De algemene wervelkolom – D. Lambeets
Indeling van de wervelkolom
Wervelkolom is opgebouwd uit vertebrae
• 7 cervicaal, 12 thoracaal (dorsaal) en 5 lumbaal
• Sacrum 5 en Os coccygeus (3-4) (allemaal verbeende wervels)
Vertebrae articuleren onderling à segment
• Segment = functionele eenheid wervelkolom
• Segmenten vormen (bewegings)regio’s
à Indeling wervelkolom
Indeling in bewegingsregio’s met typische kenmerken en eigenschappen
à Deze kenmerken en eigenschappen zijn afhankelijk van:
• Osteologische verschillen
• Richting facetten
• Verhouding DI/corpus
• Ligamenten en musculatuur
• Bijkomende gewrichten
Functionele indeling WK
• CWZ
o Hoog: C0 – C2
o Midden: C2 – C5
o Laag: C5 – C7
• TWZ (DWZ)
o Hoog: T1 – T3 (T4)
o Midden: T4 – T8
o Laag: T9 – T12
• LWZ
o L1 – L5
• Sacrum
Overgangsgebieden
• Craniocervicaal: CC
• Cerivco-thoracaal: CTO
• Thoracolumbaal: TL
• Lumbosacraal: LS
, Balans en curvatuur WK
In frontale en sagittale vlak moet WK in balans zijn
Normale balans = kunnen staan zonder steun
In frontale vlak = WK is rechtlijnig en symmetrisch
In sagittale vlak = 4 fysiologische krommingen
Balans in frontale vlak
• Houding en evenwicht in frontale vlak
Curvatuur in frontale vlak
• Normaal rechtlijnig, geen curvatuur in frontaal vlak
• Pathologisch indien kromming = SCOLIOSE
Balans WK in frontaal vlak
Kan beschreven worden door
• Central sacral vertical line (CSVL) of central sacral line (CSL)
• Loodlijn vanuit proc spin C7
o Normaal vallen beide lijnen samen (compensatie = 0)
o LL C7 valt boven midden sacrum
o Indien beide lijnen niet samenvallen: compensatie
§ Horizontale afstand tussen beide lijnen (bv compensatie van -3 cm)
§ Geeft evenwicht weer van de WK in frontale vlak
§ Compensatie links = negatief / rechts = positief
1. Scoliose
= is een (laterale) curvatuur van de wervelkolom in het frontale vlak
= SRS (scoliosis Research Society) definieert scoliose als een laterale curvatuur vd WK met een Cobb-
hoek groter dan 10°
(Ook een thoracale lordose en een rotatiestand vd thorax in het transversale vlak worden scoliose
genoemd. Gevolgen niet-opvolgbare scoliose: pijn, bwbp, mogelijk verlies functionaliteit, cardiale en
respiratoire dysfuncties)
,2. Cobb-hoek
= Maatstaf om de grootte van een scoliose objectief te bepalen, op basis van RX (wordt staand!!
genomen) à invloed Fz doet scoliose toenemen, waardoor Cobb-hoek toeneemt)
Cobb-hoek is een hoek op röntgenfoto
Bepalen Cobb-hoek
• Raaklijn langs de craniale eindplaat van de meest gekantelde craniale
wervel van de curvatuur
• Raaklijn langs de caudale eindplaat van de meest gekantelde caudale
wervel van de curvatuur
• Hierop worden loodlijnen geplaatst
• De hoek tussen de loodlijnen is de Cobb-hoek
3. Beschrijving scoliose
Verschillende parameters beschrijven de scoliose
Richting
• Dexter – rechts
• Sinester – links
• Convexiteit bepaalt de richting (naar waar wijst de convexiteit?)
Morfologie
• C – curve: 1 convexiteit
• S – curve: 2 convexiteiten in verschillende richtingen
Lokalisatie (waar ligt de apex vd curvatuur?)
• Cervicaal, cervicothoracaal
• Thoracaal, thoracolumbaal, lumbaal
Primaire/ secundaire curve
• Primaire curve = initiële curve
• Secundaire curve = de curve die de initiële curve compenseert
• Onderscheidt wordt gemaakt door:
o Flexibiliteit: als curve verdwijnt of verandert tijdens (latero)flexie, dan is het een niet-
structurele curve à secundaire curve
o Grootte: de grootste curve wordt meestal als primair beschouwt
, Major/ minor
• Verwijst naar grootste curve indien 2 krommingen aanwezig
• Indien beide curven even groot = ‘double major curve’
• Major = grootste curve
• Minor = kleinste curve
Beschrijving scoliose: bv apex (T9 à dextro thoracale curve, T6 – T11, apex T9, Cobb hoek 65°
4. Structurele en niet – structurele scoliose
Men onderscheidt 2 vormen van scoliose
• Niet-structurele scoliose of functionele scoliose
• Structurele scoliose
Structurele scoliose Niet-structurele scoliose
Niet corrigeerbaar Corrigeerbaar (compensatie curve, antalgisch, houding,
…)
Klinische differentiatie
- Morfologische kenmerken
- Bij beweeglijkheidsonderzoek: voorwaarts-, zijwaarts buigen)
Curvatuur verdwijnt niet bij voorwaarts en zijwaarts buigen Verdwijnt wel
Wervel: Wervel:
Structurele afwijkingen - Geen structurele afwijkingen
- Geen rotatie wervels in scoliose
- Wigvormig
- Asymmetrie wervel (asymmetrische pediculi/ proc trans, proc spin niet
evenwijdig met middellijn)
- Wervel roteert naar convexiteit
o Proc spin roteert naar concave zijde à duwt thorax convex
naar post
§ Gibbus, bolt, bochel
o Duwt thorax concaaf nr anterieur
o Rotatie is afh van convexiteit
o Grootste rotatie thv apex
- Meestal afvlakking kyfose
Rotatie wervel in scoliose
Indeling van de wervelkolom
Wervelkolom is opgebouwd uit vertebrae
• 7 cervicaal, 12 thoracaal (dorsaal) en 5 lumbaal
• Sacrum 5 en Os coccygeus (3-4) (allemaal verbeende wervels)
Vertebrae articuleren onderling à segment
• Segment = functionele eenheid wervelkolom
• Segmenten vormen (bewegings)regio’s
à Indeling wervelkolom
Indeling in bewegingsregio’s met typische kenmerken en eigenschappen
à Deze kenmerken en eigenschappen zijn afhankelijk van:
• Osteologische verschillen
• Richting facetten
• Verhouding DI/corpus
• Ligamenten en musculatuur
• Bijkomende gewrichten
Functionele indeling WK
• CWZ
o Hoog: C0 – C2
o Midden: C2 – C5
o Laag: C5 – C7
• TWZ (DWZ)
o Hoog: T1 – T3 (T4)
o Midden: T4 – T8
o Laag: T9 – T12
• LWZ
o L1 – L5
• Sacrum
Overgangsgebieden
• Craniocervicaal: CC
• Cerivco-thoracaal: CTO
• Thoracolumbaal: TL
• Lumbosacraal: LS
, Balans en curvatuur WK
In frontale en sagittale vlak moet WK in balans zijn
Normale balans = kunnen staan zonder steun
In frontale vlak = WK is rechtlijnig en symmetrisch
In sagittale vlak = 4 fysiologische krommingen
Balans in frontale vlak
• Houding en evenwicht in frontale vlak
Curvatuur in frontale vlak
• Normaal rechtlijnig, geen curvatuur in frontaal vlak
• Pathologisch indien kromming = SCOLIOSE
Balans WK in frontaal vlak
Kan beschreven worden door
• Central sacral vertical line (CSVL) of central sacral line (CSL)
• Loodlijn vanuit proc spin C7
o Normaal vallen beide lijnen samen (compensatie = 0)
o LL C7 valt boven midden sacrum
o Indien beide lijnen niet samenvallen: compensatie
§ Horizontale afstand tussen beide lijnen (bv compensatie van -3 cm)
§ Geeft evenwicht weer van de WK in frontale vlak
§ Compensatie links = negatief / rechts = positief
1. Scoliose
= is een (laterale) curvatuur van de wervelkolom in het frontale vlak
= SRS (scoliosis Research Society) definieert scoliose als een laterale curvatuur vd WK met een Cobb-
hoek groter dan 10°
(Ook een thoracale lordose en een rotatiestand vd thorax in het transversale vlak worden scoliose
genoemd. Gevolgen niet-opvolgbare scoliose: pijn, bwbp, mogelijk verlies functionaliteit, cardiale en
respiratoire dysfuncties)
,2. Cobb-hoek
= Maatstaf om de grootte van een scoliose objectief te bepalen, op basis van RX (wordt staand!!
genomen) à invloed Fz doet scoliose toenemen, waardoor Cobb-hoek toeneemt)
Cobb-hoek is een hoek op röntgenfoto
Bepalen Cobb-hoek
• Raaklijn langs de craniale eindplaat van de meest gekantelde craniale
wervel van de curvatuur
• Raaklijn langs de caudale eindplaat van de meest gekantelde caudale
wervel van de curvatuur
• Hierop worden loodlijnen geplaatst
• De hoek tussen de loodlijnen is de Cobb-hoek
3. Beschrijving scoliose
Verschillende parameters beschrijven de scoliose
Richting
• Dexter – rechts
• Sinester – links
• Convexiteit bepaalt de richting (naar waar wijst de convexiteit?)
Morfologie
• C – curve: 1 convexiteit
• S – curve: 2 convexiteiten in verschillende richtingen
Lokalisatie (waar ligt de apex vd curvatuur?)
• Cervicaal, cervicothoracaal
• Thoracaal, thoracolumbaal, lumbaal
Primaire/ secundaire curve
• Primaire curve = initiële curve
• Secundaire curve = de curve die de initiële curve compenseert
• Onderscheidt wordt gemaakt door:
o Flexibiliteit: als curve verdwijnt of verandert tijdens (latero)flexie, dan is het een niet-
structurele curve à secundaire curve
o Grootte: de grootste curve wordt meestal als primair beschouwt
, Major/ minor
• Verwijst naar grootste curve indien 2 krommingen aanwezig
• Indien beide curven even groot = ‘double major curve’
• Major = grootste curve
• Minor = kleinste curve
Beschrijving scoliose: bv apex (T9 à dextro thoracale curve, T6 – T11, apex T9, Cobb hoek 65°
4. Structurele en niet – structurele scoliose
Men onderscheidt 2 vormen van scoliose
• Niet-structurele scoliose of functionele scoliose
• Structurele scoliose
Structurele scoliose Niet-structurele scoliose
Niet corrigeerbaar Corrigeerbaar (compensatie curve, antalgisch, houding,
…)
Klinische differentiatie
- Morfologische kenmerken
- Bij beweeglijkheidsonderzoek: voorwaarts-, zijwaarts buigen)
Curvatuur verdwijnt niet bij voorwaarts en zijwaarts buigen Verdwijnt wel
Wervel: Wervel:
Structurele afwijkingen - Geen structurele afwijkingen
- Geen rotatie wervels in scoliose
- Wigvormig
- Asymmetrie wervel (asymmetrische pediculi/ proc trans, proc spin niet
evenwijdig met middellijn)
- Wervel roteert naar convexiteit
o Proc spin roteert naar concave zijde à duwt thorax convex
naar post
§ Gibbus, bolt, bochel
o Duwt thorax concaaf nr anterieur
o Rotatie is afh van convexiteit
o Grootste rotatie thv apex
- Meestal afvlakking kyfose
Rotatie wervel in scoliose
