Samenvatting Aansprakelijkheidsverzekering
Deel 1: Inleiding
1. Betekenis aansprakelijkheid/verantwoordelijkheid
- Aangesproken worden tot schadevergoeding
- Verantwoordelijk voor de gevolgen van aansprakelijkheid
- Vervolgbaarheid wegens veroorzaakte schade
- Verplichting om zich te verantwoorden
2. Uitgangspunt
Uitgangspunt 1: Wie schade lijdt moet ze zelf dragen
- Je moet geluk hebben om niet getroHen te worden
- Voortdurend gevaar
Uitgangspunt 2: Wetgever streeft naar gelijkheid
- Niet iedereen heeft dezelfde kansen in het leven
o Talenten, gezondheid, opvoeding,…
- Overheid probeert deze ongelijkheden te verkleinen door maatregelen
o Bv. Sociale zekerheid
Uitgangspunt 3: Uitzondering – schadeverschuiving in het aansprakelijkheidsrecht
- Schadeverwekker heeft geen fout begaan, maar is betrokken bij de schade
o Zwakke weggebruiker (fietser, voetganger)
o Arbeidsongeval
Uitgangspunt 4: Wetgeving: schadeverschuiving
- Verantwoordelijke heeft fout begaan
o Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
o Contractuele aansprakelijkheid
- Verantwoordelijke heeft geen fout begaan, maar is gehouden om schade te vergoeden
Uitgangspunt 5: Schadespreiding is het derde-betalerssysteem
- Derde vergoed de schade die de aansprakelijke had moeten betalen
= Subrogatie
1
,3. Bronnen van aansprakelijkheidsrecht
A) Burgerlijke aansprakelijkheid
Bron: Burgerlijk Wetboek
- Verbintenissenrecht
Begrip vorderingsrecht
- Situering
o Vorderingsrecht rechtsband tussen 2 personen
§ Schuldenaar en schuldeiser
o Voorwerp van de rechtspand
§ Prestatie: zakelijk recht
o Begrip vordering çè begrip schuld
2
,Soorten verbintenissen
- Contracten
= samentreHen van 1 of meer wilsuitingen om verbintenissen te doen ontstaan
ð Bij niet naleving: contractuele aansprakelijkheid
- Onrechtmatige daad
= verbintenis die ontstaat zonder akkoord tussen betrokkenen
ð Foutieve gedraging brengt schade toe
ð Schadeverwekker moet schade vergoeden
ð Extra-contractuele aansprakelijkheid
= aquiliaanse aansprakelijkheid
= aansprakelijkheid buiten overeenkomst
B) Risicoaansprakelijkheid
- Uitvloeisel burgerlijke aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid soms moeilijk aan te tonen
- Degene die het risico schept moet de verantwoordelijkheid dragen
- Zelfs al heeft men geen fout begaan toch moet de schade worden gedragen
o Objectieve aansprakelijkheid voor brand en ontploHing
o Burenhinder
= tolerantie en verdraagzaamheid
C) Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= overheid ziet toe op een ordelijke samenleving
Door middel: opleggen van een sanctie bij miskenning à Eerbied voor het individu en de instelling
- Lichamelijke integriteit
- Bescherming van goederen
- Bescherming van de instellingen van het land
Bron: strafwetboek
- Er is geen misdrijf zonder wet en geen straf zonder wet
- Andere strafrechtelijke bepalingen:
o Verkeerswetgeving
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
- Uitgesproken door strafrechtbanken
- Soorten straHen:
o Administratief (rijverbod) o Pecuniair (boete)
o Penitentiair (gevangenis) o Materieel (inbeslagname
3
, - Openbaar ministerie (=parket – UM)
o Ambtenaren van het ministerie van Justitie
o Walen over de naleving van de strafrecht
o Vertegenwoordigen de belangen van de overheid t.o.v. de burger
- Wie is deel van OM?
o Procureur des Konings
o Procureur Generaal Hof van Beroep
o Procureur Generaal Hof van Cassatie
- Samenloop strafrechtelijke en burgerrechtelijke aansprakelijkheid
o Strafrecht: opleggen van een straf à bijkomen leed
o Burgerlijk recht: herstellen van de schade
o Kan samen behandeld worden door strafrechter
- Strafrechtelijke aansprakelijkheid loopt niet altijd samen met burgerlijke aansprakelijkheid
o Strafrechtelijke inbreuk zonder dat e schade werd toegebracht
D) Afbakening van het onderwerp
- Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
- Objectieve aansprakelijkheid
- Contractuele aansprakelijkheid
- Samenloopproblematiek
- Gevolgen van aansprakelijkheid
- Algemene beginselen aansprakelijkheidsverzekeringen
- Aansprakelijkheidsverzekeringen privéleven
- Aansprakelijkheidsverzekeringen beroepsleven
4
,Deel 2: onrechtmatige daad
Wetgeving: krachtens wetten 6.1 – 6.55 BW
- Belangrijkste artikel 6.5 BW
o Eenieder is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn fout aan een ander
veroorzaakt
o Drie voorwaarden moeten voldaan zijn:
§ Fout
§ Schade
§ Causaal verband / oorzakelijk verband
H1: Dader moet een fout begaan hebben:
- Benadeelde moet fout aantonen
o Objectief onrechtmatige daad
= dader heeft een maatschappelijk onaanvaardbare gedrag gesteld.
o Subjectief onrechtmatige daad
= dader moet bewust zijn van dit gedrag
- Objectief onrechtmatige daad
o Schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag oplegt
o Schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag verbiedt
o Schending door misbruik bij uitoefening van subjectieve rechten
§ Vb. meningsuiting
A) Objectief onrechtmatige daad:
1) Zorgvuldigheidsnorm
- Persoon geplaatst in dezelfde omstandigheden zou deze daad niet gedaan hebben
o Wordt beoordeeld op ogenblik van de handeling
o Redelijke schade moet worden vergoed
- Is niet strikt geformuleerd door de wetgever
- Er is een criterium van redelijke zorgvuldige persoon
2) Schending van een rechtsnorm
- Is een fout
o Is er schade door fout dan is men aansprakelijk
- Uitzonderingen
o Verschoonbare dwaling
= vergissing die de meeste zorgvuldige persoon ook zou begaan
5
, 3) Bij de uitoefening van subjectieve rechten
- Uitoefening wordt begrensd door
o Wettelijke normen
o Zorgvuldigheidsnorm
o Rechtsmisbruik
§ Met opzet schade aan iemand toebrengen
§ Rechter heeft bij rechtsmisbruik de marginale toetsing
• Enkel de abnormale uitoefening wordt gesanctioneerd
B) De ernst van de fout speelt geen rol
- Speelt dus geen rol bij grootte van schadevergoeding
o Verschil met strafrechtelijke aansprakelijkheid
- Uitzonderingen
o Fouten van een werknemer, vrijwilliger, ambtenaar
C) Onrechtmatige daad en strafrechtelijk misdrijf
- Burgerlijke partijstelling voor de strafrechter
o Schade is tegelijk een strafrechtelijk misdrijf
§ SlachtoXer heeft keuze
• Burgerlijke rechter of strafrechter
§ Kiest slachtoXer voor strafrechter: rechter maakt uitspraak over beide
aspecten
- Gezag van strafrechtelijk gewijsde
o SlachtoXer wenst zaak apart te behandelen voor de burgerlijke rechter
§ Zaak wordt opgeschort tot strafrechter heeft geoordeeld
o Burgerlijke rechter is gebonden door uitspraak van strafrechter
§ Gezag van gewijsde
= geldt enkel voor de partijen die betrokken waren bij het geding
- Verjaring
o Twee verjaringstermijnen
§ 5 j: na slachtoXer kennis kreeg van schadeverwekkende handeling
§ 20 j: na schadeverwekkende handeling
o Uitzondering
§ Burgerlijke verjaringstermijn mag niet korter zijn dan de strafrechtelijke
D) Rechtvaardigingsgronden
- Je doet iets dat eigenlijk niet mag, maar door de situatie mag het toch gebeuren
o Kan niet aansprakelijk gesteld worden
6
, E) Schuldbekwaamheid
Artikel 6.5 BW
- Noodzakelijk om dader aansprakelijk te stekken
o Wordt beoordeeld op het ogenblik van het schadegeval
- Minderjarigen: artikel 6.10 BW
o Minderjarige kinderen < 12j
§ Kind kan niet aansprakelijk gesteld worden ó ouders wel
o Minderjarige vanaf 12
§ Kind kan wel aansprakelijk gesteld worden op grond van art 6.5
§ Heeft minderjarige een aansprakelijkheidsverzekering dan kunnen
gevolgen van aansprakelijkheid niet uitgesloten worden
• Er wordt betaald volgens polisvoorwaarden
- Geestesgestoorden: artikel 6.11 BW
o Blijvende geestesgestoorden è aansprakelijk
§ Rechter kan gevolgen uitsluiten of beperken
§ Heeft hij een aansprakelijkheidsverzekering dan kunnen gevolgen niet
uitgesloten zijn
o Tijdelijke geestesgestoorden è aansprakelijk
§ Maar rechter kan oordelen dat er geen fout is
F) Beperking van persoonlijke aansprakelijkheid
G) Aansprakelijkheid over andermans daad
- Persoon wordt aansprakelijk gesteld voor een fout gepleegd door een ander persoon
o Redenen
§ Personen die toezicht uitoefenen over een ander persoon
• Toezichthouder heeft zijn taak niet goed uitgeoefend
- Er zijn 4 gevallen voorzien in wetboek
o ART 6.12 BW
= aansprakelijkheid van titularissen van het gezag over persoon van
minderjarigen
o ART 6.13 BW
= aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op anderen
o ART 6.14 BW
= aansprakelijkheid van de aansteller
7
Deel 1: Inleiding
1. Betekenis aansprakelijkheid/verantwoordelijkheid
- Aangesproken worden tot schadevergoeding
- Verantwoordelijk voor de gevolgen van aansprakelijkheid
- Vervolgbaarheid wegens veroorzaakte schade
- Verplichting om zich te verantwoorden
2. Uitgangspunt
Uitgangspunt 1: Wie schade lijdt moet ze zelf dragen
- Je moet geluk hebben om niet getroHen te worden
- Voortdurend gevaar
Uitgangspunt 2: Wetgever streeft naar gelijkheid
- Niet iedereen heeft dezelfde kansen in het leven
o Talenten, gezondheid, opvoeding,…
- Overheid probeert deze ongelijkheden te verkleinen door maatregelen
o Bv. Sociale zekerheid
Uitgangspunt 3: Uitzondering – schadeverschuiving in het aansprakelijkheidsrecht
- Schadeverwekker heeft geen fout begaan, maar is betrokken bij de schade
o Zwakke weggebruiker (fietser, voetganger)
o Arbeidsongeval
Uitgangspunt 4: Wetgeving: schadeverschuiving
- Verantwoordelijke heeft fout begaan
o Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
o Contractuele aansprakelijkheid
- Verantwoordelijke heeft geen fout begaan, maar is gehouden om schade te vergoeden
Uitgangspunt 5: Schadespreiding is het derde-betalerssysteem
- Derde vergoed de schade die de aansprakelijke had moeten betalen
= Subrogatie
1
,3. Bronnen van aansprakelijkheidsrecht
A) Burgerlijke aansprakelijkheid
Bron: Burgerlijk Wetboek
- Verbintenissenrecht
Begrip vorderingsrecht
- Situering
o Vorderingsrecht rechtsband tussen 2 personen
§ Schuldenaar en schuldeiser
o Voorwerp van de rechtspand
§ Prestatie: zakelijk recht
o Begrip vordering çè begrip schuld
2
,Soorten verbintenissen
- Contracten
= samentreHen van 1 of meer wilsuitingen om verbintenissen te doen ontstaan
ð Bij niet naleving: contractuele aansprakelijkheid
- Onrechtmatige daad
= verbintenis die ontstaat zonder akkoord tussen betrokkenen
ð Foutieve gedraging brengt schade toe
ð Schadeverwekker moet schade vergoeden
ð Extra-contractuele aansprakelijkheid
= aquiliaanse aansprakelijkheid
= aansprakelijkheid buiten overeenkomst
B) Risicoaansprakelijkheid
- Uitvloeisel burgerlijke aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid soms moeilijk aan te tonen
- Degene die het risico schept moet de verantwoordelijkheid dragen
- Zelfs al heeft men geen fout begaan toch moet de schade worden gedragen
o Objectieve aansprakelijkheid voor brand en ontploHing
o Burenhinder
= tolerantie en verdraagzaamheid
C) Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= overheid ziet toe op een ordelijke samenleving
Door middel: opleggen van een sanctie bij miskenning à Eerbied voor het individu en de instelling
- Lichamelijke integriteit
- Bescherming van goederen
- Bescherming van de instellingen van het land
Bron: strafwetboek
- Er is geen misdrijf zonder wet en geen straf zonder wet
- Andere strafrechtelijke bepalingen:
o Verkeerswetgeving
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
- Uitgesproken door strafrechtbanken
- Soorten straHen:
o Administratief (rijverbod) o Pecuniair (boete)
o Penitentiair (gevangenis) o Materieel (inbeslagname
3
, - Openbaar ministerie (=parket – UM)
o Ambtenaren van het ministerie van Justitie
o Walen over de naleving van de strafrecht
o Vertegenwoordigen de belangen van de overheid t.o.v. de burger
- Wie is deel van OM?
o Procureur des Konings
o Procureur Generaal Hof van Beroep
o Procureur Generaal Hof van Cassatie
- Samenloop strafrechtelijke en burgerrechtelijke aansprakelijkheid
o Strafrecht: opleggen van een straf à bijkomen leed
o Burgerlijk recht: herstellen van de schade
o Kan samen behandeld worden door strafrechter
- Strafrechtelijke aansprakelijkheid loopt niet altijd samen met burgerlijke aansprakelijkheid
o Strafrechtelijke inbreuk zonder dat e schade werd toegebracht
D) Afbakening van het onderwerp
- Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
- Objectieve aansprakelijkheid
- Contractuele aansprakelijkheid
- Samenloopproblematiek
- Gevolgen van aansprakelijkheid
- Algemene beginselen aansprakelijkheidsverzekeringen
- Aansprakelijkheidsverzekeringen privéleven
- Aansprakelijkheidsverzekeringen beroepsleven
4
,Deel 2: onrechtmatige daad
Wetgeving: krachtens wetten 6.1 – 6.55 BW
- Belangrijkste artikel 6.5 BW
o Eenieder is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn fout aan een ander
veroorzaakt
o Drie voorwaarden moeten voldaan zijn:
§ Fout
§ Schade
§ Causaal verband / oorzakelijk verband
H1: Dader moet een fout begaan hebben:
- Benadeelde moet fout aantonen
o Objectief onrechtmatige daad
= dader heeft een maatschappelijk onaanvaardbare gedrag gesteld.
o Subjectief onrechtmatige daad
= dader moet bewust zijn van dit gedrag
- Objectief onrechtmatige daad
o Schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag oplegt
o Schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag verbiedt
o Schending door misbruik bij uitoefening van subjectieve rechten
§ Vb. meningsuiting
A) Objectief onrechtmatige daad:
1) Zorgvuldigheidsnorm
- Persoon geplaatst in dezelfde omstandigheden zou deze daad niet gedaan hebben
o Wordt beoordeeld op ogenblik van de handeling
o Redelijke schade moet worden vergoed
- Is niet strikt geformuleerd door de wetgever
- Er is een criterium van redelijke zorgvuldige persoon
2) Schending van een rechtsnorm
- Is een fout
o Is er schade door fout dan is men aansprakelijk
- Uitzonderingen
o Verschoonbare dwaling
= vergissing die de meeste zorgvuldige persoon ook zou begaan
5
, 3) Bij de uitoefening van subjectieve rechten
- Uitoefening wordt begrensd door
o Wettelijke normen
o Zorgvuldigheidsnorm
o Rechtsmisbruik
§ Met opzet schade aan iemand toebrengen
§ Rechter heeft bij rechtsmisbruik de marginale toetsing
• Enkel de abnormale uitoefening wordt gesanctioneerd
B) De ernst van de fout speelt geen rol
- Speelt dus geen rol bij grootte van schadevergoeding
o Verschil met strafrechtelijke aansprakelijkheid
- Uitzonderingen
o Fouten van een werknemer, vrijwilliger, ambtenaar
C) Onrechtmatige daad en strafrechtelijk misdrijf
- Burgerlijke partijstelling voor de strafrechter
o Schade is tegelijk een strafrechtelijk misdrijf
§ SlachtoXer heeft keuze
• Burgerlijke rechter of strafrechter
§ Kiest slachtoXer voor strafrechter: rechter maakt uitspraak over beide
aspecten
- Gezag van strafrechtelijk gewijsde
o SlachtoXer wenst zaak apart te behandelen voor de burgerlijke rechter
§ Zaak wordt opgeschort tot strafrechter heeft geoordeeld
o Burgerlijke rechter is gebonden door uitspraak van strafrechter
§ Gezag van gewijsde
= geldt enkel voor de partijen die betrokken waren bij het geding
- Verjaring
o Twee verjaringstermijnen
§ 5 j: na slachtoXer kennis kreeg van schadeverwekkende handeling
§ 20 j: na schadeverwekkende handeling
o Uitzondering
§ Burgerlijke verjaringstermijn mag niet korter zijn dan de strafrechtelijke
D) Rechtvaardigingsgronden
- Je doet iets dat eigenlijk niet mag, maar door de situatie mag het toch gebeuren
o Kan niet aansprakelijk gesteld worden
6
, E) Schuldbekwaamheid
Artikel 6.5 BW
- Noodzakelijk om dader aansprakelijk te stekken
o Wordt beoordeeld op het ogenblik van het schadegeval
- Minderjarigen: artikel 6.10 BW
o Minderjarige kinderen < 12j
§ Kind kan niet aansprakelijk gesteld worden ó ouders wel
o Minderjarige vanaf 12
§ Kind kan wel aansprakelijk gesteld worden op grond van art 6.5
§ Heeft minderjarige een aansprakelijkheidsverzekering dan kunnen
gevolgen van aansprakelijkheid niet uitgesloten worden
• Er wordt betaald volgens polisvoorwaarden
- Geestesgestoorden: artikel 6.11 BW
o Blijvende geestesgestoorden è aansprakelijk
§ Rechter kan gevolgen uitsluiten of beperken
§ Heeft hij een aansprakelijkheidsverzekering dan kunnen gevolgen niet
uitgesloten zijn
o Tijdelijke geestesgestoorden è aansprakelijk
§ Maar rechter kan oordelen dat er geen fout is
F) Beperking van persoonlijke aansprakelijkheid
G) Aansprakelijkheid over andermans daad
- Persoon wordt aansprakelijk gesteld voor een fout gepleegd door een ander persoon
o Redenen
§ Personen die toezicht uitoefenen over een ander persoon
• Toezichthouder heeft zijn taak niet goed uitgeoefend
- Er zijn 4 gevallen voorzien in wetboek
o ART 6.12 BW
= aansprakelijkheid van titularissen van het gezag over persoon van
minderjarigen
o ART 6.13 BW
= aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op anderen
o ART 6.14 BW
= aansprakelijkheid van de aansteller
7
