College 14: Coping, Ouder worden, Palliatieve Zorg
Coping
‘Automatische’ reactie op problemen/ verandering
‘Het omgaan met omstandigheden die aanpassing vereisen’
Belang:
o Manier waarop een cliënt omgaat met een chronische aandoening – invloed op
verloop van de ziekte
Het hanteerbaar maken
Voorkomen van verergering
Bevorderen van herstel wanneer mogelijk
Copingsstijl -> 3 basispatronen
Situatie aangaan
Situatie vermijden
Ontregelen van een situatie
Copingselementen
o Cognitie
o Emotie
o Gedrag
Utrechtse copingslijst
Subschalen
o ACT: actief aanpakken, confronteren
o PAL: palliatieve reactie
o VER: vermijden, afwachten
o SOC: sociale steun zoeken
o PAS: passief reactiepatroon
o EXP: expressie van emotie
o GER: geruststellende en troostende gedachten hanteren
ACT: actief aanpakken, confronteren
De situatie rustig van alle kanten bekijken, de zaken op een rijtje zetten; doelgericht en met
vertrouwen te werk gaan om het probleem op te lossen
PAL: palliatieve reactie
Afleiding zoeken en zich met andere dingen bezighouden om niet aan het probleem te
hoeven denken. Om zichzelf even wat prettiger te voelen, gaan personen bijvoorbeeld roken,
drinken of sporten
VER: vermijden, afwachten
De omschrijving van deze schaal luidt als volgt: de zaak op zijn beloop laten, de situatie uit de
weg gaan of afwachten wat er gaat gebeuren
, SOC: sociale steun zoeken
De mate waarin een individu troost en begrip bij anderen zoekt, en de maten waarin men
zijn zorgen aan iemand vertelt of hulp vraagt
PAS: passief reactiepatroon
Zich volledig door de problemen en de situatie in beslag laten nemen, de zaak somber inzien,
zich piekerend in zichzelf terugtrekken, niet in staat om iets aan de situatie te doen; piekeren
over verleden
EXP: expressie van emoties
Mate van ergernis of kwaadheid of de hoeveelheid afreagerende spanningen
GER: geruststellende en troostende gedachten hanteren
Zichzelf gerust- stellen met de gedachte dat na regen zonneschijn komt, dat anderen het ook
wel eens moeilijk hebben of dat er nog wel ergere dingen gebeuren; jezelf moed inspreken
Wat is jouw copingsstijl?
Afhankelijk van factoren
o Persoon(lijkheid)
o Aard van de ziekte
o Omgeving van cliënt
Welke copingsstijl is het beste?
Rol verpleegkundige:
o Observeren welke copingsstijl een cliënt vertoont
o Nuttig voor cliënt? Invloed op ziekteproces? Nadelige effecten sociale omgeving?
o Copingsstrategie bespreken
o Bij progressieve ziekte zal cliënt -> copingsstijl aan moeten passen
Tot slot -> coping
Coping is onderhevig aan veranderende omstandigheden
Effectieve coping = mogelijkheid tot aanpassing aan de situatie. Bijv. betere hantering van
emoties
Gunstige voorwaarden:
o Ondersteunend netwerk
o Goede sociale vaardigheden (vermogen hulp te vragen/ wensen duidelijk te maken)
o Positief zelfbeeld
Verouderingsproces
Wat is verouderen?
o ‘Verandering van organismen als functie van tijd’
Oorzaken van veroudering
o Te vinden in ons DNA (molecuul drager van erfelijke informatie) -> DNA schade
Lichamelijke veroudering
o Cognitief en fysiek
Coping
‘Automatische’ reactie op problemen/ verandering
‘Het omgaan met omstandigheden die aanpassing vereisen’
Belang:
o Manier waarop een cliënt omgaat met een chronische aandoening – invloed op
verloop van de ziekte
Het hanteerbaar maken
Voorkomen van verergering
Bevorderen van herstel wanneer mogelijk
Copingsstijl -> 3 basispatronen
Situatie aangaan
Situatie vermijden
Ontregelen van een situatie
Copingselementen
o Cognitie
o Emotie
o Gedrag
Utrechtse copingslijst
Subschalen
o ACT: actief aanpakken, confronteren
o PAL: palliatieve reactie
o VER: vermijden, afwachten
o SOC: sociale steun zoeken
o PAS: passief reactiepatroon
o EXP: expressie van emotie
o GER: geruststellende en troostende gedachten hanteren
ACT: actief aanpakken, confronteren
De situatie rustig van alle kanten bekijken, de zaken op een rijtje zetten; doelgericht en met
vertrouwen te werk gaan om het probleem op te lossen
PAL: palliatieve reactie
Afleiding zoeken en zich met andere dingen bezighouden om niet aan het probleem te
hoeven denken. Om zichzelf even wat prettiger te voelen, gaan personen bijvoorbeeld roken,
drinken of sporten
VER: vermijden, afwachten
De omschrijving van deze schaal luidt als volgt: de zaak op zijn beloop laten, de situatie uit de
weg gaan of afwachten wat er gaat gebeuren
, SOC: sociale steun zoeken
De mate waarin een individu troost en begrip bij anderen zoekt, en de maten waarin men
zijn zorgen aan iemand vertelt of hulp vraagt
PAS: passief reactiepatroon
Zich volledig door de problemen en de situatie in beslag laten nemen, de zaak somber inzien,
zich piekerend in zichzelf terugtrekken, niet in staat om iets aan de situatie te doen; piekeren
over verleden
EXP: expressie van emoties
Mate van ergernis of kwaadheid of de hoeveelheid afreagerende spanningen
GER: geruststellende en troostende gedachten hanteren
Zichzelf gerust- stellen met de gedachte dat na regen zonneschijn komt, dat anderen het ook
wel eens moeilijk hebben of dat er nog wel ergere dingen gebeuren; jezelf moed inspreken
Wat is jouw copingsstijl?
Afhankelijk van factoren
o Persoon(lijkheid)
o Aard van de ziekte
o Omgeving van cliënt
Welke copingsstijl is het beste?
Rol verpleegkundige:
o Observeren welke copingsstijl een cliënt vertoont
o Nuttig voor cliënt? Invloed op ziekteproces? Nadelige effecten sociale omgeving?
o Copingsstrategie bespreken
o Bij progressieve ziekte zal cliënt -> copingsstijl aan moeten passen
Tot slot -> coping
Coping is onderhevig aan veranderende omstandigheden
Effectieve coping = mogelijkheid tot aanpassing aan de situatie. Bijv. betere hantering van
emoties
Gunstige voorwaarden:
o Ondersteunend netwerk
o Goede sociale vaardigheden (vermogen hulp te vragen/ wensen duidelijk te maken)
o Positief zelfbeeld
Verouderingsproces
Wat is verouderen?
o ‘Verandering van organismen als functie van tijd’
Oorzaken van veroudering
o Te vinden in ons DNA (molecuul drager van erfelijke informatie) -> DNA schade
Lichamelijke veroudering
o Cognitief en fysiek
