lOMoAR cPSD| 63316909
Criminologische Sociologie
Hoofdstuk 1: Situering van sociologische theorieën over criminaliteit
Inleiding:
Strafrechtsbedeling: is een belangrijke component van een sociologische reflectie over criminaliteit
voorgesteld in piramide met 4 lagen
1. Strafuitvoering (BV. Detentie, gevangenis maar er zijn ook andere straffen bv.
Enkelband, gemeenschapsdienst, boetes, werkstraffen,..)
2. Strafrechtbank
3. Parket/openbare ministerie
4. Politie
1. Klassieke theorie (1)
Historische context: grote transities in de 18de-19de eeuw in Europa
van feodaliteit naar moderniteit:
feodaal systeem (=van elkaar afhankelijk, een band dat bestaat uit een leenman en een
leenheer) heel hiërarchisch want aan de top is de koning die grond geeft aan de edel.
Hierdoor heeft edel ook heel veel macht omdat ze ook rechter zijn.
Heel veel autonomie/ macht in 1 persoon/positie REACTIE hierop: scheiding der machten (=
Charles de Montesquieu) ‘om macht te kunnen bedwingen/beteugelen moet je het opdelen,
ipv. In de handen van één persoon te zetten.’
• van brutale lichamelijke bestraffing (= niet-rationeel) naar op regels gefundeerde, institutionele
sanctie (= rationeel):
filosofen (=verlichtingsdenkers) zorgen voor veranderingen in een maatschappij
BV. Vergeetputten: je bent levend dood, je werd vergeten in zo’n putten
• fundamentele rechten van de mens
door het feit geboren te zijn, door gewoon mens te zijn hebben we rechten
Cesare Beccaria: Dei delitti e delle pene (1764) NL= "over misdrijven en straffen”
- hij was een Franse jurist/ advocaat en vond dat er op een andere manier wordt moeten
omgegaan met het recht en ook de criminaliteit.
Doelstelling van straffen is preventie
Wat is de beste manier om criminaliteit aan te pakken? Straffen moeten zo worden toegepast
zodat die vormen van criminaliteit/misdrijven niet weer voorkomen = preventie o
Individuele preventie : de persoon zal deze gedragingen niet meer stellen en niet meer
schade toebrengen aan de samenleving en anderen.
o Algemene preventie: andere zullen zich weerhouden om die (criminele) gedragingen te
stellen (zichzelf weerhouden door te zien hoe die persoon gestraft is)
• “Let the punishment fit the crime”
Consequenties; de straf moet in verhouding staan met het misdrijf (= afschrikwaarde is te
klein als men bij een grote misdaad een kleine straf toekent OF de straf is te zwaar bij een
kleine misdrijf) (incapaciteren)
, lOMoAR cPSD| 63316909
Disproportioneel karakter : als de strafmaat te licht of te zwaar is dan houdt men daar geen
rekening mee (=theoretisch; of het effectief zo is?)
• Visie van utilitarisme met homo rationalis
Utilitarisme is het nuttigheidsprincipe: mensen doen wat nuttig is voor hunzelf en voor hun
naasten)
Mensen gaan dingen afwegen omdat ze heel rationeel zijn (wat is het voordeel en nadeel bij
plegen van criminaliteit) =homo rationalis
6 voorwaarden/principes om een straf als “preventie mechanisme” te kunnen stellen.
Kenmerken van straffen zodat de straffen GEEN act/vorm van geweld zou zijn:
1. Openbaar (NIET in het geheim)
2. Snel (hoe langer, makkelijker te vergeten):
• als het niet snel genoeg is, heeft het minder inpakt op mensen.
3. Noodzakelijk (om andere misdrijven te vermijden)
4. De ‘juiste’ straf
• De dader kan je vragen of een straf juist is of niet
5. Proportioneel
• Hoe zwaarder de inbreuk, hoe zwaarder de straf. =rechtvaardig straffen.
6. ‘Nulla poena sine lege’ (geen straf zonder wet)
• Geen straf zonder dat de wet bestaat. Het is onaanvaardbaar om straffen uit te voeren
die niet in een wet staan. (het moet op voorhand opgesteld zijn)
• ‘nullum crimen sine lege’ ( er kan geen misdrijf bestaan, zonder dat er eerst wordt
bepaald in de wet wat strafbaar is.)
1. Klassieke theorie (2)
Jeremy Bentham:
Criminaliteit is inbreuk op het “greatest happiness principle”
Voor hem is het uitgangspunt niet ‘de preventie’ maar ‘het geluk’.
Men probeert geluk te meten, wat maakt je gelukkig? Hoe gelukkig ben je?
Waarvan wordt je ongelukkig?
Criminaliteit is een aantasting van het geluk . Het vermindert algemene geluk in de
samenleving. Mensen kunnen ook vanuit een rationele visie een berekening
maken van het geluk. Als we kunnen concluderen dat sommige dingen, meer geluk
maken dan andere is je missie geslaagd en moet je de andere overtuigen
dat criminaliteit daartegen werkt. (tegen het geluk)
Achterliggende visie van de "hedonistische calculus“
Het idee om de mogelijke gevolgen van verschillende handelingen te beoordelen en
te vergelijken om te bepalen welke handeling het meeste geluk of plezier zal
opleveren en het minste leed of pijn zal veroorzaken.
Invloed op penologische en juridische praktijk
Penologische praktijk: het leer van de straffen. Wat zijn de effecten van straffen?
Wat denken mensen van de straffen?
Criminologische Sociologie
Hoofdstuk 1: Situering van sociologische theorieën over criminaliteit
Inleiding:
Strafrechtsbedeling: is een belangrijke component van een sociologische reflectie over criminaliteit
voorgesteld in piramide met 4 lagen
1. Strafuitvoering (BV. Detentie, gevangenis maar er zijn ook andere straffen bv.
Enkelband, gemeenschapsdienst, boetes, werkstraffen,..)
2. Strafrechtbank
3. Parket/openbare ministerie
4. Politie
1. Klassieke theorie (1)
Historische context: grote transities in de 18de-19de eeuw in Europa
van feodaliteit naar moderniteit:
feodaal systeem (=van elkaar afhankelijk, een band dat bestaat uit een leenman en een
leenheer) heel hiërarchisch want aan de top is de koning die grond geeft aan de edel.
Hierdoor heeft edel ook heel veel macht omdat ze ook rechter zijn.
Heel veel autonomie/ macht in 1 persoon/positie REACTIE hierop: scheiding der machten (=
Charles de Montesquieu) ‘om macht te kunnen bedwingen/beteugelen moet je het opdelen,
ipv. In de handen van één persoon te zetten.’
• van brutale lichamelijke bestraffing (= niet-rationeel) naar op regels gefundeerde, institutionele
sanctie (= rationeel):
filosofen (=verlichtingsdenkers) zorgen voor veranderingen in een maatschappij
BV. Vergeetputten: je bent levend dood, je werd vergeten in zo’n putten
• fundamentele rechten van de mens
door het feit geboren te zijn, door gewoon mens te zijn hebben we rechten
Cesare Beccaria: Dei delitti e delle pene (1764) NL= "over misdrijven en straffen”
- hij was een Franse jurist/ advocaat en vond dat er op een andere manier wordt moeten
omgegaan met het recht en ook de criminaliteit.
Doelstelling van straffen is preventie
Wat is de beste manier om criminaliteit aan te pakken? Straffen moeten zo worden toegepast
zodat die vormen van criminaliteit/misdrijven niet weer voorkomen = preventie o
Individuele preventie : de persoon zal deze gedragingen niet meer stellen en niet meer
schade toebrengen aan de samenleving en anderen.
o Algemene preventie: andere zullen zich weerhouden om die (criminele) gedragingen te
stellen (zichzelf weerhouden door te zien hoe die persoon gestraft is)
• “Let the punishment fit the crime”
Consequenties; de straf moet in verhouding staan met het misdrijf (= afschrikwaarde is te
klein als men bij een grote misdaad een kleine straf toekent OF de straf is te zwaar bij een
kleine misdrijf) (incapaciteren)
, lOMoAR cPSD| 63316909
Disproportioneel karakter : als de strafmaat te licht of te zwaar is dan houdt men daar geen
rekening mee (=theoretisch; of het effectief zo is?)
• Visie van utilitarisme met homo rationalis
Utilitarisme is het nuttigheidsprincipe: mensen doen wat nuttig is voor hunzelf en voor hun
naasten)
Mensen gaan dingen afwegen omdat ze heel rationeel zijn (wat is het voordeel en nadeel bij
plegen van criminaliteit) =homo rationalis
6 voorwaarden/principes om een straf als “preventie mechanisme” te kunnen stellen.
Kenmerken van straffen zodat de straffen GEEN act/vorm van geweld zou zijn:
1. Openbaar (NIET in het geheim)
2. Snel (hoe langer, makkelijker te vergeten):
• als het niet snel genoeg is, heeft het minder inpakt op mensen.
3. Noodzakelijk (om andere misdrijven te vermijden)
4. De ‘juiste’ straf
• De dader kan je vragen of een straf juist is of niet
5. Proportioneel
• Hoe zwaarder de inbreuk, hoe zwaarder de straf. =rechtvaardig straffen.
6. ‘Nulla poena sine lege’ (geen straf zonder wet)
• Geen straf zonder dat de wet bestaat. Het is onaanvaardbaar om straffen uit te voeren
die niet in een wet staan. (het moet op voorhand opgesteld zijn)
• ‘nullum crimen sine lege’ ( er kan geen misdrijf bestaan, zonder dat er eerst wordt
bepaald in de wet wat strafbaar is.)
1. Klassieke theorie (2)
Jeremy Bentham:
Criminaliteit is inbreuk op het “greatest happiness principle”
Voor hem is het uitgangspunt niet ‘de preventie’ maar ‘het geluk’.
Men probeert geluk te meten, wat maakt je gelukkig? Hoe gelukkig ben je?
Waarvan wordt je ongelukkig?
Criminaliteit is een aantasting van het geluk . Het vermindert algemene geluk in de
samenleving. Mensen kunnen ook vanuit een rationele visie een berekening
maken van het geluk. Als we kunnen concluderen dat sommige dingen, meer geluk
maken dan andere is je missie geslaagd en moet je de andere overtuigen
dat criminaliteit daartegen werkt. (tegen het geluk)
Achterliggende visie van de "hedonistische calculus“
Het idee om de mogelijke gevolgen van verschillende handelingen te beoordelen en
te vergelijken om te bepalen welke handeling het meeste geluk of plezier zal
opleveren en het minste leed of pijn zal veroorzaken.
Invloed op penologische en juridische praktijk
Penologische praktijk: het leer van de straffen. Wat zijn de effecten van straffen?
Wat denken mensen van de straffen?
