College aantekeningen Psychopathologie En Psychiatrie (POM43a) - les eetstoornissen

Les eetstoornissen - Trauma & Dissociatie
Eetstoornissen zijn complexe aandoeningen: wortels in sociale en maatschappelijke factoren. In de
media komen veel voedingsadviezen voor ongezonde voeding, maar ook voor gezonde voeding

Veel mensen vinden dat ze te dik zijn/ontevreden zijn over hun lichaam. Studie:
> 308 studentes - 18-35
o 43% dieet
o 78% gezonde BMI
 Maar toch vindt 1/3 van de studenten zich te dik (dénkt te hebben)
 27% denkt obees te zijn
 11% obesitas die het echt in werkelijkheid hebben
=> zeer belangrijk in onze maatschappij

Obesitas neemt toe - BMI>30 = overgewicht
In UK heeft de prevalentie van overgewicht een verdubbeling gemaakt (van 1993 tot 2011)
> Vrouwen 26% - uk
> Mannen 24% - uk

In Belgie: mannen en vrouwen samen 14%

Normaal eetgedrag
Eetgedrag hangt af van de leeftijd
> Kleuter
o Eetlust sterk variërend
o Zelfregulerend tot 6 jaar
 Kleuter gaat niet overeten, eten als ze honger hebben en stoppen als ze
genoeg hebben
 Vanaf lagere school gaan ze beginnen met eten omdat ze er zin in hebben
> Lagere school
o Niet meer enkel wat nodig, Ook omdat zin
o Food jags (steeds hetzelfde)
o Ze prefereren bepaalde voedingsstoffen en eten het andere gewoon niet meer
= een voorbijgaande fase
BV alleen maar biefstuk maandenlang eten

> Pubers
o Groeispurt (meer voeding nodig) dus eten ook meer
o Experimenteren (ook met dieet)
 Éénweeksvegetariërs  ze proberen gewoon dingen uit
o Vreemde combinaties
o In deze periode gaat anorexia zich tonen

Probleem?
> Als iemand in zijn ‘groei’ geremd wordt
o Krampachtige omgang met eten / voeding
 Geremde groei van een volwassen normaal eetgedrag
o Fysieke symptomen / gewicht
 Letterlijk
o Negatief zelfbeeld / lichaamsbeeld in combinatie met veranderd eetpatroon
o Sociaal isolement
Essentiële aspecten van eetstoornissen

1

, > Eetgedrag is gestoord
o Restrictief: zoals bij anorexia nervosa
o Eetbuien
o Ander
> Preoccupatie met het eten en eetgedrag
o Fysiek (uiterlijk, gewicht)
 Ook met het zelfbeeld
o Gezondheid, fitness
o Eten – kcal
> Gewicht gaat veranderen adhv type van eetgedrag en eetpatroon dat mensen stellen
o Ondergewicht
o Normaal
o Overgewicht

Casus: belangrijkste eetstoornis = anorexia nervosa
> Isabelle Caro
o Wereldberoemd fotomodel
> 13 jaar (1995)
o Toen ze anorexia Nervosa ontwikkelde
> Model, actrice
o Toch heeft ze een heel bloeiende periode gehad hoewel heel de wereld zag dat ze
echt ziek was
o Is in een coma terechtgeraakt, maar realiseerde toen dat ze wel wilde leven en is
bijgekomen
> Ze zegt: anorexia is niet van de ene op de andere dag beslissen dat je niet meer gaat eten,
het ligt veel dieper dan dat
> Op haar 28ste is ze gestorven aan een longinfectie
o = veelvoorkomende doodsoorzaak van anorexia nervosa

15% sterft bij anorexia nervosa = zeer hoog
> 2/3 overlijdt door ondervoeding BV door verminderde weerstand en dan sterven aan een
infectie waardoor andere mensen normal niet door sterven
> 1/3 sterft door suicide
> 3x hogere sterfte dan om ‘t even welke andere psychiatrische stoornis
> AN = meest dodelijke van alle psychiatrische aandoeningen

Verklaringsmodellen; eetstoornissen - welvaartsziekte?
Gepoogd om uit te leggen hoe een eetstoornis ontstaat
> AN - eind 19e eeuw voor het eerst beschreven
> Bijna uitsluitend westerse maatschappij
o Sommige denken dat het welvaartsaandoeningen: we zien het enkel in onze tijd en
vroeger was het er nog niet echt
> BN (boulimia nervosa) ook heel recent
o 1979 - paper Russell
o 1980 - DSM III
> BED-2013-DSM5 (binge eating disorder) ook pas erkend sinds DSM 5

Verklaringsmodellen; eetstoornissen – schoonheidsideaal
Sommige gaan ervanuit dat de eetstoornissen een gevolg zijn van een extreme nadruk op het
slankheidsideaal
> Quasi enkel vrouwen

2

, > Druk om er ‘aantrekkelijk’ uit te zien
o Slank / schoonheid = gezondheid = succes in onze maatschappij
 ‘twiggy’ - jaren 60
o Magerzucht - als onweerstaanbaar ervaren neiging om mager te willen zijn <>
‘normale’ slankheidswens

=> verklaard zeker niet het ontstaan van een eetstoornis

In 1990 woog het gemiddelde model dat we op de catwalk zagen 8% minder dan de gemiddelde
vrouw, in 2012 weegt het model al 23%!! minder  lijkt alleen maar toe te nemen wat kan
betekenen dat die druk om er aantrekkelijk uit te zien alleen maar groter wordt

Verklaringsmodellen; eetstoornissen – traumatische voorgeschiedenis
> Trauma in voorgeschiedenis BN > AN (vooral bij boulimia patienten, meer dan anorexia)
o Afkeer van eigen lichaam
o Anorectisch is ‘niet vrouw zijn’
 ‘vrouwelijke vormen’ verdwijnen
 Amenorrhee – menstruatie gaat stoppen
o Mensen met anorexia gaan bijna verdwijnen, ze worden soort van onzichtbaar
 Mogelijks als een verweer tegen de buitenwereld dat geassocieerd wordt
met trauma en misbruik

Verklaringsmodellen; eetstoornissen
> Ontevredenheid eigen lichaam
o Negatief zelfbeeld komt over alle eetstoornissen voor
> Gebrek aan eigenwaarde
o Mensen zijn high-achievers: leggen de lat heel hoog
o Compenseren door perfectionisme
o Gewicht kunnen controleren = prestatie
 Terwijl andere aspecten in hun leven in controle ontsnappen – BV trauma
heb je geen controle over maar via het gewicht heb je wél weer een
controlegevoel
 Voedselrestrictie als hantering (ongewenste) voor emoties

Verklaringsmodellen; eetstoornissen – linken gelegd met verslaving
> Verslaving aan lijnen/dieten
> Eetverslaving / eetbuien drangmatig
> Eetbui kalmerend effect of ‘kick’
> Eten om met met pijnlijke gedachten, gevoelens, stress om te gaan
o Ze gebruiken dit ook om hun emoties te controleren, om niet te moeten voelen
> Co-morbiditeit stoornissen in de impulsbeheersing / alcohol

Verklaringsmodellen; eetstoornissen - biologisch model als verklaring
Genetische kwetsbaarheid wordt aangehaald.
Voor AN is er een erfelijkheid die in hetzelfde
vak ligt als bij de MDD. Kwetsbaarheid maakt
iemand dus meer vatbaar voor het ontwikkelen
van die stoornis




3