BEGRIPPENLIJST RECHT
ENKELE BASISBEGINSELEN VH RECHT:
Consensus: Groep mensen is het in grote lijnen
eens over idee, standpunt of regels.
Gewoonterecht: Recht dat ontstaat uit gewoontes die
mensen gedurende lange tijd
consequent volgen én als juridisch
bindend beschouwen. Het is dus niet
in wetten opgeschreven, maar krijgt
kracht doordat het algemeen
aanvaard en toegepast wordt.
Juridisering: Proces waarbij steeds meer zaken
door regels en recht worden bepaald.
Geseculariseerde samenleving: Samenleving waarin religie minder
invloed heeft op het dagelijks leven,
de politiek en de cultuur.
Ethisch pluralisme: Samenleving waar meerdere morele
opvattingen en waardenstelsels naast
elkaar bestaan.
Recht: Geheel van bindende regels,
opgesteld door de samenleving,
waardoor de belangen van de
enkelingen die in de gemeenschap
leven, geordend worden, door middel
van sociale dwang.
Wetgevend orgaan: Onderdeel van de overheid dat wetten
maakt en vaststelt.
Kiesrecht: Recht van burgers om te stemmen bij
verkiezingen voor bijvoorbeeld het
parlement of andere bestuursorganen.
Uitvoerend orgaan: Onderdeel van de overheid dat wetten
en besluiten uitvoert en het dagelijks
bestuur doet.
Natuurtoestand: Situatie zonder georganiseerde
overheid of wetten, waarin mensen
volledig vrij zijn, maar ook geen
bescherming of garanties hebben.
Legitimatie van de overheid: Grondslag of rechtvaardiging waarom
de overheid gezag mag uitoefenen
over burgers.
Taliowet: Oud strafrechtelijk principe dat uit de
Bijbel komt: “oog om oog, tand om
tand”.
Buitenproportionele Het gebruik van geweld veel sterker of
geweldescalaties: ernstiger is dan nodig of
gerechtvaardigd is in een situatie.
Feodale oversten: Hogere adel of leenheren in het
feodale systeem van de
, middeleeuwen.
Geciviliseerde samenleving: Georganiseerde gemeenschap met
wetten, bestuur en normen die
samenleven ordelijk en beschaaft
maken.
Nationaal recht: Geheel van wetten en regels die
binnen één land gelden en door dat
land zelf worden vastgesteld en
gehandhaafd.
Internationale recht: Geheel van regels en afspraken dat
geldt tussen staten (landen) en
internationale organisaties. Het
bepaalt hoe landen met elkaar moeten
omgaan, welke rechten en plichten ze
hebben, en hoe conflicten vreedzaam
kunnen worden opgelost.
Publiekrecht: Deel van het recht dat de verhouding
tussen de overheid en burgers regelt
en de organisatie van de overheid zelf.
Privaatrecht: Deel van het recht dat de relaties
tussen burgers onderling regelt, zoals
bij contracten, eigendom of
familierecht.
Inherent ondergeschikte positie Een functie of rol die van nature niet
geschikt is voor iemand om eerlijk,
onafhankelijk of bekwaam uit te
oefenen.
Internationaal publiekrecht: Deel van het internationaal recht dat
de rechten en plichten van staten en
internationale organisaties regelt. Het
gaat dus niet om individuen of
bedrijven, maar voornamelijk om
landen onderling.
Internationaal privaatrecht: Deel van het recht dat bepaalt welk
nationaal recht van toepassing is
wanneer personen, bedrijven of
situaties met meerdere landen te
maken hebben. Het gaat dus niet om
relaties tussen staten, maar om
conflicten tussen privépersonen of
ondernemingen met een
internationaal element.
Soevereiniteit: Staat volledige en onafhankelijke
macht heeft over zijn eigen
grondgebied, bevolking en wetgeving.
Een soevereine staat beslist dus zelf,
zonder inmenging van andere landen,
hoe hij wordt bestuurd.
Intergouvernementele Vorm van samenwerking tussen staten
samenwerking: waarbij de deelnemende landen hun
volledige soevereiniteit behouden en
zelf beslissen of ze meedoen aan
, afspraken.
Bij deze samenwerking ligt de macht
dus bij de nationale overheden, niet bij
een hogere instantie.
Supranationale samenwerking: Landen een deel van hun
beslissingsmacht afstaan aan een
hogere organisatie, die bindende
regels kan maken voor alle lidstaten.
Formele rechtsbronnen: Officiële bronnen waar het recht
werkelijk uit voortkomt. Ze bepalen
wat als rechtsregel geldt.
Bilaterale verdragen: Een bindende afspraak tussen twee
landen over een specifiek onderwerp.
Multilaterale verdragen: Een bindende afspraak tussen
meerdere staten om gezamenlijk
internationale doelen of regels na te
leven.
Self-exectuting/directe werking Erin beschreven rechten en plichten
verdrag: onmiddellijk, en zonder verdere
tussenkomst van de gezagsorganen
van de ondertekende verdragspartij,
toegekend of opgelegd aan de burgers
van betrokken verdragspartij. Rechten
en plichten kunnen voor interne
rechtscolleges worden afgedwongen.
Hof van Cassatie: Hoogste gerechtshof in een land
Algemeen rechtsbeginsel: Basisregel of fundamenteel principe
van het recht dat overal wordt erkend,
ook al staat het niet letterlijk in een
wet.
Federale staat: Een land waarin de macht verdeeld
is tussen een centrale (federale)
overheid en deelstaten of
gewesten. Beide niveaus hebben
hun eigen bevoegdheden en
wetten.
Europees Verdrag voor de rechten Het EVRM is een verdrag dat
van de Mens (EVRM): mensenrechten beschermt in
Europa en burgers de mogelijkheid
geeft om hun rechten
internationaal af te dwingen.
Verdrag betreffende de Werking Fundamentele verdrag dat de
van de Europese Unie: werking van de EU regelt, inclusief
de bevoegdheden van de EU en
samenwerking tussen de lidstaten.
Bijzondere meerderheidswet: Een wet waarvoor meer stemmen
ENKELE BASISBEGINSELEN VH RECHT:
Consensus: Groep mensen is het in grote lijnen
eens over idee, standpunt of regels.
Gewoonterecht: Recht dat ontstaat uit gewoontes die
mensen gedurende lange tijd
consequent volgen én als juridisch
bindend beschouwen. Het is dus niet
in wetten opgeschreven, maar krijgt
kracht doordat het algemeen
aanvaard en toegepast wordt.
Juridisering: Proces waarbij steeds meer zaken
door regels en recht worden bepaald.
Geseculariseerde samenleving: Samenleving waarin religie minder
invloed heeft op het dagelijks leven,
de politiek en de cultuur.
Ethisch pluralisme: Samenleving waar meerdere morele
opvattingen en waardenstelsels naast
elkaar bestaan.
Recht: Geheel van bindende regels,
opgesteld door de samenleving,
waardoor de belangen van de
enkelingen die in de gemeenschap
leven, geordend worden, door middel
van sociale dwang.
Wetgevend orgaan: Onderdeel van de overheid dat wetten
maakt en vaststelt.
Kiesrecht: Recht van burgers om te stemmen bij
verkiezingen voor bijvoorbeeld het
parlement of andere bestuursorganen.
Uitvoerend orgaan: Onderdeel van de overheid dat wetten
en besluiten uitvoert en het dagelijks
bestuur doet.
Natuurtoestand: Situatie zonder georganiseerde
overheid of wetten, waarin mensen
volledig vrij zijn, maar ook geen
bescherming of garanties hebben.
Legitimatie van de overheid: Grondslag of rechtvaardiging waarom
de overheid gezag mag uitoefenen
over burgers.
Taliowet: Oud strafrechtelijk principe dat uit de
Bijbel komt: “oog om oog, tand om
tand”.
Buitenproportionele Het gebruik van geweld veel sterker of
geweldescalaties: ernstiger is dan nodig of
gerechtvaardigd is in een situatie.
Feodale oversten: Hogere adel of leenheren in het
feodale systeem van de
, middeleeuwen.
Geciviliseerde samenleving: Georganiseerde gemeenschap met
wetten, bestuur en normen die
samenleven ordelijk en beschaaft
maken.
Nationaal recht: Geheel van wetten en regels die
binnen één land gelden en door dat
land zelf worden vastgesteld en
gehandhaafd.
Internationale recht: Geheel van regels en afspraken dat
geldt tussen staten (landen) en
internationale organisaties. Het
bepaalt hoe landen met elkaar moeten
omgaan, welke rechten en plichten ze
hebben, en hoe conflicten vreedzaam
kunnen worden opgelost.
Publiekrecht: Deel van het recht dat de verhouding
tussen de overheid en burgers regelt
en de organisatie van de overheid zelf.
Privaatrecht: Deel van het recht dat de relaties
tussen burgers onderling regelt, zoals
bij contracten, eigendom of
familierecht.
Inherent ondergeschikte positie Een functie of rol die van nature niet
geschikt is voor iemand om eerlijk,
onafhankelijk of bekwaam uit te
oefenen.
Internationaal publiekrecht: Deel van het internationaal recht dat
de rechten en plichten van staten en
internationale organisaties regelt. Het
gaat dus niet om individuen of
bedrijven, maar voornamelijk om
landen onderling.
Internationaal privaatrecht: Deel van het recht dat bepaalt welk
nationaal recht van toepassing is
wanneer personen, bedrijven of
situaties met meerdere landen te
maken hebben. Het gaat dus niet om
relaties tussen staten, maar om
conflicten tussen privépersonen of
ondernemingen met een
internationaal element.
Soevereiniteit: Staat volledige en onafhankelijke
macht heeft over zijn eigen
grondgebied, bevolking en wetgeving.
Een soevereine staat beslist dus zelf,
zonder inmenging van andere landen,
hoe hij wordt bestuurd.
Intergouvernementele Vorm van samenwerking tussen staten
samenwerking: waarbij de deelnemende landen hun
volledige soevereiniteit behouden en
zelf beslissen of ze meedoen aan
, afspraken.
Bij deze samenwerking ligt de macht
dus bij de nationale overheden, niet bij
een hogere instantie.
Supranationale samenwerking: Landen een deel van hun
beslissingsmacht afstaan aan een
hogere organisatie, die bindende
regels kan maken voor alle lidstaten.
Formele rechtsbronnen: Officiële bronnen waar het recht
werkelijk uit voortkomt. Ze bepalen
wat als rechtsregel geldt.
Bilaterale verdragen: Een bindende afspraak tussen twee
landen over een specifiek onderwerp.
Multilaterale verdragen: Een bindende afspraak tussen
meerdere staten om gezamenlijk
internationale doelen of regels na te
leven.
Self-exectuting/directe werking Erin beschreven rechten en plichten
verdrag: onmiddellijk, en zonder verdere
tussenkomst van de gezagsorganen
van de ondertekende verdragspartij,
toegekend of opgelegd aan de burgers
van betrokken verdragspartij. Rechten
en plichten kunnen voor interne
rechtscolleges worden afgedwongen.
Hof van Cassatie: Hoogste gerechtshof in een land
Algemeen rechtsbeginsel: Basisregel of fundamenteel principe
van het recht dat overal wordt erkend,
ook al staat het niet letterlijk in een
wet.
Federale staat: Een land waarin de macht verdeeld
is tussen een centrale (federale)
overheid en deelstaten of
gewesten. Beide niveaus hebben
hun eigen bevoegdheden en
wetten.
Europees Verdrag voor de rechten Het EVRM is een verdrag dat
van de Mens (EVRM): mensenrechten beschermt in
Europa en burgers de mogelijkheid
geeft om hun rechten
internationaal af te dwingen.
Verdrag betreffende de Werking Fundamentele verdrag dat de
van de Europese Unie: werking van de EU regelt, inclusief
de bevoegdheden van de EU en
samenwerking tussen de lidstaten.
Bijzondere meerderheidswet: Een wet waarvoor meer stemmen
