Samenvatting lifecycle
Ontwikkelingspsychologie
Gastsprekers
Oefensessies
Kooklabs
Voeding van de zwangere vrouw
-Zwangerschap = gestatie
-40 weken, 280 dagen, 10 vrouwelijke cycli
-Volgens biologen duurt zwangerschap 38 weken
-We tellen vanaf laatste menstruatie
-Ovulatie vindt plaats 14 dagen (2 weken) na menstruatie
Fysiologische veranderingen
-Onze energiebehoefte en nood aan micronutriënten stijgt door deze
veranderingen
Gewichtstoename
-Individueel afhankelijk
-Niet de bedoeling om letterlijk voor 2 te gaan eten
-Ideaal: 10-12 kg of +20 kg
-Uitz. extreme ochtendmisselijkheid zal zorgen voor minder
gewichtstoename
-Evolutie
-1e trimester (0-15 weken): +1,5 kg (minimale toename, niks van te
zien)
-2e trimester (16-28 weken): +3 kg (fysiologische veranderingen: BV
stijgt, vet-opslag, meer lichaamsvocht)
-3e trimester (29-40 weken): + 6 kg (plotse groei (foetus, placenta en
baarmoeder)
Laatste 10 weken: +0,5 kg/week
-BMI voor de zwangerschap wordt bepaalt o.b.v. startgewicht (gewicht
voor zwangerschap)
1
,-Oorzaken gewichtstoename
-Foetus: 3,5 kg (uitz. mama met diabetes baby neemt te veel
glucose op baby van tot wel 5 kg)
-Placenta: 0,5 kg
-Vruchtwater: 0,6 kg
-Baarmoeder: 1 kg
-Borsten: 0,5 kg
-Bloedvolume: 1,2 kg
-Lichaamsvocht: 1,5 kg (oedeem kan voor veel gewichtstoename
zorgen niet door te veel te eten)
-Vetreserve: 2-3 kg (belangrijk: menstruatie, energiebron,
borstvoeding)
-Goede voedingstoestand en ideaal LG mama = optimale ontwikkeling
foetus
-Diëten/vasten tijdens zwangerschap wordt afgeraden foetus krijgt
te weinig VS beperkte groei (alternatieve energiebronnen kunnen
schadelijk zijn)
-Ondergewicht (BMI < 18,5) tijdens zwangerschap vroeggeboorte
en laag geboortegewicht (moeilijkheid: moeilijk om moeder meer te laten
eten)
-Obese zwangere vrouwen (BMI > 30) niet te veel extra laten eten
(extra gewicht = extra last op lichaam complicaties:
zwangerschapsdiabetes (standaardtest), hypertensie (hoge BD),
keizersnede (verdere complicaties vermijden (hart))
Hormonale veranderingen
-HCG (humane chorion gonadotrofine): zwangerschapshormoon (testen in
bloed)
-Secretie door placenta
-Stimuleert eisprong
-Zorgt dat bevruchte eicel kan nestelen in baarmoeder
-Oestrogeen
-Groei baarmoeder
-Stijging BV, aanleg bloedvaten en doorbloeding
-Opslag lichaamsvocht in bindweefsel
-Progesteron
-Invloed op gladde spiercellen: zorgen dat spiercellen baarmoeder
niet te vroeg gaan samentrekken
-Vet-opslag
-HPL (human placenta lactogen)
-Voorbereiding borst op lactatie (melk)
-Mobiliseert moederlijke vet-voorraad (3e trimester)
2
,-Prolactine
-Productie door moederlijke en foetale hypofyse (hersenen) en
uterus
-Na bevalling: lactogene werking
-Anabole fase (eerste 30 weken): VS opslaan (vet, eiwitten,
micronutriënten)
-Katabole fase (laatste 10 weken): VS vrijgeven voor snelle groei foetus
Cardiovasculaire veranderingen
-Hartdebiet (slagen/minuut) verhoogt
-15-20 BPM hoger
-Bloedvolume stijgt (2e trimester)
-meer plasma, RBC nemen niet mee toe bloed wordt dunner
(verdunningsanemie)
-Hart moet minder hard pompen (pompt wel frequenter)
-BD daalt in het 2e trimester en stijgt in het 3e trimester
-Standaard bloeddruk: 12/8
Extra aanvoer bloed naar baarmoeder
Gastro-intestinale veranderingen
-Gastro: maag
-Intestinaal: darm
-Hogere eetlust (uitz. bij klachten)
-Pica: sterke voorkeur/afkeer voor bepaald VM/geuren
-Nausea en braken
-Ochtendmisselijkheid
-Reflux: maagzuur terug naar slokdarm
-Verminderde peristaltiek door progesteron
-Maag naar boven geduwd
-Constipatie: harde stoelgang
-Invloed progesteron op gladde spiercellen (verminderde
peristaltiek)
-Voordeel: Fe wordt beter opgenomen
-Galstenen
-Verminderde contractie galblaas
Renale veranderingen
-Verhoogde bloeddruk betere doorbloeding nieren GFR (glomerulaire
filtratiesnelheid) stijgt met 50% (GFR toon aan hoe goed nieren werken,
dus nieren werken beter)
-Verhoogde glucosurie: meer suiker in urine
-Ook zo bij diabetes
-Verhoogde pollakisurie (laatste maanden)
3
, -Meer plassen door druk op blaas
-Meer afvalstoffen worden verwijderd meer drinken!
Voedingsaanbevelingen: macronutriënten
Energiebehoefte
-Hogere energiebehoefte
-Groei foetus
-Samenstellingswijzigen moeder
-Behouden foetus
-Energiebehoefte (REE) = energiebehoefte voor zwangerschap + suppletie
energiebehoeftes- en reserves
Vrouwen met
normale BMI voor
zwangerschap
-Lager bij obese vrouwen
-Berekening energiebehoefte (REE)
1) REE = BMR (energie die lichaam verbruikt in rust)*PAL
2) REE + toeslag
-Rekenen met LG voor zwangerschap
-Huidige PAL gebruiken (zal waarschijnlijk dalen)
-Toeslag erbij tellen na berekening met PAL
-Vrouw moet rusten (vb. verplichte bedrust): minder extra energie
voorzien
-Overgewicht voor zwangerschap: geen extra energie rekenen
-PAL duurt gedurende zwangerschap (1,4-1,6)
Vanaf week 24: minder sport (minder mobiel), meer energieverbruik
Afh. van casus: misselijkheid, training, cravings…
-Pregorexia ( anorexia)
-Veel sporten en weinig eten
-Direct na zwangerschap weer willen afvallen
-Meerlingzwangerschap
-Verhoogde energiebehoefte
-Tienerzwangerschap
-13-17 jaar: zelf nog in ontwikkeling
-Veel energie nodig
-Fysiek en psychologisch zwaar
Drugs en drank
4
Ontwikkelingspsychologie
Gastsprekers
Oefensessies
Kooklabs
Voeding van de zwangere vrouw
-Zwangerschap = gestatie
-40 weken, 280 dagen, 10 vrouwelijke cycli
-Volgens biologen duurt zwangerschap 38 weken
-We tellen vanaf laatste menstruatie
-Ovulatie vindt plaats 14 dagen (2 weken) na menstruatie
Fysiologische veranderingen
-Onze energiebehoefte en nood aan micronutriënten stijgt door deze
veranderingen
Gewichtstoename
-Individueel afhankelijk
-Niet de bedoeling om letterlijk voor 2 te gaan eten
-Ideaal: 10-12 kg of +20 kg
-Uitz. extreme ochtendmisselijkheid zal zorgen voor minder
gewichtstoename
-Evolutie
-1e trimester (0-15 weken): +1,5 kg (minimale toename, niks van te
zien)
-2e trimester (16-28 weken): +3 kg (fysiologische veranderingen: BV
stijgt, vet-opslag, meer lichaamsvocht)
-3e trimester (29-40 weken): + 6 kg (plotse groei (foetus, placenta en
baarmoeder)
Laatste 10 weken: +0,5 kg/week
-BMI voor de zwangerschap wordt bepaalt o.b.v. startgewicht (gewicht
voor zwangerschap)
1
,-Oorzaken gewichtstoename
-Foetus: 3,5 kg (uitz. mama met diabetes baby neemt te veel
glucose op baby van tot wel 5 kg)
-Placenta: 0,5 kg
-Vruchtwater: 0,6 kg
-Baarmoeder: 1 kg
-Borsten: 0,5 kg
-Bloedvolume: 1,2 kg
-Lichaamsvocht: 1,5 kg (oedeem kan voor veel gewichtstoename
zorgen niet door te veel te eten)
-Vetreserve: 2-3 kg (belangrijk: menstruatie, energiebron,
borstvoeding)
-Goede voedingstoestand en ideaal LG mama = optimale ontwikkeling
foetus
-Diëten/vasten tijdens zwangerschap wordt afgeraden foetus krijgt
te weinig VS beperkte groei (alternatieve energiebronnen kunnen
schadelijk zijn)
-Ondergewicht (BMI < 18,5) tijdens zwangerschap vroeggeboorte
en laag geboortegewicht (moeilijkheid: moeilijk om moeder meer te laten
eten)
-Obese zwangere vrouwen (BMI > 30) niet te veel extra laten eten
(extra gewicht = extra last op lichaam complicaties:
zwangerschapsdiabetes (standaardtest), hypertensie (hoge BD),
keizersnede (verdere complicaties vermijden (hart))
Hormonale veranderingen
-HCG (humane chorion gonadotrofine): zwangerschapshormoon (testen in
bloed)
-Secretie door placenta
-Stimuleert eisprong
-Zorgt dat bevruchte eicel kan nestelen in baarmoeder
-Oestrogeen
-Groei baarmoeder
-Stijging BV, aanleg bloedvaten en doorbloeding
-Opslag lichaamsvocht in bindweefsel
-Progesteron
-Invloed op gladde spiercellen: zorgen dat spiercellen baarmoeder
niet te vroeg gaan samentrekken
-Vet-opslag
-HPL (human placenta lactogen)
-Voorbereiding borst op lactatie (melk)
-Mobiliseert moederlijke vet-voorraad (3e trimester)
2
,-Prolactine
-Productie door moederlijke en foetale hypofyse (hersenen) en
uterus
-Na bevalling: lactogene werking
-Anabole fase (eerste 30 weken): VS opslaan (vet, eiwitten,
micronutriënten)
-Katabole fase (laatste 10 weken): VS vrijgeven voor snelle groei foetus
Cardiovasculaire veranderingen
-Hartdebiet (slagen/minuut) verhoogt
-15-20 BPM hoger
-Bloedvolume stijgt (2e trimester)
-meer plasma, RBC nemen niet mee toe bloed wordt dunner
(verdunningsanemie)
-Hart moet minder hard pompen (pompt wel frequenter)
-BD daalt in het 2e trimester en stijgt in het 3e trimester
-Standaard bloeddruk: 12/8
Extra aanvoer bloed naar baarmoeder
Gastro-intestinale veranderingen
-Gastro: maag
-Intestinaal: darm
-Hogere eetlust (uitz. bij klachten)
-Pica: sterke voorkeur/afkeer voor bepaald VM/geuren
-Nausea en braken
-Ochtendmisselijkheid
-Reflux: maagzuur terug naar slokdarm
-Verminderde peristaltiek door progesteron
-Maag naar boven geduwd
-Constipatie: harde stoelgang
-Invloed progesteron op gladde spiercellen (verminderde
peristaltiek)
-Voordeel: Fe wordt beter opgenomen
-Galstenen
-Verminderde contractie galblaas
Renale veranderingen
-Verhoogde bloeddruk betere doorbloeding nieren GFR (glomerulaire
filtratiesnelheid) stijgt met 50% (GFR toon aan hoe goed nieren werken,
dus nieren werken beter)
-Verhoogde glucosurie: meer suiker in urine
-Ook zo bij diabetes
-Verhoogde pollakisurie (laatste maanden)
3
, -Meer plassen door druk op blaas
-Meer afvalstoffen worden verwijderd meer drinken!
Voedingsaanbevelingen: macronutriënten
Energiebehoefte
-Hogere energiebehoefte
-Groei foetus
-Samenstellingswijzigen moeder
-Behouden foetus
-Energiebehoefte (REE) = energiebehoefte voor zwangerschap + suppletie
energiebehoeftes- en reserves
Vrouwen met
normale BMI voor
zwangerschap
-Lager bij obese vrouwen
-Berekening energiebehoefte (REE)
1) REE = BMR (energie die lichaam verbruikt in rust)*PAL
2) REE + toeslag
-Rekenen met LG voor zwangerschap
-Huidige PAL gebruiken (zal waarschijnlijk dalen)
-Toeslag erbij tellen na berekening met PAL
-Vrouw moet rusten (vb. verplichte bedrust): minder extra energie
voorzien
-Overgewicht voor zwangerschap: geen extra energie rekenen
-PAL duurt gedurende zwangerschap (1,4-1,6)
Vanaf week 24: minder sport (minder mobiel), meer energieverbruik
Afh. van casus: misselijkheid, training, cravings…
-Pregorexia ( anorexia)
-Veel sporten en weinig eten
-Direct na zwangerschap weer willen afvallen
-Meerlingzwangerschap
-Verhoogde energiebehoefte
-Tienerzwangerschap
-13-17 jaar: zelf nog in ontwikkeling
-Veel energie nodig
-Fysiek en psychologisch zwaar
Drugs en drank
4
