Straftoemeting
Instellen strafvordering
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
Een strafzaak kan op verschillende manieren bij de rechter terechtkomen. Het Openbaar
Ministerie (OM/parket) speelt hierin een belangrijke rol en heeft eerst enkele keuzes:
• Seponeren (zonder gevolg): de zaak wordt stopgezet
• Buitenrechtelijke afhandeling: bv. minnelijke schikking
• Voor de rechter brengen
Mogelijke routes naar de strafrechter:
1. Rechtstreeks door het OM
Het parket kan beslissen om de verdachte onmiddellijk voor de rechter te
brengen:
• via rechtstreekse dagvaarding
• via oproeping bij proces-verbaal (snelrecht)
2. Via een gerechtelijk onderzoek
Het OM kan een onderzoeksrechter inschakelen. Daarna beslist de raadkamer:
• ofwel buitenvervolgingstelling (zaak stopt)
• ofwel doorverwijzing naar de vonnisrechter
3. Via het slachtoffer (burgerlijke partijstelling)
Het slachtoffer kan zelf naar de onderzoeksrechter stappen. Die start een
onderzoek, waarna de zaak opnieuw naar de raadkamer gaat, die dezelfde keuzes
maakt.
4. Rechtstreeks door het slachtoffer
Het slachtoffer kan de verdachte ook rechtstreeks dagvaarden voor de
vonnisrechter.
1
,Inleidende begrippen
Misdrijf
Een misdrijf is een gedraging die door de wet wordt omschreven en waarop een straf
staat. Dit is gebaseerd op het legaliteitsbeginsel: alleen wat in de wet als misdrijf staat,
kan bestraft worden.
• Gedraging: dit kan een handeling zijn (iets doen) of een verzuim (iets niet doen
terwijl het verplicht is).
• Wet: enkel de wetgever kan bepalen welke gedragingen strafbaar zijn. Dit principe
heet het legaliteitsbeginsel, een hoeksteen van onze democratische rechtsstaat.
• Straf: wanneer iemand een gedraging pleegt die in de wet als misdrijf staat, kan
daarvoor een strafrechtelijke straf worden opgelegd.
Casus 11/2017 DS
De Brugse priester die niet ingreep nadat een man hem verteld had over zijn
zelfmoordplannen moet voor de rechter verschijnen. Dat heeft de raadkamer van Brugge
beslist. Volgens de priester ging het om biechtgeheim ‘dat hij niet kon schenden’.
Het bewuste telefoontje dateert van oktober 2015, nadien volgden ook nog meerdere
sms’en. ‘Die man belde mij in volle vertrouwen en gaf te kennen dat zijn plannen serieus
waren. Ik heb alles gedaan wat ik kon om hem te overtuigen om geen overhaaste
beslissingen te nemen.’
Het was de weduwe van de man die een klacht indiende en het parket wil de priester nu
vervolgen wegens schuldig verzuim. Zij vonden dat hij meteen naar de hulpdiensten
had moeten bellen.
De raadkamer volgde woensdagvoormiddag die redenering. Toch wil de weduwe geen
zware straf. ‘Ik wil gewoon vermijden dat dit nog gebeurt.’ De zaak van de Brugse priester
Alexander Stroobandt (57) werd doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Al blijft
Stroobandt achter zijn beslissing staan. ‘Ik heb er geen moment aan gedacht om de
politie te bellen’, verklaarde hij. ‘Door het biechtgeheim was ik aan handen en voeten
gebonden.’
➔ Examen
- Raadkamer: gerechtelijk onderzoek via OR en wordt gevorderd door openbare
ministerie of slachtoffer
- KI: beroep tegen beslissing van de raadkamer
2
, - 3 delen: overtreding, wanbedrijf, misdaad (bv. moord)
- Daar staan straffen tegenover: hoofdstraffen en bijkomende straffen
- hoofdstraffen kan je niet combineren
- Bijkomenden straffen kan je wel combineren en kan alleen wnr je al een
hoofdstraf hebt
- Rechtsprersonen en natuuurlijke personen kunnen alleen bestraft worden
In het nieuwe strafwetboek verdwijnt de klassieke driedeling (overtredingen,
wanbedrijven en misdaden). In plaats daarvan spreekt men enkel nog van “misdrijven”.
• Alle misdrijven worden ingedeeld in 8 strafniveaus, afhankelijk van hun ernst
• Niveau 1 = minst ernstig
3
, • Niveau 8 = meest ernstig
• De ernst van het misdrijf wordt bepaald door het strafniveau
• Strafniveaus 1 en 2 gaan over misdrijven van geringe ernst: dit zijn lichte feiten
met een beperkte maatschappelijke impact en dus ook lichtere straffen
• Per niveau zijn er hoofdstraffen en eventueel ook bijkomende straffen mogelijk
Straf
Kenmerken:
- Wettelijke basis: enkel de wet kan een strafrechtelijke straf invoeren
(legaliteitsbeginsel)
- Een straf wordt opgelegd door een rechter
- Buitenrechterlijke afhandeling is bv geen straf
- Gewone Minnelijke schikking en Bemiddeling en Maatregelen zijn geen
strafrechtelijke “straffen” want buitenrechtelijke afhandeling door het
parket
- Onderscheid in de praktijk niet altijd duidelijk.
- Quid autonome werkstraf (wel straf) versus dienstverlening als
modaliteit binnen de buitenrechtelijke bemiddeling en maatregelen
(geen straf): identieke praktische uitwerking
- GAS boete geen strafrechtelijke straf want wordt opgelegd door de
gemeente
- Een straf is persoonlijk en individueel
- Een straf kan enkel opgelegd worden aan de persoon die het misdrijf heeft
gepleegd (dader, mededader, medeplichtige)
- De verdachte krijgt de straf, wordt dus opgelegd aan de persoon die het
misdrijf heeft gepleegd
- Als een ouder een straf krijgt en niet uitvoert kan dit niet aangehaald
worden op het kind
Doel straf doorheen de tijd: verschillende strafdoelen onder andere:
Ancien Régime:
- Vooral wrede en vernederende straffen zoals de doodstraf en lijfstraffen
- Focus op vergelding
- Gezag herstellen en tonen wie de macht heeft
Klassieke leer
4
Instellen strafvordering
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
Hoe komt een zaak bij de strafrechter?
Een strafzaak kan op verschillende manieren bij de rechter terechtkomen. Het Openbaar
Ministerie (OM/parket) speelt hierin een belangrijke rol en heeft eerst enkele keuzes:
• Seponeren (zonder gevolg): de zaak wordt stopgezet
• Buitenrechtelijke afhandeling: bv. minnelijke schikking
• Voor de rechter brengen
Mogelijke routes naar de strafrechter:
1. Rechtstreeks door het OM
Het parket kan beslissen om de verdachte onmiddellijk voor de rechter te
brengen:
• via rechtstreekse dagvaarding
• via oproeping bij proces-verbaal (snelrecht)
2. Via een gerechtelijk onderzoek
Het OM kan een onderzoeksrechter inschakelen. Daarna beslist de raadkamer:
• ofwel buitenvervolgingstelling (zaak stopt)
• ofwel doorverwijzing naar de vonnisrechter
3. Via het slachtoffer (burgerlijke partijstelling)
Het slachtoffer kan zelf naar de onderzoeksrechter stappen. Die start een
onderzoek, waarna de zaak opnieuw naar de raadkamer gaat, die dezelfde keuzes
maakt.
4. Rechtstreeks door het slachtoffer
Het slachtoffer kan de verdachte ook rechtstreeks dagvaarden voor de
vonnisrechter.
1
,Inleidende begrippen
Misdrijf
Een misdrijf is een gedraging die door de wet wordt omschreven en waarop een straf
staat. Dit is gebaseerd op het legaliteitsbeginsel: alleen wat in de wet als misdrijf staat,
kan bestraft worden.
• Gedraging: dit kan een handeling zijn (iets doen) of een verzuim (iets niet doen
terwijl het verplicht is).
• Wet: enkel de wetgever kan bepalen welke gedragingen strafbaar zijn. Dit principe
heet het legaliteitsbeginsel, een hoeksteen van onze democratische rechtsstaat.
• Straf: wanneer iemand een gedraging pleegt die in de wet als misdrijf staat, kan
daarvoor een strafrechtelijke straf worden opgelegd.
Casus 11/2017 DS
De Brugse priester die niet ingreep nadat een man hem verteld had over zijn
zelfmoordplannen moet voor de rechter verschijnen. Dat heeft de raadkamer van Brugge
beslist. Volgens de priester ging het om biechtgeheim ‘dat hij niet kon schenden’.
Het bewuste telefoontje dateert van oktober 2015, nadien volgden ook nog meerdere
sms’en. ‘Die man belde mij in volle vertrouwen en gaf te kennen dat zijn plannen serieus
waren. Ik heb alles gedaan wat ik kon om hem te overtuigen om geen overhaaste
beslissingen te nemen.’
Het was de weduwe van de man die een klacht indiende en het parket wil de priester nu
vervolgen wegens schuldig verzuim. Zij vonden dat hij meteen naar de hulpdiensten
had moeten bellen.
De raadkamer volgde woensdagvoormiddag die redenering. Toch wil de weduwe geen
zware straf. ‘Ik wil gewoon vermijden dat dit nog gebeurt.’ De zaak van de Brugse priester
Alexander Stroobandt (57) werd doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Al blijft
Stroobandt achter zijn beslissing staan. ‘Ik heb er geen moment aan gedacht om de
politie te bellen’, verklaarde hij. ‘Door het biechtgeheim was ik aan handen en voeten
gebonden.’
➔ Examen
- Raadkamer: gerechtelijk onderzoek via OR en wordt gevorderd door openbare
ministerie of slachtoffer
- KI: beroep tegen beslissing van de raadkamer
2
, - 3 delen: overtreding, wanbedrijf, misdaad (bv. moord)
- Daar staan straffen tegenover: hoofdstraffen en bijkomende straffen
- hoofdstraffen kan je niet combineren
- Bijkomenden straffen kan je wel combineren en kan alleen wnr je al een
hoofdstraf hebt
- Rechtsprersonen en natuuurlijke personen kunnen alleen bestraft worden
In het nieuwe strafwetboek verdwijnt de klassieke driedeling (overtredingen,
wanbedrijven en misdaden). In plaats daarvan spreekt men enkel nog van “misdrijven”.
• Alle misdrijven worden ingedeeld in 8 strafniveaus, afhankelijk van hun ernst
• Niveau 1 = minst ernstig
3
, • Niveau 8 = meest ernstig
• De ernst van het misdrijf wordt bepaald door het strafniveau
• Strafniveaus 1 en 2 gaan over misdrijven van geringe ernst: dit zijn lichte feiten
met een beperkte maatschappelijke impact en dus ook lichtere straffen
• Per niveau zijn er hoofdstraffen en eventueel ook bijkomende straffen mogelijk
Straf
Kenmerken:
- Wettelijke basis: enkel de wet kan een strafrechtelijke straf invoeren
(legaliteitsbeginsel)
- Een straf wordt opgelegd door een rechter
- Buitenrechterlijke afhandeling is bv geen straf
- Gewone Minnelijke schikking en Bemiddeling en Maatregelen zijn geen
strafrechtelijke “straffen” want buitenrechtelijke afhandeling door het
parket
- Onderscheid in de praktijk niet altijd duidelijk.
- Quid autonome werkstraf (wel straf) versus dienstverlening als
modaliteit binnen de buitenrechtelijke bemiddeling en maatregelen
(geen straf): identieke praktische uitwerking
- GAS boete geen strafrechtelijke straf want wordt opgelegd door de
gemeente
- Een straf is persoonlijk en individueel
- Een straf kan enkel opgelegd worden aan de persoon die het misdrijf heeft
gepleegd (dader, mededader, medeplichtige)
- De verdachte krijgt de straf, wordt dus opgelegd aan de persoon die het
misdrijf heeft gepleegd
- Als een ouder een straf krijgt en niet uitvoert kan dit niet aangehaald
worden op het kind
Doel straf doorheen de tijd: verschillende strafdoelen onder andere:
Ancien Régime:
- Vooral wrede en vernederende straffen zoals de doodstraf en lijfstraffen
- Focus op vergelding
- Gezag herstellen en tonen wie de macht heeft
Klassieke leer
4
