Hoofdstuk 16: Internationale samenwerking
Samenwerking = het proces waarin individuen, groepen en/of staten relaties vormen om hun
handelen op elkaar af te stemmen voor een gemeenschappelijk doel. Hiervoor is onderling
vertrouwen en wederzijdse acceptatie nodig, evenals geven en nemen zoals (deels) opgeven van
autonomie.
- Niet iedereen levert evenveel in door machtsverschillen = asymmetrische interdependentie
o Interdependentie = onderlinge afhankelijkheid
- Politiek: samenwerken gaat vrijwillig (gedeelde waarden) of door dwang (machtsuitoefening)
o Interdependentie: op elkaar aangewezen om land draaiende te houden
o Harmoniemodel (NL) = nadruk op overlegcultuur en consensus bereiken staat
centraal
o Conflictmodel = (actie)groepen en organisaties werpen eigen belangen in de strijd en
willen deze door inzetting van strijdmiddelen zoals beïnvloeding via de media
mensen te overtuigen van hun gelijk. Als dit niet lukt, kunnen zij overschakelen op
stakingen.
Internationale samenwerking
- Bilateraal = tussen twee landen
- Multilateraal = tussen meer landen
- Non-gouvernementeel = tussen niet-statelijke actoren
- Intergouvernementele samenwerking = tussen staten
- Supranationaal = een deel van soevereiniteit wordt door staten afgestaan aan een
supranationaal orgaan dat beslissingen mag nemen
Internationale besluitvorming
- Unanimiteit = iedereen heeft een vetorecht
- Meerderheid = de meerderheid moet voor zijn
- Gekwalificeerde meerderheid = de meerderheid moet voor zijn én aan een aantal eisen
voldoen
Vormen van samenwerking
- Multilaterale intergouvernementele samenwerking = IMF, Wereldbank en WTO
o IMF en Wereldbank oefenen macht uit door wel of niet beschikbaar stellen faninciële
middelen of bepaalde eiden stellen
o WTO: staten maken afspraken voor internationale handel
Taken: bevordering internationale handel, beslechting handelsconflicten,
opheffing handelsbarrières en toezien op naleving afspraken
Europese Unie
- Supranationaal multilateraal, dus kan bindende besluiten nemen
- Oorspronkelijke doelen: vrede bewaren en welvaart bevorderen
- Europese Raad
o Regeringsleiders van 27 staten en voorzitter
o 4x per jaar Europese top
o Kan als enige EU-verdragen aanpassen
o Besluiten obv consensus intergouvernementeel
, - Europese commissie (EC)
o Dagelijks bestuur
o Één commissaris per lidstaat
Ieder eigen deelterrein, zoals handel of milieu
o Dient wetsvoorstellen in bij Europese Raad en Europees Parlement
- Europees Parlement (EP)
o Om de 5 jaar rechtstreeks gekozen
o Zetels zijn verdeeld onder de landen
Weerspiegelt aantal inwoners
o Taken
Vaststellen wetten, meestal met Europese Raad
Controleren EC, waaronder goedkeuren kandidaat-commissarissen
Totale begroting goedkeuren of afkeuren
- Raad van de Europese Unie
o Supranationale besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
Sommige onderwerpen vereisen unanimiteit
o Ministers bepaalde portefeuille
Internationaal recht
- Internationaal Gerechtshof (IG) in Den Haag
o Onderdeel VN
o Gerechtelijke uitspraken over geschillen tussen staten
Als staten IG erkennen en zich aan haar uitspraken onderwerpen
o 15 rechters uit verschillende landen
Aangesteld door meerderheid AV en Veiligheidsraad
Permanente landen veiligheidsraad hebben altijd een rechter
Moeilijker te veroordelen
o Realistische wetenschappers: IG heeft weinig effect want probleemlanden erkennen
toch niet
Israël wordt niet door iedereen erkend en zal nooit een rechter kunnen
leveren
o Liberale wetenschappers: veroordeling tast gezag wél aan en beperkt wél
- Internationaal strafhof
o Vervolging personen die verdacht worden van misdaden tegen de menselijkheid
zoals genocide
o Op initiatief van VN maar geen lid van VN
Wél erkend door veel staten
Afrikaanse landen kritisch veel Afrikaanse leiders werden aangeklaagd
o Constructivisme: het beeld van een situatie bepaalt of iets als onrecht wordt
beschouwd. Beeld dat een staat falend is kan leiden tot veroordeling van haar leider
voor misdaden tegen de menselijkheid.
Soevereiniteit wordt beperkt door:
- De rechten van de mens
- Internationale organisaties
- Internationaal recht
Samenwerking = het proces waarin individuen, groepen en/of staten relaties vormen om hun
handelen op elkaar af te stemmen voor een gemeenschappelijk doel. Hiervoor is onderling
vertrouwen en wederzijdse acceptatie nodig, evenals geven en nemen zoals (deels) opgeven van
autonomie.
- Niet iedereen levert evenveel in door machtsverschillen = asymmetrische interdependentie
o Interdependentie = onderlinge afhankelijkheid
- Politiek: samenwerken gaat vrijwillig (gedeelde waarden) of door dwang (machtsuitoefening)
o Interdependentie: op elkaar aangewezen om land draaiende te houden
o Harmoniemodel (NL) = nadruk op overlegcultuur en consensus bereiken staat
centraal
o Conflictmodel = (actie)groepen en organisaties werpen eigen belangen in de strijd en
willen deze door inzetting van strijdmiddelen zoals beïnvloeding via de media
mensen te overtuigen van hun gelijk. Als dit niet lukt, kunnen zij overschakelen op
stakingen.
Internationale samenwerking
- Bilateraal = tussen twee landen
- Multilateraal = tussen meer landen
- Non-gouvernementeel = tussen niet-statelijke actoren
- Intergouvernementele samenwerking = tussen staten
- Supranationaal = een deel van soevereiniteit wordt door staten afgestaan aan een
supranationaal orgaan dat beslissingen mag nemen
Internationale besluitvorming
- Unanimiteit = iedereen heeft een vetorecht
- Meerderheid = de meerderheid moet voor zijn
- Gekwalificeerde meerderheid = de meerderheid moet voor zijn én aan een aantal eisen
voldoen
Vormen van samenwerking
- Multilaterale intergouvernementele samenwerking = IMF, Wereldbank en WTO
o IMF en Wereldbank oefenen macht uit door wel of niet beschikbaar stellen faninciële
middelen of bepaalde eiden stellen
o WTO: staten maken afspraken voor internationale handel
Taken: bevordering internationale handel, beslechting handelsconflicten,
opheffing handelsbarrières en toezien op naleving afspraken
Europese Unie
- Supranationaal multilateraal, dus kan bindende besluiten nemen
- Oorspronkelijke doelen: vrede bewaren en welvaart bevorderen
- Europese Raad
o Regeringsleiders van 27 staten en voorzitter
o 4x per jaar Europese top
o Kan als enige EU-verdragen aanpassen
o Besluiten obv consensus intergouvernementeel
, - Europese commissie (EC)
o Dagelijks bestuur
o Één commissaris per lidstaat
Ieder eigen deelterrein, zoals handel of milieu
o Dient wetsvoorstellen in bij Europese Raad en Europees Parlement
- Europees Parlement (EP)
o Om de 5 jaar rechtstreeks gekozen
o Zetels zijn verdeeld onder de landen
Weerspiegelt aantal inwoners
o Taken
Vaststellen wetten, meestal met Europese Raad
Controleren EC, waaronder goedkeuren kandidaat-commissarissen
Totale begroting goedkeuren of afkeuren
- Raad van de Europese Unie
o Supranationale besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
Sommige onderwerpen vereisen unanimiteit
o Ministers bepaalde portefeuille
Internationaal recht
- Internationaal Gerechtshof (IG) in Den Haag
o Onderdeel VN
o Gerechtelijke uitspraken over geschillen tussen staten
Als staten IG erkennen en zich aan haar uitspraken onderwerpen
o 15 rechters uit verschillende landen
Aangesteld door meerderheid AV en Veiligheidsraad
Permanente landen veiligheidsraad hebben altijd een rechter
Moeilijker te veroordelen
o Realistische wetenschappers: IG heeft weinig effect want probleemlanden erkennen
toch niet
Israël wordt niet door iedereen erkend en zal nooit een rechter kunnen
leveren
o Liberale wetenschappers: veroordeling tast gezag wél aan en beperkt wél
- Internationaal strafhof
o Vervolging personen die verdacht worden van misdaden tegen de menselijkheid
zoals genocide
o Op initiatief van VN maar geen lid van VN
Wél erkend door veel staten
Afrikaanse landen kritisch veel Afrikaanse leiders werden aangeklaagd
o Constructivisme: het beeld van een situatie bepaalt of iets als onrecht wordt
beschouwd. Beeld dat een staat falend is kan leiden tot veroordeling van haar leider
voor misdaden tegen de menselijkheid.
Soevereiniteit wordt beperkt door:
- De rechten van de mens
- Internationale organisaties
- Internationaal recht
