Hoofdstuk 13: de tweede wereldoorlog
Interbellum eindigt op 10 mei 1940
OORLOG EN BEZETTING
België is voorbereid, WOII zien we aankomen
- Ze zijn voorbereid op de verkeerde oorlog, ze dachten dat het een debat ging zijn
met een landloperij
Mei 1940 – Militaire en politieke crisis in België
Militaire situatie
• Datum: 21 mei 1940, 11 dagen na de start van de Duitse invasie
• Militaire ramp voor de geallieerden: België + Groot-Brittannië
• Belgische leger:
o slecht voorbereid en omslagen door Duitse opmars
o kon niet ontsnappen naar Frankrijk
o binnen 10 dagen verslagen
• Geopolitieke context:
o ongebruikelijke verschuiving van macht in Europa
1
, o Frankrijk had het grootste leger van West-Europa
o iedereen keek naar Frankrijk om Nazi-Duitsland tegen te houden
• Parijs valt in de zomer van 1940
o grote schok wereldwijd
o VS reageert politiek: derde termijn van Roosevelt
o politieke gewoonten wereldwijd worden beïnvloed, Europa gedomineerd
door Berlijn
Politieke crisis in België
• Zwaarste politieke crisis van 1940:
o open conflict tussen Koning Leopold III en zijn regering
o volgens de grondwet mag dit open conflict niet plaatsvinden
• Kernvraag:
o Welke keuzes maken we over oorlog en vrede?
o Wie neemt de beslissingen: koning of regering?
• Implicaties:
o crisis verergert de reeds bestaande conflicten tussen monarchie en
parlement
o legt de basis voor de latere Koningskwestie
2
, 28 mei 1940 – Capitulatie van Leopold III en “onmogelijkheid tot regeren”
Beslissing van Leopold III
• Datum: 28 mei 1940
• Leopold III capituleert als opperbevelhebber van het Belgische leger
• Negeert de regering die in Parijs vergadert en niet mee naar de geallieerden gaat
• Belangrijk beeld van de crisis:
o voor de koning is de strijd voorbij
o voor de ministers gaat de oorlog door
• Wordt later gebruikt als propaganda tijdens de Koningskwestie
Reactie van de Belgische regering
• Ministers verklaren op 28 mei 1940 dat er sprake is van “onmogelijkheid tot
regeren”
• Grondwettelijk gezien:
o kan de regering tijdelijk de koninklijke macht overnemen
o argument: de koning zou niet langer in staat zijn te regeren
o sommigen insinueren dat de koning “gek geworden” is
• Gevolg:
3
Interbellum eindigt op 10 mei 1940
OORLOG EN BEZETTING
België is voorbereid, WOII zien we aankomen
- Ze zijn voorbereid op de verkeerde oorlog, ze dachten dat het een debat ging zijn
met een landloperij
Mei 1940 – Militaire en politieke crisis in België
Militaire situatie
• Datum: 21 mei 1940, 11 dagen na de start van de Duitse invasie
• Militaire ramp voor de geallieerden: België + Groot-Brittannië
• Belgische leger:
o slecht voorbereid en omslagen door Duitse opmars
o kon niet ontsnappen naar Frankrijk
o binnen 10 dagen verslagen
• Geopolitieke context:
o ongebruikelijke verschuiving van macht in Europa
1
, o Frankrijk had het grootste leger van West-Europa
o iedereen keek naar Frankrijk om Nazi-Duitsland tegen te houden
• Parijs valt in de zomer van 1940
o grote schok wereldwijd
o VS reageert politiek: derde termijn van Roosevelt
o politieke gewoonten wereldwijd worden beïnvloed, Europa gedomineerd
door Berlijn
Politieke crisis in België
• Zwaarste politieke crisis van 1940:
o open conflict tussen Koning Leopold III en zijn regering
o volgens de grondwet mag dit open conflict niet plaatsvinden
• Kernvraag:
o Welke keuzes maken we over oorlog en vrede?
o Wie neemt de beslissingen: koning of regering?
• Implicaties:
o crisis verergert de reeds bestaande conflicten tussen monarchie en
parlement
o legt de basis voor de latere Koningskwestie
2
, 28 mei 1940 – Capitulatie van Leopold III en “onmogelijkheid tot regeren”
Beslissing van Leopold III
• Datum: 28 mei 1940
• Leopold III capituleert als opperbevelhebber van het Belgische leger
• Negeert de regering die in Parijs vergadert en niet mee naar de geallieerden gaat
• Belangrijk beeld van de crisis:
o voor de koning is de strijd voorbij
o voor de ministers gaat de oorlog door
• Wordt later gebruikt als propaganda tijdens de Koningskwestie
Reactie van de Belgische regering
• Ministers verklaren op 28 mei 1940 dat er sprake is van “onmogelijkheid tot
regeren”
• Grondwettelijk gezien:
o kan de regering tijdelijk de koninklijke macht overnemen
o argument: de koning zou niet langer in staat zijn te regeren
o sommigen insinueren dat de koning “gek geworden” is
• Gevolg:
3
