Positieve impact van communicatie
Hoorcolleges + Literatuur
Studiejaar 2025-2026 Radboud Universiteit
dr. Anna Wagner
dr. Sebastian Sadowski
dr. Thabo van Woudenberg
Cursuscode: LET-CIWM416
Studiejaar: 2025-2026
Periode: 3
Versie: 1
Schriftelijk tentamen
- Dit bepaalt 50% van je eindcijfer voor deze cursus.
- Het zal bestaan uit open vragen.
- Het tentamen toetst je kennis, begrip en toepassing van de literatuur en
collegestof.
- Hieronder valt het kritisch reflecteren op de artikelen en het plaatsen van de
artikelen binnen een bredere maatschappelijke en wetenschappelijke context.
,Positieve impact van communicatie
Hoorcolleges + Literatuur
Hoorcollege 2 – Identiteit
Zelfconcept
• Idee dat elk mens uniek (een ‘zelf’ heeft)
o Grieken, renaissance, verlichting
• Zelfconcept: het geheel van overtuigingen die ik heb over mezelf (als uniek
persoon)
o Complexe kennisstructuur, vele dimensies
• Zelfwaardegevoel (self esteem)
o De positiviteit/negativiteit van het zelfconcept
o Individueel verschillend
o Ook beïnvloedbaar door de situatie (bijv. na succes of falen)
Actueel en ideaal zelfconcept
1. Ideal self = wie ik zou willen zijn
2. Aspirational self = wat ik wil bereiken
3. Actual self = hoe ik momenteel over mezelf denk en voel
Sociale identiteitstheorie
Sociale identiteit = het besef van individuen dat zij tot bepaalde sociale groepen
behoren, samen met de emotionele en waardevolle betekenis die zij aan dit
groepslidmaatschap hechten.
• Sociale groepen = gedeelde identiteit die voorschrijft en beoordeelt wie ze zijn en
wat ze zouden moeten geloven en hoe ze zich zouden moeten gedragen
• Sociale identiteiten = benadrukken hoe de ingroup zich onderscheidt van
relevante outgroups in een specifieke sociale context
Het ontwikkelen van het zelf
Zelf als Reflexief Object = kan het zelf zichzelf waarnemen, categoriseren of benoemen
in relatie tot andere sociale categorieën
Belangrijke processen voor het ontwikkelen van het zelf
1. Sociale categorisatie
o Sociale wereld wordt gedefinieerd obv de groepen waarin iemand zit
o Versterkt waargenomen overeenkomsten tussen het zelf en ingroup-leden
o Versterkt verschillen tussen het zelf en outgroup-leden
o Beinvloedt attitudes, normen, waarden en gedragingen
o Identiteiten komen alleen naar voren als ze relevant zijn voor de sociale
situatie
2
, 2. Sociale identificatie
o Proces van identificatie als groepslid
o Mensen gedragen zich zoals zij vinden dat leden van de groep zich moeten
gedragen
o Hun gevoel van eigenwaarde wordt beïnvloed door de status van hun
groep
o Mensen hebben mogelijk meerdere sub-identiteiten die zich in een
grotere identiteit genesteld hebben
3. Sociale vergelijking
o Gericht op zelfverbetering door in-group positief en out-group negatief te
evalueren
o Hun eigen groep met andere groepen vergelijken in termen van prestige en
sociale status
Wat zijn de mogelijke verbanden tussen de identiteit en
prosociaal gedrag/ positieve communicatie?
Voorkeur voor de in-group
1. Positievere percepties:
o Mensen denken positiever over leden van hun eigen groep
2. Meer vertrouwen en veiligheid
o Interacties met leden van ingroup voelen veiliger
o Vertrouwen in ingroup leden is groter
3. Generositeit en middelenverdeling
o Mensen zijn gul met het toewijzen van middelen aan leden van hun
ingroup
Identiteit en recycling
• Identiteitstheorie = mensen hechten waarde aan objecten die ze associëren met
hun identiteit
• Zelfbedreiging = weggooien van zo’n object wordt gezien als een bedreiging voor
het zelfbeeld
Positieve communicatie voor sociale verandering (Seyranian, 2014)
• Inclusieve taalgebruik
o Gebruiken van woorden zoals “we”, “ons” en “samen”
o Bevordert groepsidentiteit en verbondenheid
o Vergroot vertrouwen in leiders (charismatischer)
• Positieve sociale identiteit
o Benadruk de sterke punten en waarden van de groep
o Gebruik woorden zoals “intelligent” en “succesvol”
o Verhoogt collectief zelfrespect en motivatie
• Normatieve uitlijning
o Verbind de groepsnormen met gewenste gedragsverandering
o Creëer gezamenlijke doelen die resoneren met groepswaarden
3
, Literatuur Hoorcollege 2 – Sociale identiteit – Artikel
1- Seyranian, V. (2014)
Artikel = Seyranian, V. (2014). Social identity framing communication strategies for
mobilizing social change. The Leadership Quarterly, 25(3), 468-486.
https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2013.10.013
Social identity framing communication strategies for mobilizing
social change - Viviane Seyranian (2014)
Dit artikel onderzoekt hoe leiders via hun communicatie steun kunnen mobiliseren
voor sociale verandering, door expliciet gebruik te maken van sociale identiteit. De
centrale vraag is: Welke communicatiestrategieën helpen leiders om volgers te
overtuigen, te motiveren en aan te zetten tot collectieve actie?
Social identity theory = hoe en waarom mensen zichzelf definiëren via groepen en wat
dat doet met hun gedrag, attitudes en keuzes.
• Persoonlijke identiteit = wie jij bent als individu
• Sociale identiteit = wie jij bent als groepslid (bijv. “wij zijn studenten”)
o Ingroup = de groep waar jij bij hoort
o Outgroup = andere groepen
• Boodschappen en leiders zijn effectiever als ze aansluiten bij “wie wij zijn”
Het artikel bouwt voort op de social identity theory en introduceert het concept
Social identity framing = een set van communicatiestrategieën waarmee leiders de
groepsidentiteit kunnen activeren, herdefiniëren en vastzetten om sociale verandering
mogelijk te maken.
Sociale identiteit en leiderschap
• Mensen definiëren zichzelf deels via hun groepslidmaatschap (bijv. “wij als
studenten”).
• Hoe sterker iemand zich met een groep identificeert, hoe meer hij/zij:
o Groepsnormen volgt
o Leiders accepteert die als prototypisch worden gezien (typisch voor “wie
wij zijn”)
• Leiders die als prototypisch worden gezien, worden vaker:
o Vertrouwd, charismatisch gevonden, effectief geacht
Leiders zijn volgens Seyranian “entrepreneurs of identity”: ze construeren actief wat
de groep is, voor staat en zou moeten doen.
Social Identity Framing
Gebaseerd op Lewins verandermodel (unfreeze–change–refreeze):
1. Social identity unfreezing
2. Social identity moving
3. Social identity freezing
4
Hoorcolleges + Literatuur
Studiejaar 2025-2026 Radboud Universiteit
dr. Anna Wagner
dr. Sebastian Sadowski
dr. Thabo van Woudenberg
Cursuscode: LET-CIWM416
Studiejaar: 2025-2026
Periode: 3
Versie: 1
Schriftelijk tentamen
- Dit bepaalt 50% van je eindcijfer voor deze cursus.
- Het zal bestaan uit open vragen.
- Het tentamen toetst je kennis, begrip en toepassing van de literatuur en
collegestof.
- Hieronder valt het kritisch reflecteren op de artikelen en het plaatsen van de
artikelen binnen een bredere maatschappelijke en wetenschappelijke context.
,Positieve impact van communicatie
Hoorcolleges + Literatuur
Hoorcollege 2 – Identiteit
Zelfconcept
• Idee dat elk mens uniek (een ‘zelf’ heeft)
o Grieken, renaissance, verlichting
• Zelfconcept: het geheel van overtuigingen die ik heb over mezelf (als uniek
persoon)
o Complexe kennisstructuur, vele dimensies
• Zelfwaardegevoel (self esteem)
o De positiviteit/negativiteit van het zelfconcept
o Individueel verschillend
o Ook beïnvloedbaar door de situatie (bijv. na succes of falen)
Actueel en ideaal zelfconcept
1. Ideal self = wie ik zou willen zijn
2. Aspirational self = wat ik wil bereiken
3. Actual self = hoe ik momenteel over mezelf denk en voel
Sociale identiteitstheorie
Sociale identiteit = het besef van individuen dat zij tot bepaalde sociale groepen
behoren, samen met de emotionele en waardevolle betekenis die zij aan dit
groepslidmaatschap hechten.
• Sociale groepen = gedeelde identiteit die voorschrijft en beoordeelt wie ze zijn en
wat ze zouden moeten geloven en hoe ze zich zouden moeten gedragen
• Sociale identiteiten = benadrukken hoe de ingroup zich onderscheidt van
relevante outgroups in een specifieke sociale context
Het ontwikkelen van het zelf
Zelf als Reflexief Object = kan het zelf zichzelf waarnemen, categoriseren of benoemen
in relatie tot andere sociale categorieën
Belangrijke processen voor het ontwikkelen van het zelf
1. Sociale categorisatie
o Sociale wereld wordt gedefinieerd obv de groepen waarin iemand zit
o Versterkt waargenomen overeenkomsten tussen het zelf en ingroup-leden
o Versterkt verschillen tussen het zelf en outgroup-leden
o Beinvloedt attitudes, normen, waarden en gedragingen
o Identiteiten komen alleen naar voren als ze relevant zijn voor de sociale
situatie
2
, 2. Sociale identificatie
o Proces van identificatie als groepslid
o Mensen gedragen zich zoals zij vinden dat leden van de groep zich moeten
gedragen
o Hun gevoel van eigenwaarde wordt beïnvloed door de status van hun
groep
o Mensen hebben mogelijk meerdere sub-identiteiten die zich in een
grotere identiteit genesteld hebben
3. Sociale vergelijking
o Gericht op zelfverbetering door in-group positief en out-group negatief te
evalueren
o Hun eigen groep met andere groepen vergelijken in termen van prestige en
sociale status
Wat zijn de mogelijke verbanden tussen de identiteit en
prosociaal gedrag/ positieve communicatie?
Voorkeur voor de in-group
1. Positievere percepties:
o Mensen denken positiever over leden van hun eigen groep
2. Meer vertrouwen en veiligheid
o Interacties met leden van ingroup voelen veiliger
o Vertrouwen in ingroup leden is groter
3. Generositeit en middelenverdeling
o Mensen zijn gul met het toewijzen van middelen aan leden van hun
ingroup
Identiteit en recycling
• Identiteitstheorie = mensen hechten waarde aan objecten die ze associëren met
hun identiteit
• Zelfbedreiging = weggooien van zo’n object wordt gezien als een bedreiging voor
het zelfbeeld
Positieve communicatie voor sociale verandering (Seyranian, 2014)
• Inclusieve taalgebruik
o Gebruiken van woorden zoals “we”, “ons” en “samen”
o Bevordert groepsidentiteit en verbondenheid
o Vergroot vertrouwen in leiders (charismatischer)
• Positieve sociale identiteit
o Benadruk de sterke punten en waarden van de groep
o Gebruik woorden zoals “intelligent” en “succesvol”
o Verhoogt collectief zelfrespect en motivatie
• Normatieve uitlijning
o Verbind de groepsnormen met gewenste gedragsverandering
o Creëer gezamenlijke doelen die resoneren met groepswaarden
3
, Literatuur Hoorcollege 2 – Sociale identiteit – Artikel
1- Seyranian, V. (2014)
Artikel = Seyranian, V. (2014). Social identity framing communication strategies for
mobilizing social change. The Leadership Quarterly, 25(3), 468-486.
https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2013.10.013
Social identity framing communication strategies for mobilizing
social change - Viviane Seyranian (2014)
Dit artikel onderzoekt hoe leiders via hun communicatie steun kunnen mobiliseren
voor sociale verandering, door expliciet gebruik te maken van sociale identiteit. De
centrale vraag is: Welke communicatiestrategieën helpen leiders om volgers te
overtuigen, te motiveren en aan te zetten tot collectieve actie?
Social identity theory = hoe en waarom mensen zichzelf definiëren via groepen en wat
dat doet met hun gedrag, attitudes en keuzes.
• Persoonlijke identiteit = wie jij bent als individu
• Sociale identiteit = wie jij bent als groepslid (bijv. “wij zijn studenten”)
o Ingroup = de groep waar jij bij hoort
o Outgroup = andere groepen
• Boodschappen en leiders zijn effectiever als ze aansluiten bij “wie wij zijn”
Het artikel bouwt voort op de social identity theory en introduceert het concept
Social identity framing = een set van communicatiestrategieën waarmee leiders de
groepsidentiteit kunnen activeren, herdefiniëren en vastzetten om sociale verandering
mogelijk te maken.
Sociale identiteit en leiderschap
• Mensen definiëren zichzelf deels via hun groepslidmaatschap (bijv. “wij als
studenten”).
• Hoe sterker iemand zich met een groep identificeert, hoe meer hij/zij:
o Groepsnormen volgt
o Leiders accepteert die als prototypisch worden gezien (typisch voor “wie
wij zijn”)
• Leiders die als prototypisch worden gezien, worden vaker:
o Vertrouwd, charismatisch gevonden, effectief geacht
Leiders zijn volgens Seyranian “entrepreneurs of identity”: ze construeren actief wat
de groep is, voor staat en zou moeten doen.
Social Identity Framing
Gebaseerd op Lewins verandermodel (unfreeze–change–refreeze):
1. Social identity unfreezing
2. Social identity moving
3. Social identity freezing
4
