HEELKUNDE EN
ZIEKTELEER NUTSDIEREN
Yasmina Jongbloet 2de master 2026
0
,ZIEKTELEER – PARDON
MODULE 1: RATIONEEL GENEESMIDDELGEBRUIK
RATIONALE AB THERAPIE ( LES 1)
AB is een grote markt zoals pneumonie. Nu geen nieuwe molecules meer op de markt dus we moeten met
dezelfde molecules doen en een andere speelmarkt. Eerst de producten inzetten die minder belangrijk
zijn voor humane gezondheid zodanig als er resistentie tegen ontwikkelt we niet in de problemen komen.
- Heeft een dier echt AB nodig
- Welke AB is de beste keuze
RATIONEEL
Rationeel wilt zeggen dat het het optimum is voor de patiënt/ dier zelf maar ook voor economie en
eigenaar van het dier + volksgezondheid. We willen dus optimum tussen deze 3 belangrijke punten.
Hoe kunnen we resistentie selectie verminderen?
- Bacteriën zo weinig mogelijk blootstellen aan selectiedruk of ab gebruik. Dus enkel als het echt
moet en een zo smal mogelijk spectrum gebruiken.
- Selectievenster minimaliseren :
➔ Concentratie afhankelijk : snel omhoog en daalt heel snel = heir is het selectie venster of
werking van het product dus korter
➔ Tijds afhankelijk: 1 enkele injectie een langdurige spiegel van een AB = langzaam door
resistentie selectie venster gaan. hier gaat er sneller resistentie tegen ontstaan. Daarom
belangrijk om optimale dosering intervallen te vinden die leiden tot goede genezing en
blootstelling van AB aan bacteriën.
➔ Commensalen aan laagste concentratie nodig blootstellen om pathogeen aan te pakken
➔ Overdosering vermijden
➔ Zo kort mogelijke periode
BASIS RICHTLIJNEN GEBRUIK
Bij het inzetten van behandeling moet je een werkzaam effect hebben op de indicatie.
- Genoeg volume om tot de plaats te komen en nog steeds zijn werking kan uitvoeren?
Spectrum : zo nauw mogelijk behalve in levensbedreigende condities. Als we dan antibiogram hebben en
zien dat bacteriën een nauwer spectrum heeft veranderen we naar een nauwer spectrum
Zoveel mogelijk AB geven op basis van een antibiogram
Lokaal>parentaak>>> oraal
- Oraal toedienen = meer risico op resistentie omdat er veel meer bacteriën en microbiomen
blootgesteld
- Lokaal : minst resistentie
Individueel >>> groep behandelingen
Geen producten combineren waarvan synergisme niet gedocumenteerd is
1
,grote succes ratio percentage bij eerste behandeling zodat je minder hervallers hebt. Je moet AB zo vroeg
mogelijk in zetten en lang genoeg inzetten. Hoe vroeger hoe beter
- LBoven: geval van
profylaxie, preventief AB
gebruik →dieren niet ziek.
- RBoven: gevallen van
meningiitis op 2 dagen tijd →
metafylaxie: dieren zijn ziek
en in contact dieren worden
behandeld.
- Londer : metafylaxie
- Ronder: profylaxie
- Preventie met AB is
verboden!
Studies : Is metafylaxie effectief? Bij 10% zieke dieren
De conclusie van deze grafiek is dat de NNT (Number Needed to
Treat) sterk afhangt van de attack rate in de controlegroep (CER).
Naarmate de attack rate in de controlegroep stijgt (dus hoe meer
dieren ziek worden zonder behandeling), daalt de NNT. Dat betekent
dat je minder dieren hoeft te behandelen om één ziektegeval te
voorkomen. Met andere woorden: behandeling is efficiënter wanneer
het basisrisico op ziekte hoog is.
Omgekeerd, wanneer de attack rate laag is, stijgt de NNT sterk. Dan
moet je veel dieren behandelen om één geval te voorkomen, wat de
kosteneffectiviteit en het nut van groepsbehandeling in vraag stelt.
De groene lijn toont dat de mediane NNT rond 7 ligt, maar in de praktijk wordt vaak aangenomen dat je
minstens ongeveer 10 dieren moet behandelen om één ziektegeval te vermijden.
Behandeling vermindert meestal ziekte,
maar het effect op sterfte is kleiner en
variabel. De duur van de studie lijkt geen
doorslaggevende factor voor de grootte van
het effect.
dus wel gunstig effect van metafylaxie en
profylaxie maar er zit een enorme bias op.
- Uit amerika ,
2
, AB DECISIONMAKING
Begint met een fase van detectie en diagnose van uw ziekte. Hier werken vaak met groepen dieren , maar
bv voor pneumonie is echo veel beter. Na diagnose ga je overschakelen op empirische therapie. Dit is
therapie van j ervaring en formularium of labo uitslagen van bedrijf of… na diagnose gaan we monster
nemen en een microbiologische diagnose krijgen → kweek en ABgram na 2-3 dagen. Hiermee kan je
nagaan of therapie goed is of niet.
- Appropiate: kiem gevoelig aan AB
- Inappropiate: kiem resistent aan AB
- Elke therapie gebasseerd op microbiologische diagnose word een definitieve therapie genoemd.
- Therapie evaluatie doen we op definitieve en empirische.
WHO AANPAK , AN INFORMED CHOICE
Eerst klinisch onderzoek → diagnostische work up → bij diagnose moet er een therapeutische beslissing
genomen en eigenaar de info overbrengen zodat e verder juist behandelen → volgende evaluatie waar we
kijken of dier beter is + labo resultaten bekijken en ofdat er een verandering van therapie moet zijn
3
ZIEKTELEER NUTSDIEREN
Yasmina Jongbloet 2de master 2026
0
,ZIEKTELEER – PARDON
MODULE 1: RATIONEEL GENEESMIDDELGEBRUIK
RATIONALE AB THERAPIE ( LES 1)
AB is een grote markt zoals pneumonie. Nu geen nieuwe molecules meer op de markt dus we moeten met
dezelfde molecules doen en een andere speelmarkt. Eerst de producten inzetten die minder belangrijk
zijn voor humane gezondheid zodanig als er resistentie tegen ontwikkelt we niet in de problemen komen.
- Heeft een dier echt AB nodig
- Welke AB is de beste keuze
RATIONEEL
Rationeel wilt zeggen dat het het optimum is voor de patiënt/ dier zelf maar ook voor economie en
eigenaar van het dier + volksgezondheid. We willen dus optimum tussen deze 3 belangrijke punten.
Hoe kunnen we resistentie selectie verminderen?
- Bacteriën zo weinig mogelijk blootstellen aan selectiedruk of ab gebruik. Dus enkel als het echt
moet en een zo smal mogelijk spectrum gebruiken.
- Selectievenster minimaliseren :
➔ Concentratie afhankelijk : snel omhoog en daalt heel snel = heir is het selectie venster of
werking van het product dus korter
➔ Tijds afhankelijk: 1 enkele injectie een langdurige spiegel van een AB = langzaam door
resistentie selectie venster gaan. hier gaat er sneller resistentie tegen ontstaan. Daarom
belangrijk om optimale dosering intervallen te vinden die leiden tot goede genezing en
blootstelling van AB aan bacteriën.
➔ Commensalen aan laagste concentratie nodig blootstellen om pathogeen aan te pakken
➔ Overdosering vermijden
➔ Zo kort mogelijke periode
BASIS RICHTLIJNEN GEBRUIK
Bij het inzetten van behandeling moet je een werkzaam effect hebben op de indicatie.
- Genoeg volume om tot de plaats te komen en nog steeds zijn werking kan uitvoeren?
Spectrum : zo nauw mogelijk behalve in levensbedreigende condities. Als we dan antibiogram hebben en
zien dat bacteriën een nauwer spectrum heeft veranderen we naar een nauwer spectrum
Zoveel mogelijk AB geven op basis van een antibiogram
Lokaal>parentaak>>> oraal
- Oraal toedienen = meer risico op resistentie omdat er veel meer bacteriën en microbiomen
blootgesteld
- Lokaal : minst resistentie
Individueel >>> groep behandelingen
Geen producten combineren waarvan synergisme niet gedocumenteerd is
1
,grote succes ratio percentage bij eerste behandeling zodat je minder hervallers hebt. Je moet AB zo vroeg
mogelijk in zetten en lang genoeg inzetten. Hoe vroeger hoe beter
- LBoven: geval van
profylaxie, preventief AB
gebruik →dieren niet ziek.
- RBoven: gevallen van
meningiitis op 2 dagen tijd →
metafylaxie: dieren zijn ziek
en in contact dieren worden
behandeld.
- Londer : metafylaxie
- Ronder: profylaxie
- Preventie met AB is
verboden!
Studies : Is metafylaxie effectief? Bij 10% zieke dieren
De conclusie van deze grafiek is dat de NNT (Number Needed to
Treat) sterk afhangt van de attack rate in de controlegroep (CER).
Naarmate de attack rate in de controlegroep stijgt (dus hoe meer
dieren ziek worden zonder behandeling), daalt de NNT. Dat betekent
dat je minder dieren hoeft te behandelen om één ziektegeval te
voorkomen. Met andere woorden: behandeling is efficiënter wanneer
het basisrisico op ziekte hoog is.
Omgekeerd, wanneer de attack rate laag is, stijgt de NNT sterk. Dan
moet je veel dieren behandelen om één geval te voorkomen, wat de
kosteneffectiviteit en het nut van groepsbehandeling in vraag stelt.
De groene lijn toont dat de mediane NNT rond 7 ligt, maar in de praktijk wordt vaak aangenomen dat je
minstens ongeveer 10 dieren moet behandelen om één ziektegeval te vermijden.
Behandeling vermindert meestal ziekte,
maar het effect op sterfte is kleiner en
variabel. De duur van de studie lijkt geen
doorslaggevende factor voor de grootte van
het effect.
dus wel gunstig effect van metafylaxie en
profylaxie maar er zit een enorme bias op.
- Uit amerika ,
2
, AB DECISIONMAKING
Begint met een fase van detectie en diagnose van uw ziekte. Hier werken vaak met groepen dieren , maar
bv voor pneumonie is echo veel beter. Na diagnose ga je overschakelen op empirische therapie. Dit is
therapie van j ervaring en formularium of labo uitslagen van bedrijf of… na diagnose gaan we monster
nemen en een microbiologische diagnose krijgen → kweek en ABgram na 2-3 dagen. Hiermee kan je
nagaan of therapie goed is of niet.
- Appropiate: kiem gevoelig aan AB
- Inappropiate: kiem resistent aan AB
- Elke therapie gebasseerd op microbiologische diagnose word een definitieve therapie genoemd.
- Therapie evaluatie doen we op definitieve en empirische.
WHO AANPAK , AN INFORMED CHOICE
Eerst klinisch onderzoek → diagnostische work up → bij diagnose moet er een therapeutische beslissing
genomen en eigenaar de info overbrengen zodat e verder juist behandelen → volgende evaluatie waar we
kijken of dier beter is + labo resultaten bekijken en ofdat er een verandering van therapie moet zijn
3
