Samenvatting - Recht verkennen Deel 4 H1

Deel 4: Justitie kenmerken – rechterlijke macht-
Kenmerken van justitie
1. De kenmerken van justitie
1.1. Justitie als bewaker van de rechtstaat
 Rechterlijke macht = juridische structuren & organen
o Oplossen, het op bindende wijze beslechten van juridische
conflicten adhv geldende recht
1.1.1. Toegang tot rechter
o Toegankelijk voor iedereen  naleving ervan kan worden
afgedwongen
 Staatsapparaat ook burger helpen
 Vb: verhuurder die onbetaald blijft, kan recht op
huurgeld door rechter laten vaststellen en vonnis laten
uitvoeren
o Toegang verhinderd worden door:
 Niet iedereen kent het = hulp advocaten -> kost geld /
procedure -> kost geld => financiële drempel
 Kennis = drempel -> niet iedereen kent alles
o Oplossing
 Financiële bijstand -> rechtsbijstand voor mensen met weinig
inkomen
 = pro deo advocaat (rekening voor overheid)
o Belang hebben om te procederen
 Zaak pas van belang als je er een voordeel uit kan hebben
 Financieel
 Reputatie
 Hoedanigheid hebben om te procederen = bekwaamheid
hebben
 Juridische en feitelijke geschiktheid  rechtsbekwaam
& handelingsbekwaam zijn
o Gekoppeld daaraan = misbruik van procesrecht 
procesrechtsmisbruik
 Ongegrond & kwader trouw
o Kan leiden tot een vordering tergend en roekeloos geding
 = eiser worden veroordeeld tot schadevergoeding
 Vb: iemand die niet verzekerd is op een bepaalde
schade -> verzekeringmaatschappij heeft daarop
gewaarschuwd -> moest het risico gebeuren heeft de
verzekering geen tussenkomst -> risico gebeurt =
persoon wil de verzekeringsmaatschappij voor de
rechter sleuren = onterechte procedure = niet over
nagedacht en neigt naar pesten van de andere partij
=> geen mogelijkheid tot vorderen
1.1.2. Recht van de verdediging = Verweer op een degelijke manier voeren

, o Natuurlijke rechter = bij de keuze van de plaats van de rechtbank
= voorkeur geven aan natuurlijke rechter = rechtbank op
woongebied van de verweerder
 Verweerder = degene die wordt aangeklaagd
o Dagvaardingstermijn = altijd gerespecteerd worden = verweerder
tijd geven om een antwoord te geven
 Dagvaarding = officiële kennisgeving dat een zaak wordt
ingeleverd -> deurwaarden die dagvaardingen officieel
overbrengt
 Vb: vrouw eist van werkgever een vergoeding die via
de deurwaarder word overgebracht (WAT: eiser, wat
eisen, waarom eisen, op wat gebaseerd, daagt voor
welke rechtbank, datum verschijning)
 Datum = is niet kortbij zodat de verweerde zich kan
voorbereiden => recht van verwering
o Bewijsstukken
 Aan de rechtbank bezorgd
 Aan tegenpartij bezorgd = transparantie om op een goede
manier te verdedigen -> beide partijen
o Rechtsmiddelen
 Regels die partijen beschermen tegen willekeurige
beslissingen of vergissingen van rechters
 Vonnis  hoger beroep
 Juridische fout  cassatieberoep
o Procesmisbruik en roekeloos verweer
 Gelden voor beide kanten  bestraft worden
1.1.3. Positie rechter = onafhankelijk & onpartijdig
o Onpartijdig = onbevooroordeeld
 In de mogelijkheid om een objectief oordeel te hebben
 Niet laten beïnvloeden door wereld (media)
 Zeker perceptie zijn van objectief oordeel = ook maar
een schijn van onpartijdigheid = rechter van zaak
halen
o Vb: spaghetti-arrest: Dutroux -> gebeurt met
onderzoeksrechter: leidde het onderzoek die op
een gegeven moment een verkeerde inschatting
gemaakt had door met de ouders van
vermoorde meisjes te gaan eten => schijn
opwekken dat hij niet meer partijdig kon zijn
o Onafhankelijkheid = autonoom in besluitvorming
 Scheiding der machten -> onafhankelijkheid van wetgevende
en uitvoerende macht => geen sturing van rechter vanuit de
politiek
 Beslissing niet onderworpen aan enige controle
 Rechter voor het leven = ambtenaren die niet kunnen
ontslaan worden behalve er tucht is en ontzet worden
1.1.4. Openbaarheid van de rechtspraak