Samenvatting - Sociale psychologie - Hoofdstuk 13 - stereotypen, vooroordelen en discriminatie(B001643A)

Hoofdstuk 13: stereotypen, vooroordelen
en discriminatie
Begrippen die we hanteren in het hoofdstuk
- Stereotype: mentale constructie over individuen uit een sociale categorie, die
welbepaalde kenmerken delen
o Cognitief
- Vooroordeel: negatief affect tegenover individuen, gebaseerd op hun
groepslidmaatschap aan een bepaalde sociale categorie
o Affectief
o Hoe wij ons voelen
- Discriminatie: gedrag gericht naar individuen, gebaseerd op hun
groepslidmaatschap aan een bepaalde sociale categorie
o Mensen anders behandelen op basis van de sociale categorie ze behoren



Intergroep-componenten




- Zijn aan elkaar verbonden, maar beteken niet 100% hetzelfde




1. De uitingsvormen van vooroordelen
- Evoluties in etnische vooroordelen
o In de VS lijkt vooroordeel op de terugweg (over decennia)
▪ Racisme/vooroordelen daalt doorheen de tijd
o In Europa is er opleving van antimigrantsentiment in de late jaren 1980 en
vroege jaren 1990


1

, ▪ Het gaat in golven
o Nadien zijn er land-specifieke evoluties, afhankelijk van werkloosheid en
migratiestromen




- Vroeger ging het vaak over de grove vormen van racisme maar die dalen



1.1. Subtiele en grove vooroordelen
Grove (etnische) vooroordelen: een combinatie van een positieve attitude tegenover
etnische segregatie en uitgesproken negatieve gevoelens tegenover etnische
minderheden

Subtiele (etnische) vooroordelen: een negatieve attitude over etnische minderheden die
enkel tot uitdrukking komt wanneer de expressie ervan veilig is, sociaal aanvaardbaar
lijkt en gemakkelijk te rationaliseren is

- Subtiel racisme, bijvoorbeeld, is een vorm van verborgen racisme die geuit wordt
wanneer het gemakkelijk te verdedigen is (‘rationeel’), sociaal aanvaardbaar en
veilig
o Algemeen racisme daalt niet per se, maar het gebeurd op een andere
manier



2

, o Er ontstaan nieuw vormen van racisme: het wordt geuit wnr het makkelijk
te verdedigen is en sociaal aanvaard is
- In een onderzoek uitgevoerd in België in mei 2017 door de Gentse professor Stijn
Baert werd geconstateerd dat mensen met een niet-Vlaamse naam zo’n 30%
minder kans maken om uitgenodigd te worden voor een sollicitatiegesprek dat
mensen met een Vlaamse naam. Er werden 768 fictieve sollicitaties naar 384
bedrijven verstuurd. Bij kleine bedrijven werden grotere verschillen gevonden dan
bij grote. Bij ‘sollicitanten’ met meer dan 20j ervaring, werd er geen verschil
tussen Vlaamse en niet-Vlaamse namen gevonden. Deze bevindingen tonen een
minder dramatisch beeld dan deze uit het grootschalig Canadees onderzoek van
Oreopoulos (2011)
- Bv. experiment Dovidio en collega’s (1997)
o Deelnemers krijgen een fictieve rechtzaak waarbij een bepaald persoon
schuldig is voor een moord op een politie man en ofwel is dat blank ofwel
zwart en dan moeten ze vellen of die doodstraf moet krijgen of niet maar
om te helpen krijgen ze een video te zien van andere juryleden die
allemaal voor de doodstraf gaan en ofwel bestaan die jury uit volledig
blank ofwel uit 4 blanke en 1 zwarte
o Wat stellen mensen nu voor de doodstraf of niet
▪ Als er enkel een blanke jury is gaan men sneller de doodstraf geven
voor een blanke verdachte i.p.v. een zwarte persoon omdat ze
andere als racistisch zouden overkomen
o Van zodra dat er 1 zwart jurylid is voor een zwarte bschuldige dan zijn ze
niet meer weerhoudend dus het kan geen racisme zijn volgens hun




- Meertens & Pettigrew (1995) ontwikkelden een subtiel racisme schaal waarin 3
concepten naar voren kwamen:
o Traditionalisme: idee dat uitgroep leden niet slagen in de maatschappij
omdat zij waarden onderschrijven die verschillen van de onze
3

, o Overdrijven van culturele verschillen: echte verschillen worden uitvergroot
en de uitgroep wordt gezien als een erg aparte groep
o Gebrek aan positieve gevoelens: positieve emoties tegenover uitgroep
leden worden onderdrukt
- mcConahay (1986): modern racisme schaal
- subschalen:
o ontkenning van discriminatie
▪ men zegt: vroeger was het een probleem en nu niet meer
o antagonisme m.b.t. de eisen van minderheden
o afkeer voor ‘’’speciale behandeling’’



voorbeelditems
GROF SUBTIEL
Migranten zijn over het algemeen niet te Migranten leren aan hun kinderen
vertrouwen waarden en vaardigheden die hun kansen
op succes in onze maatschappij
beknotten
Alles samen genomen is het blanke ras Er zijn grote verschillen tussen migranten
superieur aan andere rassen en Belgen met betrekking tot huin religie
en religieuze gebruiken
Mensen met een verschillend ras hebben Ik voel sympathie voor allochtonen
best zo weinig mogelijk contact met
elkaar
- hoge scores op deze items wijzen op etnische vooroordelen

1.1. Subtiele en grove vooroordelen
- Debat: in welke mate meten subtiel/ modern racisme schalen echt racisme?
(Sniderman & Tetlock, 1986, Tetclock, 1994 Coenders et al, 2001)
- ‘’concept creep’’:
o Haslam(2016): concepten die refereren aan negatieve fenomenen (bv.
racisme) worden steeds meer uitgebreid, met nieuwe betekenissen
(horizontal creep) en met minder extreme betekenissen (vertical creep)
o Doorheen de tijd gaat een bepaald gedrag, problemen uitgebreider
worden
▪ Lichte vormen en zaken die er mee te maken hebben worden
opgenomen in het concept → vroeger hoorde het niet tot de
categorie en nu wel
- ‘’prevalence-induced concept change’’:
o Levari et al(2018): wanneer een stimulus of fenomeen minder voorkomt
reageren mensen vaak met een uitbereiding van het concept
▪ Bv. Paarse stippen worden blauw

4