Samenvatting Microbiologie

LEERPAD B: MICROBIOLOGIE

ALGEMENE INLEIDING
DOELSTELLINGEN:

- De student verklaart de verschillende domeinen van de medische
microbiologie.

 Begrip medische microbiologie
o Biologie
= studie van levende organismen (uitzondering virussen)

o Micro
= enkel waarneembaar met een microscoop
 Lichtmicroscoop
 Elektronenmicroscoop voor virussen
 Uitzondering = meercellige parasieten!

o Medisch
= enkel de micro-organismen die medisch relevant zijn

DUS: microbiologie bestudeert de MO die verantwoordelijk zijn voor
(infectie)ziekten bij de mens

 Evolutie van leven op aarde
o Bacteriën oudste

Zonnestelsel en planeet 4,5 miljard jaar geleden
Eerste tekenen van leven: 3,85 miljard jaar geleden
Prokaryote eencellige
organismen (vergelijkbaar met
bacteriën)
Prokaryoten evolueerden naar 2,1 miljard jaar geleden
complexere eukaryote
eencellige levensvorm: de
protisten
Overgrote meerderheid van 0,5 miljard jaar geleden
meercellige organismen
Differentiatie in 3 groepen: 250 miljoen jaar geleden
Planten, schimmels & dieren
Dino’s 
Dino’s uitgestorven 65 miljoen jaar geleden
 Wat betekend plaats
voor zoogdieren om te
evalueren

, Homo sapiens 200 000 jaar geleden in
Afrika

 4 grote domeinen van de medische microbiologie
o Met uitzondering van de planten (bepaalde intoxicaties buiten
beschouwing gelaten) zijn alle beschreven groepen in staat om
ziek te maken

1. Bacteriologie
o Bestudeert bacteriën/ eencellige prokaryote organismen

2. Virologie
o Bestudeert virussen, infectieuze agentia die voor hun
metabolisme en vermeerdering volledig afhankelijk zijn van
een levende gastheer

3. Mycologie
o Bestudeert gisten en schimmels (verzamelnaam fungi)
eencellige, respectievelijke meercellige eukaryote organismen

4. Parasitologie
o Bestudeert parasieten, eukaryote levensvormen die ten kost
leven van andere levensvormen (gastheer). Tot de medische
parasitologie behoren:
 Protozoen = eencellige eukaryote organismen bv.
Malariaparasiet
 Metazoa = meercelligen waaronder:
 Helminthen (wormen) vb. aarsmade
 Arthropoden (geleedpotigen) vb. hoofdluis, teek

 MO zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van infectieziekten
o Infectieziekte  schade of veranderde fysiologie bij de mens
o Uiten zich in symptomen of eerder subklinisch (zonder
symptomen)
o Samenwerking van goede en slechte bacteriën
o Causaal verband tussen MO en infectieziekten  postulaten
van Koch en Pasteur

 Postulaten van Koch
o MO dient gevonden te worden bij elke patiënt die aan de
infectieziekte lijdt en niet bij een gezond iemand
UITZONDERING: residente microbiota, alle MO in en op
lichaam

, o MO dient geïsoleerd te kunnen worden en buiten het lichaam
in cultuur gebracht te kunnen worden
UITZONDERING: Virussen hebben een gastheercel nodig



o Inbrengen van gekweekte MO dient bij een proefdier tot ziekte
te leiden en MO dient opnieuw geïsoleerd te kunnen worden
uit het proefdier
UITZONDERING: Zoönosen, corona vleermuizen niet ziek
maar mensen wel (Zoönosen maken ons wel ziek maar dieren
niet)

 Besmetting met MO leidt niet altijd tot ziekte
o Kind = vaginale bevallen = hapt naar adem = gezond darm
microbioom door vaginale flora
o Kind = keizersnede = niet = lagere weerstand

 Pathogenen vs. Opportunisten
o Opportunist
 Veroorzaken enkel infectie wnr de weerstand van het
besmette individu is verminderd
= opportunistische besmetting

o Primair (= conventioneel) pathogenen:
 Veroorzaken bij de meeste besmette individuen infectie
 Bepalende factoren:
 Aard en eigenschappen van organisme en
(Virulentie gastheer is de mate van ziekmakend
vermogen)
 Immunologische (vaccinatie) en genetische
factoren zullen bepalen of de ziekte optreedt




Exotoxine = gifstoffen
(toxines) van bacterie die
nog in leven is

Endotoxine = komen pas
vrij als bacterie afsterft

,  Besmettingswegen van een infectieziekte
o Direct contact
 Cutaan = huid
 Mucosaal = slijmvliezen
 Seksueel contact

o Aerogeen
 Lucht
 Enkel bij kiemen die bestemd zijn tegen uitdrogen en in
de atmosfeer kunnen overleven
 Vb. TBC

o Droplet
 Via druppels in de lucht
 Vb. influenza

o Enteraal
 Via spijsverteringskanaal
 Oraal = via speeksel (klierkoorts)
 Faeco-oraal = door onvoldoende hygiëne na
toiletgebruik komen kiemen op voedsel en dan
terug opgenomen (salmonella)
o Hematogeen
 Via bloed
 Transplacentaire besmetting = HIV van moeder op
kind
 Vb. hepatitis B, HIV

o Verticale besmetting
 Overdracht moeder op kind tijdens zwangerschap
o Horizontale besmetting
 Overdracht van kiemen via rechtsreeks contact binnen
populatie

 Preventie van infectieziekten
o Verhogen van de weerstand
 Vaccinatie

o Desinfectie en sterilisatie
 Proberen kan sop besmetting elimineren