Samenvatting persoonlijkheidsleer

PERSOONLIJKHEIDSLEER

Pedagogische Wetenschappen jaar 1
Academische Pabo jaar 3

,Inhoudsopgave
HC1 – persoonlijkheidsleer............................................................................................................................. 2

HC1 – psychoanalyse (Freud).......................................................................................................................... 4

HC2 – evolutietheorie.................................................................................................................................... 7

HC2 – genen en persoonlijkheid................................................................................................................... 10

HC3 – intelligentie........................................................................................................................................ 11

HC3 – intelligentietheorieën......................................................................................................................... 12

HC3 – IQ testen............................................................................................................................................ 15

HC4 – traits/karaktereigenschappen............................................................................................................ 17

HC4 - stress, coping, aanpassing en gezondheid............................................................................................20

HC5 – motieven en cultuur........................................................................................................................... 23

HC5 – cultuur en persoonlijkheid.................................................................................................................. 27

HC6 – affect en persoonlijkheid.................................................................................................................... 30

HC6 – emoties.............................................................................................................................................. 33

HC7 – kijk op jezelf....................................................................................................................................... 36

H7 – sociale identiteit en interacties............................................................................................................. 39

OEFENEN WEEK 1......................................................................................................................................... 42




1

,HC1 – persoonlijkheidsleer
Persoonlijkheid is de set psychologische trekken (traits, karaktereigenschappen) en
mechanismen (processen) binnen het individu die zijn geordend en redelijk stabiel over tijd
zijn. Het heeft invloed op interacties en aanpassingen aan de intrapsychische (eigen wereld),
fysieke en sociale omgevingen.

Persoonlijkheidsonderzoek: kennis over traits trekken kan helpen bij het beschrijven van
persoonlijkheidsdimensies en het verklaren en voorspellen van gedrag. Er wordt gekeken
naar hoeveel trekken er zijn, hoe deze zijn georganiseerd, wat de oorsprong is en wat de
correlaties zijn tussen de gevolgen van trekken.

Psychologische mechanismen: processen van persoonlijkheid, dynamisch, hoe ontstaan, wat
drijven, bevorderen en belemmeren de traits. Vaak cognitieve processen betrokken bij
informatieverwerking.
 Input  blackbox  output

Begrippen interactie met en aanpassing naar omgeving:
 Perceptie: interpretatie van omgeving: hoe ervaar je het
 Selectie: welke situaties kiezen we
 Evocaties: reacties die we onbewust (door persoonlijkheid) bij andere
teweegbrengen
 Manipulaties: manieren waarop we anderen bewust proberen te beïnvloeden
 Adaptieve functie persoonlijkheid: om doelen te bereiken moet je je aanpassen,
evolutie, afhankelijk van omgeving
 Fysieke omgevingsfactoren: omgang met bedreigingen, kansen zien
 Intrapsychische omgeving: persoonlijke herinneringen, verlangens, ervaringen

Niveaus van persoonlijkheid:
 Human nature: zoals iedereen,
 Individuele en groepsverschillen: zoals sommigen
 Individuele uniciteit: alleen jij

Domeinen van kennis:
 Dispositioneel: trekken, neigingen
 Biologisch: genen, psychofysiologie en evolutie
 Intrapsychisch: mentale mechanismen/ conflicten (vaak onbewust)
 Cognitief-ervaring: gedachten, gevoelens, ervaringen, intelligentie
 Sociaal en cultureel
 Aanpassingen: coping, adaptie




2

, Theorieën over persoonlijkheid
 Doel/rol: kader voor onderzoek, organiseren van kennis en voorspellen en verklaren
van gedrag
 Criteria: comprehensiveness (volledig, verklaard meeste feiten), heuristieke
waarden (leidt tot nieuwe ontdekkingen), testbaar (kun je testbare hypothesen
formulieren vanuit de theorie), parsimony (weinig vooronderstellingen/aannames),
compatibiliteit en integratie tussen domeinen en niveaus van persoonlijkheid




3