Orthopedagogiek:
DEEL 1: ORTTHOPEDAGOGISCH GRONDPLAN
DEEL 2: orthopedagogisch denken en kijken
Hoofdstuk 1: situering orthopedagogiek
1.1 De term ortho-ped-agogie-k
'Ortho' staat voor: juist, recht, recht maken wat krom is.
'ortho' duidt op de specifieke, als moeilijk of problematisch ervaren
situaties en contexten waarin opvoeding en/of begeleiding zich voltrekken.
* grens hierbij tss 'gewoon' en 'specifiek of problematisch' = heel scherp af
te lijnen.
'Ped' verwijst naar: kinderen en jeugdigen,
maar in de orthopedagogiek ook adolescenten of volwassenen.
geen leeftijdsgrens.
'Agogie' verwijst naar: begeleiden, leiden naar, wat meteen ook
duidt op het nor-matieve karakter.
Het gaat in de agogische wetenschappen over een visie/idee over wat
wenselijk is om na te streven, naar toe te leiden.
'k' verwijst naar de 'wetenschappelijke studie' van de
orthopedagogiek.
Zo spreken we over de professionele bachelor orthopedagogiek=
verwijst nr de nadruk op praktijk van begeleiden vanuit pedagogische
inzichten.
1.2 Verhouding tussen pedagogiek en orthopedagogiek
Zowel in de pedagogiek als in de orthopedagogiek gaat het om een
opvoedings- en begeleidingsproces. In beide disciplines staat de
opvoedingsvraag centraal.
In de pedagogiek:
- vooral de algemene principes van en kennis over verantwoorde
opvoeding.
- Kennis die wordt gebruikt om algemene opvoedingsvragen te
beantwoorden in situaties waar er geen specifieke problemen zijn.
- Voorbeeld: Mijn baby huilt veel. Is dit normaal en wat kan ik doen?
In de orthopedagogiek:
- de specifieke principes van opvoedingshulp.
, - Kennis die gericht is op het beantwoorden van specifieke
opvoedingsvragen bij (jonge)mensen met een (dreigende)
problematiek, beperking of (verstandelijke/ meervoudige) handicap.
- (In meeste gevallen zijn dit slechts kleine en tijdelijke
belemmeringen)
- Voorbeeld: Je hebt al alles geprobeerd om je baby rustig te laten
gaan slapen en te vermijden dat die volledig rood aangelopen is van
het huilen totdat die uiteindelijk uitgeput in slaap valt. Het lukt je al
meerdere weken niet en je voelt je stilaan radeloos.
Met geduld, tact, creativiteit en een flinke dosis humor is de opvoeder
begeleider veelal instaat om aan diverse omstandigheden het hoofd te
bieden.
In de meeste gevallen van de voorbeelden hierboven is de
orthopedagoog de 'expert' die kan helpen. er zijn bv heel wat initiatieven
voor preventieve gezinsondersteuning.
In een aantal andere gevallen zijn er wel problemen binnen de
opvoeding die niet vergelijkbaar zijn met bovengenoemde voorbeelden. =
we stellen vast dat de Opvoeding vastloopt door heel veel problemen of
andere oorzaken.
Voorbeeld:
Farouk is 9 jaar. Zijn moeder kreeg tijdens de zwangerschap een
infectieziekte. Bij de geboorte van Farouk merkte men een serieuze
mentale en motorische beperking. Al snel bleek dat hij met een
verstandelijke beperking was geboren. Dat was uiteraard een schok maar
door behulp van thuisbegeleider waren ze instaat om farouk liefdevol op te
vangen. Sinds zijn 5 gaat hij nr de dagbesteding vr kinderen met ernstige
beperking in MFC.
de nadruk ligt op situaties waarin we het min of meer logisch vinden dat
er opvoedingsproblemen (kunnen) ontstaan.
Door de 'aantoonbare', 'duidelijke' oorzaak kunnen we ze proberen
aan te pakken. Streeft naar oplossingen binnen deze
problematische opvoedingssituaties.
In andere situaties: geen aantoonbare oorzaken van probleemgedrag
aangeven omdat de situatie te complex is.
daarom belangrijk om alle actoren/ interacties/factoren grondig te
onderzoeken om een goed beeld te krijgen van de problemen en een
aanknopingspunt te kunnen vinden vr oplossing. (instrument:
orthopedagogisch grondplan= hulpmiddel)
, Orthopedagogiek versus pedagogiek
In de orthopedagogiek komen problemen in de opvoeding
scherper naar voren dan in de algemene pedagogiek.
Weerstanden zijn hardnekkiger en de mogelijkheden voor
verbetering zijn beperkter.
in de pedagogiek problematische situaties = eerder uitzondering
in orthopedagogiek= vormen problematische situaties juist de regel.
Door naar een uitzonderingssituatie te kijken, wordt het algemene
(normale) opvoedingsproces juist duidelijker doordat het ons uitdaagt om
het algemene beter te analyseren en te begrijpen.
Orthopedagogiek wordt vaak gezien als een specialisatie binnen de
algemene pedagogiek, maar het is juist de uitdrukking van de
essentie van het pedagogische
Besluit:
Orthopedagogiek voegt iets toe aan het algemene pedagogische denken=
Het plaatst pedagogische vragen in een nieuw licht doordat het te maken
heeft met situaties die extra complex of uitzonderlijk zijn.
1.3 Het doel en object van de orthopedagogiek
Orthopedagogiek is een jonge wetenschap ( tweede helft van de 20ste
eeuw ontstaan. niet eenvoudig het doel en object ervan af te bakenen
want het studieobject kan ook veranderen door nieuwe maatschappelijke
ontw., nieuwe visies,…
klassieke benadering:
- de focus op het opvallende en afwijkende kind. + methodische
hulpverlening eraan. hulpverlening was gebeurde vooral in
gespecialiseerde omgevingen buiten gwne milieu van kind.
- richtte zich ook op kinderen met een verstandelijke beperking,
blinde, dove of meervoudige beperkingen.
de professionele aandacht ging vooral naar classificatie= ordenen +
naamgeving van verschillende soorten handicaps en het verantwoorden
van methodieken om gevolgen te minimaliseren.
Huidige benadering: focus op de wisselwerking tss: kind, opvoeding
en context.
DEFINITIE van Wim ter Horst:
, De orthopedagogiek= de menselijke planwetenschap die, als veld van
actie, het opvoedingsgebeuren heeft, dat zodanig leed met zich
meebrengt dat men meent niet verder te kunnen.
Problematische opvoedingssituatie (POS) =Deze door de betrokkenen
als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie, waarin men er
zonder deskundige hulp van buitenaf niet in slaagt het geheel zodanig te
wijzigen dat het wel weer een wenselijke toekomst kan openen.
Daarmee is het doel dus eerder het optimaliseren van de opvoeding
geworden, in plaats van het rechtstreeks optimaliseren van de
ontwikkeling van het kind.
(Huidige definities beschouwen de
problematische opvoedingssituatie als
een moeizame afstemming tussen
de pedagogische vraag en het
pedagogisch aanbod, waardoor de
gewenste opvoedingsdoelen niet of
moeilijk bereikt worden)
Het kan gaan om:
- Kinderen die een specifieke vraag of ondersteunig nodig hebben ten
gevolge van individuele beperkingen (leren, ontw., gedrag)
- Kan ook ontstaan wnr ouder zelf problemen heeft (bv: kopp=
kinderen van ouders met psychische problemen of IFG= intra
familiaal geweld)
- Ook socio-culturele en maatschappelijke context leiden hiertoe (bv
gezinnen op de vlucht, of opgroeien in kansarmoede)
Oplossing van opvoedingsproblemen
We gaan vr oplossing opzoek nr een specifieke aanpassing van opvoeding
op maat van et kind. daarvoor moeten we de pedagogische aanpak en
visies kritisch bekijken.
Dit doen we door aanpassing van opvoedingsfactoren op microniveau zelf
en door samenwerking met andere betrokkenen op mesoniveau. Altijd in
het licht van de actuele maatschappelijke context op macroniveau.
1.4 Evolutie van de term POS in de hulpverlening
De term Problematische Opvoedingssituatie (POS) wordt sinds 1990 in de
decreten van bijzondere jeugdbijstand.
DEEL 1: ORTTHOPEDAGOGISCH GRONDPLAN
DEEL 2: orthopedagogisch denken en kijken
Hoofdstuk 1: situering orthopedagogiek
1.1 De term ortho-ped-agogie-k
'Ortho' staat voor: juist, recht, recht maken wat krom is.
'ortho' duidt op de specifieke, als moeilijk of problematisch ervaren
situaties en contexten waarin opvoeding en/of begeleiding zich voltrekken.
* grens hierbij tss 'gewoon' en 'specifiek of problematisch' = heel scherp af
te lijnen.
'Ped' verwijst naar: kinderen en jeugdigen,
maar in de orthopedagogiek ook adolescenten of volwassenen.
geen leeftijdsgrens.
'Agogie' verwijst naar: begeleiden, leiden naar, wat meteen ook
duidt op het nor-matieve karakter.
Het gaat in de agogische wetenschappen over een visie/idee over wat
wenselijk is om na te streven, naar toe te leiden.
'k' verwijst naar de 'wetenschappelijke studie' van de
orthopedagogiek.
Zo spreken we over de professionele bachelor orthopedagogiek=
verwijst nr de nadruk op praktijk van begeleiden vanuit pedagogische
inzichten.
1.2 Verhouding tussen pedagogiek en orthopedagogiek
Zowel in de pedagogiek als in de orthopedagogiek gaat het om een
opvoedings- en begeleidingsproces. In beide disciplines staat de
opvoedingsvraag centraal.
In de pedagogiek:
- vooral de algemene principes van en kennis over verantwoorde
opvoeding.
- Kennis die wordt gebruikt om algemene opvoedingsvragen te
beantwoorden in situaties waar er geen specifieke problemen zijn.
- Voorbeeld: Mijn baby huilt veel. Is dit normaal en wat kan ik doen?
In de orthopedagogiek:
- de specifieke principes van opvoedingshulp.
, - Kennis die gericht is op het beantwoorden van specifieke
opvoedingsvragen bij (jonge)mensen met een (dreigende)
problematiek, beperking of (verstandelijke/ meervoudige) handicap.
- (In meeste gevallen zijn dit slechts kleine en tijdelijke
belemmeringen)
- Voorbeeld: Je hebt al alles geprobeerd om je baby rustig te laten
gaan slapen en te vermijden dat die volledig rood aangelopen is van
het huilen totdat die uiteindelijk uitgeput in slaap valt. Het lukt je al
meerdere weken niet en je voelt je stilaan radeloos.
Met geduld, tact, creativiteit en een flinke dosis humor is de opvoeder
begeleider veelal instaat om aan diverse omstandigheden het hoofd te
bieden.
In de meeste gevallen van de voorbeelden hierboven is de
orthopedagoog de 'expert' die kan helpen. er zijn bv heel wat initiatieven
voor preventieve gezinsondersteuning.
In een aantal andere gevallen zijn er wel problemen binnen de
opvoeding die niet vergelijkbaar zijn met bovengenoemde voorbeelden. =
we stellen vast dat de Opvoeding vastloopt door heel veel problemen of
andere oorzaken.
Voorbeeld:
Farouk is 9 jaar. Zijn moeder kreeg tijdens de zwangerschap een
infectieziekte. Bij de geboorte van Farouk merkte men een serieuze
mentale en motorische beperking. Al snel bleek dat hij met een
verstandelijke beperking was geboren. Dat was uiteraard een schok maar
door behulp van thuisbegeleider waren ze instaat om farouk liefdevol op te
vangen. Sinds zijn 5 gaat hij nr de dagbesteding vr kinderen met ernstige
beperking in MFC.
de nadruk ligt op situaties waarin we het min of meer logisch vinden dat
er opvoedingsproblemen (kunnen) ontstaan.
Door de 'aantoonbare', 'duidelijke' oorzaak kunnen we ze proberen
aan te pakken. Streeft naar oplossingen binnen deze
problematische opvoedingssituaties.
In andere situaties: geen aantoonbare oorzaken van probleemgedrag
aangeven omdat de situatie te complex is.
daarom belangrijk om alle actoren/ interacties/factoren grondig te
onderzoeken om een goed beeld te krijgen van de problemen en een
aanknopingspunt te kunnen vinden vr oplossing. (instrument:
orthopedagogisch grondplan= hulpmiddel)
, Orthopedagogiek versus pedagogiek
In de orthopedagogiek komen problemen in de opvoeding
scherper naar voren dan in de algemene pedagogiek.
Weerstanden zijn hardnekkiger en de mogelijkheden voor
verbetering zijn beperkter.
in de pedagogiek problematische situaties = eerder uitzondering
in orthopedagogiek= vormen problematische situaties juist de regel.
Door naar een uitzonderingssituatie te kijken, wordt het algemene
(normale) opvoedingsproces juist duidelijker doordat het ons uitdaagt om
het algemene beter te analyseren en te begrijpen.
Orthopedagogiek wordt vaak gezien als een specialisatie binnen de
algemene pedagogiek, maar het is juist de uitdrukking van de
essentie van het pedagogische
Besluit:
Orthopedagogiek voegt iets toe aan het algemene pedagogische denken=
Het plaatst pedagogische vragen in een nieuw licht doordat het te maken
heeft met situaties die extra complex of uitzonderlijk zijn.
1.3 Het doel en object van de orthopedagogiek
Orthopedagogiek is een jonge wetenschap ( tweede helft van de 20ste
eeuw ontstaan. niet eenvoudig het doel en object ervan af te bakenen
want het studieobject kan ook veranderen door nieuwe maatschappelijke
ontw., nieuwe visies,…
klassieke benadering:
- de focus op het opvallende en afwijkende kind. + methodische
hulpverlening eraan. hulpverlening was gebeurde vooral in
gespecialiseerde omgevingen buiten gwne milieu van kind.
- richtte zich ook op kinderen met een verstandelijke beperking,
blinde, dove of meervoudige beperkingen.
de professionele aandacht ging vooral naar classificatie= ordenen +
naamgeving van verschillende soorten handicaps en het verantwoorden
van methodieken om gevolgen te minimaliseren.
Huidige benadering: focus op de wisselwerking tss: kind, opvoeding
en context.
DEFINITIE van Wim ter Horst:
, De orthopedagogiek= de menselijke planwetenschap die, als veld van
actie, het opvoedingsgebeuren heeft, dat zodanig leed met zich
meebrengt dat men meent niet verder te kunnen.
Problematische opvoedingssituatie (POS) =Deze door de betrokkenen
als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie, waarin men er
zonder deskundige hulp van buitenaf niet in slaagt het geheel zodanig te
wijzigen dat het wel weer een wenselijke toekomst kan openen.
Daarmee is het doel dus eerder het optimaliseren van de opvoeding
geworden, in plaats van het rechtstreeks optimaliseren van de
ontwikkeling van het kind.
(Huidige definities beschouwen de
problematische opvoedingssituatie als
een moeizame afstemming tussen
de pedagogische vraag en het
pedagogisch aanbod, waardoor de
gewenste opvoedingsdoelen niet of
moeilijk bereikt worden)
Het kan gaan om:
- Kinderen die een specifieke vraag of ondersteunig nodig hebben ten
gevolge van individuele beperkingen (leren, ontw., gedrag)
- Kan ook ontstaan wnr ouder zelf problemen heeft (bv: kopp=
kinderen van ouders met psychische problemen of IFG= intra
familiaal geweld)
- Ook socio-culturele en maatschappelijke context leiden hiertoe (bv
gezinnen op de vlucht, of opgroeien in kansarmoede)
Oplossing van opvoedingsproblemen
We gaan vr oplossing opzoek nr een specifieke aanpassing van opvoeding
op maat van et kind. daarvoor moeten we de pedagogische aanpak en
visies kritisch bekijken.
Dit doen we door aanpassing van opvoedingsfactoren op microniveau zelf
en door samenwerking met andere betrokkenen op mesoniveau. Altijd in
het licht van de actuele maatschappelijke context op macroniveau.
1.4 Evolutie van de term POS in de hulpverlening
De term Problematische Opvoedingssituatie (POS) wordt sinds 1990 in de
decreten van bijzondere jeugdbijstand.
