Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Samenvatting Medisch recht - Begin van het leven - Tom Goffin (E-lijn III)

Rating
-
Sold
3
Pages
35
Uploaded on
26-03-2026
Written in
2025/2026

Dit is een samenvatting van de 2 lessen + cursus van Tom Goffin. Het is zeer uitgebreid en ALLES staat er in waardoor je de lessen niet meer moet bekijken indien je die nog moet zien. OPM: in de cursus van prof. Goffin staat niet alles in. Dit is de reden waarom ik hier een samenvatting van heb gemaakt. In deze samenvatting zit: samenvatting cursus Goffin + minderjarige patiënt + alle extra informatie die niet in de cursus staat maar wel in de ppt Veel succes!

Show more Read less
Institution
Course

Content preview

Medisch recht – begin van het leven
Inhoud
1. Medisch begeleide voortplanting (MBV)............................................................... 3
1.1. Inleiding – technieken en achtergrond .......................................................... 3
1.2. Reproductief kloneren ................................................................................ 5
1.3. Ethische en Juridische dilemma’s ................................................................ 5
1.4. Historisch .................................................................................................. 6
1.4.1. Verdrag mensenrechten en bio-geneeskunde (EVRMBIO) ....................... 7
1.5. Wet medische begeleide voortplanting (MBV-wet) ......................................... 8
1.5.1. Recht op een kind? .............................................................................. 9
1.5.2. Embryotransfer (= homoloog) ............................................................... 9
1.5.3. Embryodonatie (= heteroloog) ............................................................ 12
1.5.4. Kunstmatige inseminatie (KI) - homoloog ............................................. 14
1.5.5. Kunstmatige inseminatie donatie (KI-donatie) – heteroloog ................... 16
1.5.6. Genetische pre-implantatiediagnose (PID) .......................................... 17
2. Wetenschappelijk onderzoek op embryo’s en gameten ...................................... 18
2.1. De Wetten ................................................................................................ 18
2.2. Embryowet............................................................................................... 18
2.2.1. Onderzoek met overtallige embryo’s ................................................... 19
2.2.2. Onderzoek met aangemaakte embryo’s in vitro .................................... 22
2.2.3. Onderzoek met gameten .................................................................... 23
3. Zwangerschapsafbreking ................................................................................. 24
3.1. Historiek .................................................................................................. 24
3.2. Voorwaarden voor niet-strafbare zwangerschapsafbreking .......................... 26
3.2.1. Voorwaarde 1: verzoek en schriftelijke kennisgeving van de zwangere
vrouw 26
3.2.2. Voorwaarde 2: Uitvoering door een arts onder medische verantwoorde
omstandigheden ............................................................................................. 27
3.2.3. Voorwaarde 3: tijdsvak (binnen of na 12 weken) .................................. 28
3.2.4. Aansprakelijkheid claims bij zwangerschap ......................................... 29
3.2.5. Gewetensbezwaren/vormvereisten ..................................................... 30

1

, 3.2.6. Naamgeving ...................................................................................... 31
4. Minderjarige patiënten ..................................................................................... 32
4.1. Uitgangspunt............................................................................................ 32
4.2. Vertegenwoordiging door de ouders ........................................................... 32
4.2.1. Afzwakking van vertegenwoordiging .................................................... 33
4.2.2. Gefaseerd stelsel van wilsbekwaamheid ............................................. 34
4.2.3. Betrokkenheid van ouders .................................................................. 35
4.3. Minderjarige proefpersoon ........................................................................ 35




2

, 1. Medisch begeleide voortplanting (MBV)
Volgens juridisch standpunt moet de donor die eicellen of spermacellen doneert
anoniem zijn.

1.1. Inleiding – technieken en achtergrond
MBV is een verzamelnaam voor een reeks medische technieken die procreatie mogelijk
maken in situaties waarin natuurlijke voortplanting onmogelijk, medisch onverantwoord
of praktisch onhaalbaar is. De technieken worden toegepast bij:

- Heteroseksuele koppels met fertiliteitsproblemen.
- Heteroseksuele koppels met genetische contra-indicaties voor natuurlijke
procreatie.
- Bij personen en/of koppels die kinderen wensen in omstandigheden die geen
natuurlijke procreatie toelaten.

Er wordt geen onderscheidt gemaakt tussen alleenstaande moeders die bewust
zwanger willen worden of een lesbisch koppel dat in het kader van een
fertiliteitsbehandeling kinderen wilt creëren. Ook niet qua techniek.

Door de technologische evolutie in de reproductieve geneeskunde heeft men een brede
waaier aan technieken:

Kunstmatige = Techniek waarbij zaadcellen artificieel in het vrouwelijke
inseminatie (KI): voortplantingsstelsel worden ingebracht.

HOMOLOOG/AUTOLOOG = semen is afkomstig van de echtgenoot (KIE) of
partner (KIP)  binnen hetzelfde gezin/koppel.
HETEROLOOG = semen is afkomstig van een al dan niet een anonieme
donor (KID).
In de wetgeving zit er een onderscheidt tussen heterologe donor of
homologe donor (zie ‘wet MBV’).
In-vitrofertilisatie (IVF): = bevruchting bevindt buiten het lichaam plaats.

De procedure omvat (chronologische stappen):
1) Ovariële hyperstimulatie
2) Eicelmaturatie
3) Eicelaspiratie (pick-up)
4) In-vitrofertilisatie
5) Embryo terugplaatsing
6) Ondersteuning luteale fase
Voor de IVF zijn er verschillende technieken. Het MBV maakt geen
onderscheidt tussen deze verschillende technieken. Het stelt enkel
voorwaardes waaraan het IVF-model aan moet voldoen.



3

, HOMOLOOG/AUTOLOOG = eicel en zaadcel zijn afkomstig van het
wenskoppel.

HETEROLOOG = gebruik gemaakt van spermadonatie, eiceldonatie of
embryodonatie (bij het laatste zijn beide gameten afkomstig van donoren).
Intracytoplasmatische = gespecialiseerde IVF-techniek waarbij één zaadcel rechtstreeks in de
sperma-injectie (ICSI): eicel wordt geïnjecteerd.

Deze techniek is geïnduceerd bij ernstige vormen van mannelijke infertiliteit
(zoals extreme oligo-astheno-teratozoöspermie), waar IVF geen zin heeft en
bij gefaalde IVF-procedures (waarbij minder dan 20% van de eicellen
bevrucht zijn na de IVF-procedure).

Varianten zijn:
- MESA = waarbij zaadcellen uit de bijbal worden geaspireerd  bij
obstructieve azoöspermie (bv. post-sterilisatie)
- TESE = waarbij testiculair weefsel wordt onderzocht op zaadcellen
 bij non-obstructieve azoöspermie (bv. hypospermatogenese)
Pre-implantatie- = een techniek waarbij genetische kenmerken van een embryo in vitro
diagnose (PID): worden geanalyseerd voor de implantatie, ten einde op grond hiervan een
beslissing over een mogelijke inplanting te nemen.
Dit gebeurt doorgaans op dag 5 van de bevruchting, in het
blastocyststadium, waarbij er enkele cellen worden weggenomen en
geanalyseerd via NGS.

PGD = pre-implantatie genetische diagnose: hierbij kan men gericht zoeken
naar een vermoede van pathologie.
PGS = pre-implantatie genetische screening: embryo screenen.

Op basis van deze analyse wordt beslist of het embryo al dan niet wordt
teruggeplaatst.

PID is tot op een zekere hoogte toegestaan, er zijn redelijk wat beperkingen
op:
- Mag niet worden gebruikt voor eugenetische selectie of
geslachtsselectie (tenzij om ernstige geslachtsgebonden
aandoeningen te vermijden).
PID kan wel worden toegepast in het therapeutisch belang van een reeds
geboren kind, bv bij het creëren van een ‘saviour baby’, mits aan strikte
voorwaarde is voldaan en het centrum voor menselijke erfelijkheid
bevestigd dat er een reële kinderwens bestaat.




4

, 1.2. Reproductief kloneren
= het voortbrengen van een individu wiens genen identiek zijn aan die van het menselijk
organisme van waaruit het kloneren werd gerealiseerd (definitie).

Kloneren gebeurt door de kern van een haploïde eicel te vervangen door de kern van een
diploïde somatische cel.

Reproductief menselijk kloneren = VERBODEN (art. 6 wet 11 mei 2003)

Er is wel een onderscheidt met therapeutisch kloneren. Bij therapeutisch kloneren
waarbij genetisch identiek weefsel (bv. via stamcellijnen) van de te behandelen persoon
wordt aangemaakt, met het oog op behandeling van de pte. Dit is conceptueel
verschillend met het voortbrengen van een genetisch identiek individu.

Een bijkomend onderscheid moet worden gemaakt met het concept ‘saviour baby’,
waarbij via genetische selectie een kind wordt verwerkt dat compatibel weefsel kan
leveren voor een zieke sibling; dit is niet kloneren maar kan onder voorwaarde
toegelaten zijn.

1.3. Ethische en Juridische dilemma’s




5

, 1.4. Historisch
Al de bovenstaande vragen zijn bekeken en beantwoord in de wet sinds Juli 2007 waarbij
er een wetgeving is ontstaan inzake MBV.

Hiervoor bestond er geen wetgeving voor het MBV, wat gevolgen met zich meebracht.
Wel waren er:

- KB 15/02/1999 = vormde kwaliteitsnormen in voor zorgprogramma’s
reproductieve geneeskunde.
o Dit blijft tot een zekere hoogte gelden  basis van de fertiliteitcentra (FC)
in de ziekenhuizen.
o Zorgprogramma B = volledige behandeling aanbieden, incl. IVF (IVF =
enkel in erkende zorgprogramma’s  rem op proliferatie van IVF-centra)
en bewaring van gameten en embryo’s.
o Zorgprogramma A = staan in voor de patiëntenbehandeling, begeleiding en
prelevatie van gameten.
o Creëerde een kwaliteitskader, maar regelde niet inhoudelijk op welke wijze
MBV mocht plaatsvinden.
o Overeenkomsten tussen ziekenhuizen met zorgprogramma’s A en B: 16 A-
en 18 B-centra.



6

, - Wet van 11/05/2003 = betre end het onderzoek op embryo’s in vitro, die onder
meer reproductief kloneren verboden.
- Uitgebreide reeks adviezen van het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-
ethiek (RCBE):
o Los van het KB, alles wat MBV is, zijn al heel lang onderwerp van adviezen
van het RCBE.
o Al die adviezen gaan over die discussie rond MBV en belangrijk: al die
adviezen te samen hebben de basis gevormd voor het juridisch kader wat
MBV is (MBV-wet).
o RCBE is verder gegaan dan de MBV wet de afgelopen jaren; als we kijken
naar het nieuwe juridisch kader als wijziging op de wet van juli 2007, wordt
er minder op de adviezen van de RCBE gebaseerd.
 Waarom = tegenwoordig hebben we bredere praktijken en experts
waardoor de nood aan adviesverlening van RCBE minder
noodzakelijk is dan voor 2007.

1.4.1. Verdrag mensenrechten en bio-geneeskunde (EVRMBIO)
OVIEDO VERDRAG = het Europees verdrag voor de rechten van de mens in het kader
voor de bio-geneeskunde. Het is een verdrag op Europees niveau gecreëerd binnen de
raad van Europa (= zelfde niveau als het algemeen verdrag rond de rechten van de mens
1997).

België is geen partij bij dit verdrag (tot heden niet ondertekend door België); het verdrag
maakt dus geen deel uit van ons Juridisch kader.

Waarom  er staan een aantal regels in rond de MBV, rond onderzoek op embryo’s dat
een rem zet op de vooruitstrevendheid van België op vlak van dat onderzoek op
embryo’s. (Bv. in het ‘oviedo verdrag’ staat dat onderzoek op embryo’s niet is toegestaan
zeker niet wanneer je daarvoor embryo’s gaat creëren; in BE is dit onder strikte
voorwaarde wel toegelaten.)




7

, 1.5. Wet medische begeleide voortplanting (MBV-wet)
De wet van 6 juli 2007 betre end de MBV en de bestemming van overtollige embryo’s en
gameten vormt het centrale wettelijke kader.

Dit is historisch geen wet dat door de regering is voorbereidt. Normaal wordt een wet
gemaakt door ergens in het regeerakkoord in te schrijven. Op moment dat de regering
wordt gevormd, wordt er een wetsontwerp opgemaakt en dat gaat naar het parlement.
Daar gaat men discussiëren en aanpassingen doen. De basis wordt wel binnen de
regering gemaakt.

De wet MBV heeft de passage via de regering niet doorgemaakt. Die is rechtstreeks door
de senaat gemaakt. Het is dus uitgewerkt in de senaat o.b.v. adviezen van RCBE.

Gevolgen  paar standaarden gebypassed; hierdoor is het Juridisch kader wat te weinig
genuanceerd om alle beslommeringen en bekommernissen die men daarrond heeft, om
die voldoenden mee te nemen (Bv. donorkind).

De wet regelt verschillende methoden van MBV, nl. door middel van:

- Embryotransfer
- Embryodonatie
- Kunstmatige inseminatie (KI)
- Donatie van gameten
- PID

Onze wet heeft dus een zeer breed toepassingsgebied, het bevat alle technieken van
kunstmatige inseminatie en IVF tegelijkertijd.
MAAR ook niet zo breed: het gaat enkel over MBV in België (bv. doneren van sperma is
geregeld in MBV-wet maar enkel maar voor Belgische donaties; Deense donor opereert
buiten het juridisch kader  vandaar kon die 197 kinderen verwekken).

Als een fertiliteitscentra beroept doet op een buitenlandse donor geldt de MBV niet.
Wanneer de fertiliteitscentra een overeenkomst sluiten met een buitenlandse
spermabank; moeten ze hierin regels opnemen die conform zijn met de regels in het
MBV-wet.

De MBV-wet is enkel maar van toepassing op de voortplanting in de fertiliteitscentra; als
bijgevolg kunnen twee individuen beslissen om daar op een privé manier/bij hun thuis
MBV op te starten (een sperma-injectie te doen), valt dit juridisch gezien buiten de MBV-
wet.




8

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Uploaded on
March 26, 2026
File latest updated on
April 14, 2026
Number of pages
35
Written in
2025/2026
Type
SUMMARY

Subjects

$8.22
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
Medsummaries05

Also available in package deal

Get to know the seller

Seller avatar
Medsummaries05 Universiteit Gent
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
7
Member since
1 year
Number of followers
1
Documents
21
Last sold
2 weeks ago
MedSummaries05

Hier verkoop ik samenvattingen over de theorie die we zien in Geneeskunde Ugent. Ik ben zelf de persoon die eerst iets moet begrijpen vooraleer ik iets kan studeren. Op deze manier maak ik dan ook mijn samenvattingen: ik vraag extra uitleg aan AI waardoor ik de theorie begrijpbaar kan neertypen of ik ziek online op naar extra afbeeldingen om het visueel duidelijk te maken. Je mag me ook altijd sturen voor een goedkopere prijs of als je feedback/nieuwe ideeën heb over de manier van samenvatten.

Read more Read less
0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recently viewed by you

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions