Biologische psychologie II
1. Inleiding – Structuren en functies
Netwerkstructuren: voorbeelden
Schematische weergave van 2 neuronen
Zender (axon a) wordt ontvangen
Synaps: contactplaats tss 2 neuronen beïnvloedt neuron B
• Rustpotentiaal als actief negatieve toestand (kost energie om rustpotentiaal van B te behouden)
Actiepotentiaal van neuron A beïnvloedt in bepaalde mate actiepotentiaal B
Negatief rustpotentiaal behouden door energie in te sturen
=> extreem ondersheidt tussen vuren of niet vuren (moeilijk om neuron B over zijn actiepotentiaal te krijgen)
Neurale communicatie is kenmerkend omdat het specifiek is:
- duidelijk in tijd, snel, op een bepaald moment, accuraat reageren op omgeving (positief of negatief, niet een
beetje positief/negatief)
- communicatie tss neuron A en B (niet over het volledige lichaam)
• Onderdrukt ruis
Soms geeft neuron A een actiepotentiaal terwijl het beter niet zo is, want neuron A kan niet constant in
rustpotentieel blijven vb. een boer laten (systeem neg rustpotentiaal is een systeem om ruis te onderdrukken)
Neuron B heeft een buffer om ruis op te vangen
• Ook netwerkmechanismes
1
, • Eenvoudige keten
Eenvoudig: lage neuronen geven 1 op 1 door
• Links: convergentie
Convergentie: laag neuronen (doen aan integratie = samenkomen/convergeren) geven door op 1 neuron (meer
neuronen in eerste laag dan in tweede laag)
➔ Kwantitatieve integratie: optelsom van alle neuronen die dezelfde soort informatie aanleveren vb.
enkel motorisch
➔ Kwalitatieve integratie: optelsom van alle neuronen die verschillende informatie aanleveren, van
verschillende aard vb. motorisch en sensorisch
• Middelste afbeelding
Herverdeling van informatie van tweede laag ≠ convergentie of divergentie (gelijke verhouding van lagen)
• Rechts: divergentie
Divergentie: minder neuronen in eerste laag dan in tweede laag
➔ Splitsing: 1 neuron met vertakkingen
➔ Versterken: 1 cel gaat veel cellen beïnvloeden vb. spiervezelcellen
Netwerkstructuren: feedback
Feedbacknetwerk maakt kans op temporele sumatie kleiner
A heeft invloed op B, maar in splitsing A beïnvloedt ook neuron C (kan tot actiepotentiaal doen over gaan)
Neuron C heeft neg invloed op A
Temporele sumatie: als neuron A kort na elkaar vuurt (ruis) naar B, heeft B niet voldoende tijd om het
rustpotentiaal te herstellen waardoor het erover kan gaan
Opm: Gevoeligheid synapsen kan verschillen
Feedback helpt om ruis te onderdrukken door temporele sumatie te gaan tegenwerken
A exibeert, B inhibeert
2
, Netwerkstructuren: feedforward
Netwerkstructuren: scherpe en doffe pijn
A projecteert naar b en c exitatoire
C projecteert inhitatoire naar B
Onmiddelijke, nauwkeurige communicatie tss A en B vb. pijnsysteem (korte piek van intense pijnsensatie)
C inhibeert de pijn naar B (scherpe piek valt weg) (pijn veranderd van aard)
Neuron D gaat inhibitie van neuron C tegengaan (pijn opnieuw opwekken) (verschillende functie)
Neuron D omvat doffe, accute pijn die ervoor zorgt dat je voorzichtiger bent om te vermijden om opnieuw pijn
te krijgen op dezelde plaats (tot het genezen is, want dan gaat de pijn weg)
Netwerkstructuren: laterale inhibitie
Laterale inhibitie!
Neuron C projecteer exitatiore naar neuron D (hetzeflde geldt voor A naar B en E naar F)
Neuron in eerste laag maken inhibitoir contact met naburige neuronen (A inhibeert C en C inhibeert E)
Belangrijk om nauwkeurig spatiaal te lokaliseren
Sommige receptoren zitten zo dicht op elkaar dat je verschillende neuronen gaat stimuleren (wat maakt dat je
niet exact kan lokaliseren)
’C legt de buren het zwijgen op’, de receptor die de hoogste druk ervaart gaat naburige receptoren elimineren
Systeem van ruisonderdrukking, want A en E worden in deze context bekeken als ruis
3
, Netwerkstructuren: coïncidentiedetector
Meerdere neuronen betrokken (spatiale lokalisatie van geluid)
Beige bollen zijn neuoronen die dentrieten hebben (verticale stokken) en die hebben axonen die
geluidsinformatie doorgeven
Als er geluid klinkt gaan axonen vuren
Geluidsnbron links van jouw, axon vuurt vanuit linkeroor naar axon rechteroor die ook begint te vuren
Axonen van beide kanten komen samen en bereiken samen neuron
Pas actiepotentiaal als beide axonen gestimuleerd worden en er gelijktijdige stimulatie is
Naargelang waar het geluid zich ten opzichte van jezelf bevindt gaat er een andere axon vuren wat de
perceptie maakt waar het geluid zich bevindt (recht, achter, voor, links) => evolutionair voordeel om geluid te
kunnen lokaliseren
2. Inleiding – Zintuigen
• Case study: Ian Waterman
Sensorisch deficit
Door griep op 19j selectieve uitval van tastzin, niet pijn of temperatuur
Tastzin weg, maar wel pijn (hij weet niet op welke plaats hij pijn heeft)
Gevoel van temperatuur is niet weg, hij voelt of iets warm of koud is
Hij kan niet meer wandelen (evenwicht bewaren)
Opnieuw leren lopen door motoriek aan te sturen vanuit visueel systeem, zijn voeten te zien
Dissociatie: 1 ding zitten verschillende dingen onder
Vb. tastzin heeft verschillende functies
Dit maakt dat je dingen kan onderscheiden
De manier waarop we onze psycho ervaren is niet altijd zo betrouwbaar in de zin dat onze intuïtie en evaringen
soms niet overeenkomen met de werkelijkheid
Zintuigen: definitie
• “klassieke 5”
• Positie van je ledematen
• Evenwicht & versnelling
• Chemoceptie:
Chemoceptie: zintuig detecteert de hoeveelheid zuurstof die in je bloed zit (hartslagader bevooraardt je brein
en kan je brein beschermen)
vb. glomus caroticum in halsslagader: O²(, CO², pH) → verstikking
vb. aanwezigheid vetten (gevoel van verzadiging) bij de ingang van de dunne darm
• Magnetoceptie
Magnetoceptie: aanvoelen van magnetisch veld van de aarde
4
1. Inleiding – Structuren en functies
Netwerkstructuren: voorbeelden
Schematische weergave van 2 neuronen
Zender (axon a) wordt ontvangen
Synaps: contactplaats tss 2 neuronen beïnvloedt neuron B
• Rustpotentiaal als actief negatieve toestand (kost energie om rustpotentiaal van B te behouden)
Actiepotentiaal van neuron A beïnvloedt in bepaalde mate actiepotentiaal B
Negatief rustpotentiaal behouden door energie in te sturen
=> extreem ondersheidt tussen vuren of niet vuren (moeilijk om neuron B over zijn actiepotentiaal te krijgen)
Neurale communicatie is kenmerkend omdat het specifiek is:
- duidelijk in tijd, snel, op een bepaald moment, accuraat reageren op omgeving (positief of negatief, niet een
beetje positief/negatief)
- communicatie tss neuron A en B (niet over het volledige lichaam)
• Onderdrukt ruis
Soms geeft neuron A een actiepotentiaal terwijl het beter niet zo is, want neuron A kan niet constant in
rustpotentieel blijven vb. een boer laten (systeem neg rustpotentiaal is een systeem om ruis te onderdrukken)
Neuron B heeft een buffer om ruis op te vangen
• Ook netwerkmechanismes
1
, • Eenvoudige keten
Eenvoudig: lage neuronen geven 1 op 1 door
• Links: convergentie
Convergentie: laag neuronen (doen aan integratie = samenkomen/convergeren) geven door op 1 neuron (meer
neuronen in eerste laag dan in tweede laag)
➔ Kwantitatieve integratie: optelsom van alle neuronen die dezelfde soort informatie aanleveren vb.
enkel motorisch
➔ Kwalitatieve integratie: optelsom van alle neuronen die verschillende informatie aanleveren, van
verschillende aard vb. motorisch en sensorisch
• Middelste afbeelding
Herverdeling van informatie van tweede laag ≠ convergentie of divergentie (gelijke verhouding van lagen)
• Rechts: divergentie
Divergentie: minder neuronen in eerste laag dan in tweede laag
➔ Splitsing: 1 neuron met vertakkingen
➔ Versterken: 1 cel gaat veel cellen beïnvloeden vb. spiervezelcellen
Netwerkstructuren: feedback
Feedbacknetwerk maakt kans op temporele sumatie kleiner
A heeft invloed op B, maar in splitsing A beïnvloedt ook neuron C (kan tot actiepotentiaal doen over gaan)
Neuron C heeft neg invloed op A
Temporele sumatie: als neuron A kort na elkaar vuurt (ruis) naar B, heeft B niet voldoende tijd om het
rustpotentiaal te herstellen waardoor het erover kan gaan
Opm: Gevoeligheid synapsen kan verschillen
Feedback helpt om ruis te onderdrukken door temporele sumatie te gaan tegenwerken
A exibeert, B inhibeert
2
, Netwerkstructuren: feedforward
Netwerkstructuren: scherpe en doffe pijn
A projecteert naar b en c exitatoire
C projecteert inhitatoire naar B
Onmiddelijke, nauwkeurige communicatie tss A en B vb. pijnsysteem (korte piek van intense pijnsensatie)
C inhibeert de pijn naar B (scherpe piek valt weg) (pijn veranderd van aard)
Neuron D gaat inhibitie van neuron C tegengaan (pijn opnieuw opwekken) (verschillende functie)
Neuron D omvat doffe, accute pijn die ervoor zorgt dat je voorzichtiger bent om te vermijden om opnieuw pijn
te krijgen op dezelde plaats (tot het genezen is, want dan gaat de pijn weg)
Netwerkstructuren: laterale inhibitie
Laterale inhibitie!
Neuron C projecteer exitatiore naar neuron D (hetzeflde geldt voor A naar B en E naar F)
Neuron in eerste laag maken inhibitoir contact met naburige neuronen (A inhibeert C en C inhibeert E)
Belangrijk om nauwkeurig spatiaal te lokaliseren
Sommige receptoren zitten zo dicht op elkaar dat je verschillende neuronen gaat stimuleren (wat maakt dat je
niet exact kan lokaliseren)
’C legt de buren het zwijgen op’, de receptor die de hoogste druk ervaart gaat naburige receptoren elimineren
Systeem van ruisonderdrukking, want A en E worden in deze context bekeken als ruis
3
, Netwerkstructuren: coïncidentiedetector
Meerdere neuronen betrokken (spatiale lokalisatie van geluid)
Beige bollen zijn neuoronen die dentrieten hebben (verticale stokken) en die hebben axonen die
geluidsinformatie doorgeven
Als er geluid klinkt gaan axonen vuren
Geluidsnbron links van jouw, axon vuurt vanuit linkeroor naar axon rechteroor die ook begint te vuren
Axonen van beide kanten komen samen en bereiken samen neuron
Pas actiepotentiaal als beide axonen gestimuleerd worden en er gelijktijdige stimulatie is
Naargelang waar het geluid zich ten opzichte van jezelf bevindt gaat er een andere axon vuren wat de
perceptie maakt waar het geluid zich bevindt (recht, achter, voor, links) => evolutionair voordeel om geluid te
kunnen lokaliseren
2. Inleiding – Zintuigen
• Case study: Ian Waterman
Sensorisch deficit
Door griep op 19j selectieve uitval van tastzin, niet pijn of temperatuur
Tastzin weg, maar wel pijn (hij weet niet op welke plaats hij pijn heeft)
Gevoel van temperatuur is niet weg, hij voelt of iets warm of koud is
Hij kan niet meer wandelen (evenwicht bewaren)
Opnieuw leren lopen door motoriek aan te sturen vanuit visueel systeem, zijn voeten te zien
Dissociatie: 1 ding zitten verschillende dingen onder
Vb. tastzin heeft verschillende functies
Dit maakt dat je dingen kan onderscheiden
De manier waarop we onze psycho ervaren is niet altijd zo betrouwbaar in de zin dat onze intuïtie en evaringen
soms niet overeenkomen met de werkelijkheid
Zintuigen: definitie
• “klassieke 5”
• Positie van je ledematen
• Evenwicht & versnelling
• Chemoceptie:
Chemoceptie: zintuig detecteert de hoeveelheid zuurstof die in je bloed zit (hartslagader bevooraardt je brein
en kan je brein beschermen)
vb. glomus caroticum in halsslagader: O²(, CO², pH) → verstikking
vb. aanwezigheid vetten (gevoel van verzadiging) bij de ingang van de dunne darm
• Magnetoceptie
Magnetoceptie: aanvoelen van magnetisch veld van de aarde
4
