Samenvatting anatomie: Module 2 - Bovenste extremiteit

Module 2: bovenste
extremiteiten
a) Schouder
i. Osteologie van het clavicula, scapula en de
humerus
Het skelet vh bovenste lidmaat: schoudergordel (cingulum membri
superioris) + een vrij bewegend deel (skeleton membri superioris liberi)

Cingulum membri superioris = clavicula + scapula

Gedeelte vh skeleton membri superioris liberi = de humerus



Cingulum membri superioris

Schoudergordel bestaat uit 2 beenderen (scapula = schouderblad,
clavicula = sleutelbeen) + verbind het vrij bewegend deel (= arm) met het
axiale skelet

Voor het onderste lidmaat kan de bekkengordel als het equivalent
beschouwd worden  er zijn wel belangrijke verschillen tussen deze
gordels (hebben heel versch functie)

 Bovenste lidmaat: vooral DYNAMISCHE rol met grote
bewegingsamplitude
 Onderste lidmaat: eerder STATISCHE, steunde functie

Verschillen in de algemene opbouw vd gordels:

- Clavicula en scapula: zijn afzonderlijke beenstukken
 terwijl er maar 1 botstuk is in het bekken: os
coxae (heup)

- Geen dorsale verbinding met de centrale as
 het bekken heeft wel een stevige verbinding
rechtstreeks aan de wervelzuil (art. sacroiliaca)

- Geen ventrale verbinding tss beide claviculae, de sleutelbeenderen
zijn wel verbonden met de centrale as via het borstbeen
 hier w beweeglijk gewricht gevormd (art. sternoclaviculare) zodat
de schoudergordel kan bewegen tov de romp

,  het vrije deel kent dus 2 vrijheidsgraden -> vergroot
bewegingsvrijheid vd arm
 extra spieren zijn nodig voor deze 2 vrijheidsgraden te sturen ->
het bekken heeft een weinig beweeglijke verbinding ventraal via de
symphysis pubis



- Lichte bouw (kleine massa + inertie)
 bekken heeft zware bouw

- Ondiep gewicht met het vrije deel (de
bovenarm) ten voordele van de
bewegingsamplitude  bekken heeft
een diep gewricht tussen bekken en
dijbeen, ten voordele van de
stabiliteit.



1. De scapula
Algemeen:

- Plat, driehoekig beenstuk
- Gelegen op achter-zijwand vh ribbenrooster -> bedekt 2e tot 7e rib
- Been is opgehangen aan spieren en w lateraal op zijn plaats
gehouden door het sleutelbeen (fungeert als stut)
- Het platte been kan over de thoraxwand schuiven


Ventraal vlak dat los op ribben gelegen is = de facies costalis

Dorsaal vlak = de facies dorsalis




Facies costalis

- Getekend als rechthoekige driehoek
- 3 randen: Margo superior, margo medialis en margo lateralis

, - Afgeronde hoeken: angulus inferior, de mediaal gelegen angulus
superior (de rechte hoek van de driehoek) en de angulus lateralis
- Voorvlak: iets uigehold (concaaf) + volgt zo ronding die ribben
vormen
- Beenstuk: erg dun (+licht) , w enkel naar randen toe dikker om
stevige aanhechting voor spieren te kunnen verzorgen
- Lineae musculares: in het vlak sterk ontwikkelde lijnen gezien
(verdikkingen), gevormd door tractie v spiermateriaal
- Ravenbekuitsteeksel (processus coracoideus):
 Treedt uit het vlak naar ventraal
 Vergelijkbaar met gebogen vinger die naar boven en ventraal
gericht is
 Begint aan een typische insnoering in de margo superior: de
incisura scapulae



- Cavitas glenoidalis:
 Peervormige holte; ong 2,5 cm breed en 3,5 cm hoog
 Uiloper vd margo lateralis (die vanaf angulus inferior
verbreedt)
 Verbreding vormt het collum glenoidale  waarop cavitas
steunt
 Holte is bedekt met kraakbeen + is de ondiepe gewrichtskom
vh schoudergewricht
 W begrensd
 aan bovenzijde door een knobbeltje: tuberculum
supraglenoidale
 aan onderzijde door: tuberculum infraglenoidale
 deze geven aanhechting aan respectievelijk m.biceps en
m. triceps



Facies dorsalis

- in de licht uitgeholde vlakken verdeeld door schouderbladdoorn
(spina scapulae)
 kleinere bovenvlak: fossa supraspinata
 groter ondervlak: fossa infraspinata
- spina scapulae: ontspringt met driehoekig veld op het bovenste
derde vd margo medialis en verloopt schuin opwaarts naar lateraal
terwijl het zich meer en meer uit het vlak verwijdert  spina eindigt
in platgedrukt (craniocaudaal) uitsteeksel: het acromion
(schoudertop)

, - Naar mediaal draagt het acromion een gewrichtsvlakje voor het
sleutelbeen: de facies articularis acromii  kijkt naar mediaal en
craniaal.
-

Oriëntatie

In anatomische houding:

-
- Schouderblad maakt hoek van 30° tov frontale vlak  cavitas
glenoidalis kijkt naar voor




Palpatie

- Spina scapulae: tekent zich af onder de huid
- Angulus inferior: kan (bij ontspannen spieren) vd thoraxwand gelicht
worden
- Margo medialis: kan van onder tot boven gevolgd worden + kleine
driehoekig veld waar spina begint is voelbaar
- Acromion: meest laterale beenderig uitsteeksel vd schoudderronding
 met vinger craniaal schuiven vanaf de laterale rand vd
bovenarm
- Processus coracoideus: enkel bij diepe palpatie voelbaar



2. De clavicula
Algemeen

- 15 cm lang pijpbeen
- Horizontaal onder huid
- Vormt stut tss borstbeen en acromion
- Vgl met viervoeters is bij mense sleutelbeen relatief lang  ten
voordele vd abductie-mobiliteit vd schoudergordel

Bovenaanzicht

- S-vormig beenstuk met bolle ronding (convexiteit) naar ventraal aan
het mediale 2/3, waarmee ronding vh ribbenrooster gevolgd w
- Het laterale 1/3 is concaaf naar ventraal  vormt het vlak vd
scapula
- Extremitas sternalis: plompe mediale uiteinde , rond , vertoot
gewrichtsvlak voor het sternum: facies articularis sternalis