinisch onderzoek
o Gelokaliseerde peritonitis in rechter hypochondrium
o Murphy-positief
o Palpabele galblaas bij ±1/3 patiënten
o Icterus bij ±10% (mild)
Diagnose
• Biochemie
o Leucocytose: normaal – 15.000/ µL
o Bilirubine: normaal – 4mg/dL
o Alkalische fosfatase: lichte verhoging
• Echografie -> diagnose bevestigen
• DD: ulcusperforatie, pancreatitis, appendicitis,…
Complicaties (10-15%)
• Empyeem
• Perforatie
o Gelokaliseerd met abces
o Vrij met peritonitis
o Cholecysto-digestieve fistel
• Choledolithiasis (15%)
Behandeling
• Antibiotica (7-14 dagen) ± drainiage + cholecystectomie
o Timing cholecystectomie
§ Onset ≤ 72u: onmiddellijk cholecystectomie
§ Onset > 72:
- Eerst inflammatie verminderen: AB, anti-flogistica, analgetica
- Na 6 weken -> cholecystectomie
