samenvatting buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht 2024/'25

SV = schadevergoeding

Buitencontractuele aansprakelijkheid en risicoverzekeringen

INTRODUCTIE:
INFORMATIE OVER HET EXAMEN:
- Maximum 3 bonuspunten zijn mogelijk (bij goede vragen te stellen, goede antwoorden te
geven tijdens de les en 5 fouten te vinden in het handboek BCA)
- Open boek (2 cursussen)
o Er mag in de cursussen geschreven worden
- Woordenboek mag meegenomen worden (Frans- Nederlands)
- Codex niet meenemen!
- Arrest dat je moet bespreken staat op de computer
- Wetgeving staat op computer
- Casussen
- 3 uur lang
- 3 vragen:
1. Een arrest (uit de rechtspraakbundel)
 Vb. Wat kun je uit dit arrest leren? Wat zijn de abstracte rechtsregels?
 Maak het kopje (samenvatting v.h. arrest)
2. U krijgt een stelling. Bespreek & argumenteer (pro & contra)
3. Casus (deels aansprakelijkheidsrecht en deels verzekeringsrecht)


Buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht
24/10/2024

DEEL 5: AANSPRAKELIJKHEID VOOR ZAKEN
HOOFDSTUK 5: VERGOEDING VOOR SCHADE VEROORZAAKT DOOR
MOTORRIJTUIGEN (P.547-600)


AFDELING 1: HISTORIEK EN PRINCIPES (P.547)
Art. 29bis WAM:
Hier is een specifieke automatische aansprakelijkheidsregeling in verankerd.
- Verkeersongevallen = maatschappelijk risico, vroeger viel dit onder art. 1382 OBW.
- 1st: art. 1385bis OBW  zwakke weggebruikers (voetgangers & fietsers) beschermen
o Sneller een schadevergoeding & kostprijs te verminderen


OPBOUW IN 4 FASEN:
- 1e fase: oorspronkelijk art. 1385bis OBW  autobestuurder werd automatisch aansprakelijk
gesteld.
o Van afgestapt omdat dit niet populair was (auto ook betalen als hij niet schuldig was)
o  Daarna: art. 29bis WAM
 Elke zwakke weggebruiker die slachtoffer was van een verkeersongeval met
motorvoertuig, had altijd recht op schadevergoeding (los van enige fout)
e
- 2 fase: uitgebreid naar SV voor de passagiers van het voertuig
- 3e fase: uitgebreid naar treinen en trams
- 4e fase: motorrijtuigen die 25 km/u niet overscheiden zijn niet langer onderworpen aan de
verzekeringsplicht en vallen hierbij niet meer onder art. 29bis WAM



1

,AFDELING 2: KENMERKEN SCHADEVERGOEDINGSVERZEKERING P.550
Wat is de juridische grondslag van het artikel?
-  Kritiek: autobestuurder is zelf niet aansprakelijk, maar de verzekeraar is wel verplicht tot
vergoeding.
- Volgens sommigen: persoonsverzekering
o Kritiek: verschilllende organen zijn schadevergoedingsplichtingen zonder een
verzekering te sluiten
- Sui generis: het is een automatische schadevergoeding

Wie is bevoegd voor verkeersongevallen?  De politierechtbank

De schadevergoeding op basis van art. 29bis is van OO  in belang van de zwakke partij
Vb. U doet mee aan een rally en tekend een exoneratiebeding, er is een accident.
Kan u hierna nog een schadevergoeding aanvragen?
 art. 29bis WAM is van OO, dus u kan geen afstand doen van uw recht op
schadevergoeding

Wie is slachtoffer?  veel komt in aanmerking
- vb. fietsers, voetganger, ruiters, rolschaatsers
Wie niet?
- De bestuurder zelf
o Vb. accident tussen 2 auto’s  2 bestuurders; art. 29bis WAM is niet mogelijk
 Wel beroepen op 1382 OBW of 6.5 BW
- Slachtoffer ouder dan 14 jaar die een vrijwillige fout heeft begaan.

GEMEENSCHAPPELIJK WAARBORGFONDS = WANNEER ER SPRAKE IS
VAN DIEFSTAL, GEWELD OF HELING DOOR HET SLACHTOFFER. (P.21)
- Heling = Het opzettelijk in bezit nemen van een goed dat verkregen is door middel van een
misdrijf dat begaan is door een andere persoon. (& hierna mogelijk verder verkopen)
- Financiering van het fonds  een deel van de verzekeringspremie gaat hier naartoe.
- Wanneer komt dit tussen?
o Als er onvoldoende dekking (verzekering is), dan komt dit tussen
o Bij vluchtmisdrijf (& we weten niet wie het heeft veroorzaakt  weten niet wie aan
te spreken)
o Bij overmacht.
o Als de verzekeraar failliet is gegaan.
- Geen liefdadigheidsinstelling



WANNEER IS IEMAND BESTUURDER?
- Als hij het motorrijtuig bestuurd op het moment van het ongeval
o Het meesterschap hebben over het motorrijtuig
o Als je het voertuig verlaat  géén bestuurder meer
o Als een passagier het bestuurschap heeft overgenomen, dan kan de passagier zich
niet meer beroepen op art. 29bis WAM, omdat hij nu zelf bestuurt.



WAT VALT OOK ONDER ART. 6.5 BW? (P.571)
Vb. een autobestuurder rijdt 20 km en rijdt een fietser aan, die plots van rijrichting veranderde
(totaal onvoorzienbaar):


2

, - De fietser zal een schadevergoeding krijgen voor lichamelijke schade  art. 29bis WAM:
automatisch + geen schade aantonen
- Auto moet bewijzen dat er schade is geleden aan zijn voertuig door de fiets  Kan pas na dit
te bewijzen zich beroepen op art. 6.5 BW
o Zo kan de autobestuurder een schadervergoeding krijgen van de fietser voor de
materiële schade aan zijn auto, ALS de bestuurder de fout van de fietser kan
aantonen.



AFDELING 3: SCHADEVERGOEDINGSVOORWAARDEN (P.573)

VOORWAARDEN ART. 29BIS WAM:
1) Verzekeringsplichtig motorvoertuig: voertuig bestemd om zich over de grond te bewegen en
dat door een mechanische kracht wordt gedreven vb. paard is geen motorvoertuig.
o Mechanische kracht moet het vertuig autonoom doen rijden.
 Vb. brommer, auto, bepaalde elektrische fietsen & steps
o Niet alle zijn verzekeringsplichtig: minder dan 25km/u rijden  niet
verzekeringsplichtig
- Spoorrijtuigen:
o In beginsel niet
o Door arrest van GwH: verklaard als discriminatie  dus valt er nu wel onder
o Vb. trein, tram, metro  als een persoon hieronder terechtkomt, dan kan die zich
beroepen op art. 29bis WAM

2) Dit voertuig moet betrokkken zijn bij een verkeersongeval: de vraag is
 Wat betekend het begrip betrokkenheid?: in het aansprakkelijkheidsrecht moet er een
causaal verband zijn en equivalentietheorie
o Equivalentietheorie = een fout die in causaal verband staat met schade (er is een
noodzaak)
o Art. 29bis: enkel de betrokkenheid telt
 Zo wordt het slachtoffer maximaal beschermd
o Geen vereiste dat het voertuig in beweging is, de ‘enige’ rol van het voertuig in het
verkeersongeval is al voldoende
 Er is geen nood voor contact tussen het voertuig en de zwakke weggebruiker
 Vb. Vrachtwagen rijdt langs fietser, raakt deze niet, maar komt zo
dicht dat de wind van het voertuig de fietser ten val brengt.
o Vb. Minderjarigen gooien betonenn stenen op een brug naar de autosnelweg:
 De minderjarigen zijn onvindbaar.
 Passagier is verwond: Heeft die recht op schadevergoeding?
 Maar voertuig is betrokken  kan de verzekeraar van het voertuig
waar hij zich in bevind aanspreken op basis van art. 29bis WAM
 De jongeren zijn geïdentificeerd: dan kan de verzekeraar de
minderjarigen het BA-privéleven verzekering aanspreken.
o MAAR: opzettelijke fout  dus verzekering komt niet tussen.
o Kan men de ouders aanspreken?
o Waarborgfonds komt niet tussen, want er is een verzekeraar.

3) Moet een verkeersongeval zijn in een publiek toegankelijke plaats
o Heeft te maken met deelneming aan het verkeer
 Zeer breed: een band met verkeersrisico’s volstaat. (moet niet rechstreeks)
 Vb. Gewapende overval op geldtransport op de E19

3

,  De overvallers worden achtervolgd door de politie en er onststaat
een schietgevecht. Er is een verdwaalde kogel en deze boord zich in
een auto die 300 m verder rijdt.
o Deze kogel verlamd een kind  Dit is een verkeersongeval:
want risico’s van het wegverkeer
 Zal dus vergoed worden.
o Publiek toegankelijke plaats  geen privé terreinen
 = Publiek is toegelaten
 Vb. minderjarigen gaan rijden op een privéterrein en iemand raakt gewond.
 Kunnen zich niet op art. 29bis beroepen
 Vb. gewonden tijdens een autoongeval tijdens een rally op de openbare weg.
 Kunnen zich wel op art. 29bis beroepen
 Als een trein op een spoorweg rijdt die volledig is afgezonderd is van het
openbaar verkeer, dan valt die niet onder art. 29bis (uitspraak GwH)

4) Geen vrijwillige fout van een minstens 14-jarige
- = Geen schadevergoeding als het slachtoffer meerderjarig is en een vrijwillige fout begaat:
- vrijwillige fout = heeft de fout en de gevolgen gewild
o in praktijk: zelfmoord en zelfverminking.
 Vb. zelfmoord plegen door voor een trein te springen; nabestaanden hebben
geen recht op schadevergoeding.
 Vb. je wil zelfmoord plegen en loopt op de autostrade: maar nu ben je
levenslang verlamd  Heb je dan recht op SV?
 Want niet de gewilde gevolgen: wilde sterven, maar leeft nu nog.
 Controversieel  Rechtsleer en rechtspraak zijn het niet eens
o Mogelijks te ver om de verzekeraar hiervoor te laten
betalen.



CONCREET: VERGOEDING VAN LICHAMELIJKE SCHADE (P.598)
De fietser heeft recht op schadevergoeding voor lichamelijke schade vb. hersenschudding, gebroken
been; MAAR materiële schade/zaakschade wordt niet vergoed vb. kapotte cursussen, fiets, kledij

EXAMEN: enkel vragen over boek 6 BW, maar wel oude rechtspraak.
Vb. Bespreek dit arrest en hoe zou dit uitgewerkt worden onder boek 6 BW ipv onder de oude
aansprakelijkheidswetten.

Rb. Brussel 22 mei 2015: (p.600) RECHTSPRAAKBUNDEL VERZEKERINGSRECHT
- Interessante toepassing van 29bis WAM
Context: Metro-ongeval; Iemand wil de hantas van een vrouw stelen en rukt de handtas weg.
Hierdoor verliest zij haar evenwicht en komt zij terecht op het metrospoor. Zij wordt aangereden
door een metro en loopt fracturen op in haar hoofd.
- Pol.rb. is bevoegd want het is een verkeersongeval en publieke plaats  brede interpretatie
o Verkeersongeval:
 Vb. Iemand die van een trein afstapt en zijn enkel verzwikt, is slachtoffer van
een verkeersongeval (zie verdere uitleg hieronder)
 Het metrorijtuig is hier betrokken, en het slachtoffer was een zwakke
weggebruiker.
o Publieke plaats:
 Toegankelijk voor het publiek, ook al is het privé terrein van de NMBS
 toepassing van art. 29bis WAM

4

, - NMBS is zijn eigen verzekeraar en zal de schade moeten vergoeden op grond van art. 29bis
WAM
- De samenloop tussen buitencontractuele en contractuele aansprakelijkheid
o Als er tussen A en B een contract bestaat, dan zijn in principe de contractuele
aansprakelijkheidsregels van toepassing. Maar omdat het niet helemeaal
overeenkomt met buitencontractuele aansprakelijkehdi
 Dus problematiek van samenloop! (BCA en CA)
  art. 29bis WAM overstijgt deze problematiek en is van toepassing.

Ander voorbeeld: Iemand stapt van een treinstelsel af en verzwikt heirdoor zijn enkel, is slachtoffer
van een verkeersongeval zegt de politierechtbank, lijdt geen twijfel dat het rijtuig betrokken was. De
persoon was dus een zwakke weggebruiker en heeft recht op een schadevergoeding. Door
toepassing art. 29bis WAM. NMBS zal dit zelf moeten doen aangezien ze geen
aansprakelijkheidsverzekering hebben, wat er eigenlijk zelfs niet toe doet want is haar eigen
verzekering dus zal zelf optreden als aansprakelijkheidsverzekeraar op grond van art. 29bis WAM.



ANDERE SOORT VAN ONGEVALLEN  MEDISCHE ONGEVALLEN
(SPECIFIEKE WETGEVING)  NIET IN HANDBOEK
- Wet van 31 maart 2010: Wet medische ongevallen
- Begrip medisch ongeval:
o Niet gedefinieerd  speciaal zo neutraal en breed vermeld
o Kan het gevolg zijn van een fout (=MOMA) of niet (=MOZA)
- Is van toepassing op alle ziekenhuizen en gezondheidszorgverleners (vb. artsen, tandartsen,
verplegers etc.)
o Zolang zij gezondheid zorg verleent hebben.
- Heeft een 2 sporen systeem  volledige vrijheid van de patiënt/slachtoffer: keuze
1. Rechtbank van Eerste Aanleg
2. Fonds voor medische ongevallen

FONDS VOOR MEDISCHE ONGEVALLEN:
- Start een onderzoek (deskundige)
- Is GEEN rechtbank, maar een orgaan binnen het RVIS (?)
- Kan een schadevergoeding toekennen
- Wanneer komt het Fonds tussen?
o Zelfs als er geen sprake is van een fout, maar wel ernstige schade
 Wordt grotendeels betaald door de belastingen (sociale zekerheid)
o Als er sprake is van aansprakelijkheid (vb. ziekenhuis, arts)
 Gaat dan een SV vragen aan zorgverlener, wil deze niet dan:
 Fonds gaat dan verhaal instellen tegen de verzekeraar van de zorgverlener.
De rb. oordeelt hier dan over.
- Om patiënt te beschermen

- Wanneer is er sprake van ernstige schade, want niet bij kleine schadegevallen?  in 4
gevallen:
1. Hiervan is er sprake als de patiënt getroffen is door blijvende invaliditeit van 25%
2. Of men is gedurende 6 maanden werkongeschikt.
3. Patiënt heeft schade geleden die zijn levensomstandigheden bijzonder zwaar
verschoten
4. Bij overlijden van de patiënt


5

, - Fonds kan 3 verschillende adviezen geven:
1. Er is sprake van aansorakelijkheid en wij vergoeden de patiënt
 Patiënt gaat niet akkoord & gaat dan naar de rb.,
 Patiënt gaat wel akkoord: einde
2. Sprake van MOZA
 Patiënt wordt vergoed & hetzelfde als hierboven
3. Geen sprake van MOMA of MOZA
 Patiënt krijgt geen schadevergoeding
 Kan dit aanvechten in de rb.

 Elke beoordeling kan betwist worden door de rb. of de patiënt
Bedoeling van de wetgever: zoveel mogelijk procedures te kanaliseren naar het Fonds
- Want is een volledig gratis procedure voor de patiënt

MOMA = niet gehandeld als een normaal, redelijk arts in dezelfde omstandigheden
MOZA = patiënt heeft abnormale schade geleden. De schade heeft zich niet moeten voordoen
rekening houdend met de huidige stand van de wetenschap
- Toetsing aan de internationale stand van de wetenschap.




DEEL 1: HET BELANG EN DE SITUERING VAN HET
BUITENCONTRACTUEEL AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT (P.1)
HOOFDSTUK I: SITUERING, DOELSTELLINGEN, KRACHTLIJNEN, KRITIEK EN
VOORUITZICHTEN


AFDELING 2: FUNCTIES/DOELSTELLINGEN VAN HET
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT (P.5)

Schadeherstel van slachtoffers (p.5)
= is een basisfunctie van het aansprakelijkheidsrecht
- In 1804: gedeeltelijk het gavel, was vooral gebaseerd op de fout
o We hebben sindsdien een opkomst gezien van de objectieve aansprakelijk
 Gemakkelijker gemaakt voor slachtoffer.
o Enorme opkomst van de aansprakelijkeheidsverzekering
 Zo kan de rb. veel gemakkelijk aansprakelijkeid vaststellen

Preventieve en repressieve functie (p.9)
- Terugdeinzen om het schadeverwekkend gedrag te voorkomen
o Zo zullen de mensen dus beter letten op hun gedrag.
- Kritiek: Hoe zwaar/licht de fout is maakt niet uit, want echt preventief tov de heel zware
fouten is het niet  2 redenen:
1) Het slachtoffer heeft recht op de integrale schadevergoeding
2) De veralgemening van de aansprakelijkheidsverzekering: De verzekeraar zal
betalen, niet de schadeverwekker.
- Maar de aansprakelijkeheidsverzekering kan wel preventief werken
o Opzettelijke fout & zware fout opgenomen in de polis  verzekeraar komt niet
tussen!
 Duidelijk aangeven  preventief werken; mensen zullen zich behoeden voor
de zware fouten.
o Vb. Autoverzekeringspolis:

6

,  Er is een stijging van de premie als men in fout is bij een verkeersongeval. Als
men een zwaar ongeval veroorzaakt, dan kan het zijn dat de verzekering niet
tussenkomt of dat ze de betaalde SV kan verhalen op de verzekerde.

Schadespreidende functie (p.13)
- 1 individu: heel zwaar schadegeval veroorzaakt  verzekeraar zal vaak de schadelast
verspreiden over de collectiviteit van verzekeringen
o Alle premies voor de verzekeringen zullen dus collectief stijgen.
o De collectiviteit van alle verzekerden draaien ervoor op.

Normatieve/reglementerende functie (p.13)
- Foutcriterium is zo breed en algemeen dat zelfs als de samenleving wijzigt, dan nog kan men
er verplichtingen in plaatsen  bron van nieuwe regels:
o Vb. informatieplichten bestonden eerst niet (1804), door de rechtspraak heeft men
deze plichten nu opgelegd aan rechtssubjecten.


AFDELING 3: HOOFDLIJNEN EN EVOLUTIE VAN HET
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT (P.18)
In 1804: ging men uit van individuele foutaansprakelijkheid
-  nu is er een enorme opgang van foutloze aansprakelijkheden:
o Vb. europese richtlijn productenaansprakelijkheid: foutloze aanpsrakelijkheid voor
de producten voor de gebrekkige producten die hij op de markt heeft gebracht.




AFDELING 4:KRITIEK OP HET AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT (P.26)
1. Incoherent stelsel
o Boek 6 gaat uit van foutaansprakelijkheid, ook al bestaan er wel 100+ foutloze
aansprakelijkheden (slechts 1 opgenomen)
 Vb. wet medische ongevallen  niet opgenomen in boek 6
 Heel veel andere aansprakelijkheidsregelingen  bijzondere wetgeving
kijken
2. Versnipperd systeem
o Vb. art/29bis WAM: had beter in boek 6 gestaan, maar staat nu toch apart.
3. Discriminatoir en onrechtvaardig systeem
o Matheuseffect: vooral de welgestelde burgers sluiten de verzekeringen af.
 Arme mensen hebben zo geen verzekering
 Zullen zo hun eigen schade meoten vergoeden en kunnen geen beroep doen
op de verzekering
4. Duur systeem
o Veel verschillende partijen: verzekeraars, ziekenfonds, slachtoffer, dader
5. Traag systeem


HOOFDSTUK 3: ALGEMENE UITGANGSPUNTEN BOEK 6 (P.41)


AFDELING 1: TOEPASSINGSGEBIED
- Art. 1382 OBW: begrip rechtspersoon werd niet expliciet vernnoemd
o Boek 6: vermeld van toepassing op private en publieke rechtspersonen


7

, AFDELINGEN 2 EN 3: AANVULLEND RECHT (P.42)


AFDELING 3: NIET-EXCLUSIEVE WERKING (P.43)
- Boek 6 is van aanvullend recht
o Niet OO, niet dwingend  afwijken is dus mogelijk
o Laatste hoofdstuk gaat ook over afwijkingen (aansprakelijkheidsregelingen van
partijen??)
- Boek 6 heeft een niet-exclusieve werking
o Belet niet dat andere wetsbepalingen van toepassing zijn.  geen voorrang op
andere bepalingen
o Kan wel zijn dat een andere wet voorrang heeft op art. 1382 OBW
 Exclusieve werking boven art. 1382 OBW
 Vb. wet arbeidsongevallen: elke werkgever is verplicht verzekerd
 Wetgever heeft compromis gesloten met werkgevers
 Is een maatschappelijk risico, dus daarom heeft de wetgever
besloten dat ze een compromis gingen maken
 Arbeidsongeval: geen fout van werkgever bewijzen
o Forfaitaire schadevergoeding
 Is geplafoneerd  geen integrale SV


AFDELING 4: OVERGANGSBEPALINGEN EN INWERKINGTREDING (P.45)
Inwerkingtreding: 1 januari 2025
- Schadeverwekkend feit op 30 december 2024  OBW
- Schadeverwekkend feit op 3 januari 2025  Boek 6 BW


DEEL 2: DE SITUERING VAN HET BUITENCONTRACTUEEL
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT T.A.V. ANDERE RECHTSTAKKEN
(P.49)
HOOFDSTUK 2: DE VERHOUDING BUITENCONTRACTUEEL
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT EN VERBINTENISSENRECHT (P.85)


AFDELING 3: SAMENLOOP VAN CONTRACTUELE- EN
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID (P. 99) BELANGRIJK EN
MOEILIJK

Beginvraag: Er is een contract tussen A en B (beheerst door boek 5 (verbintenissenrecht)), kan boek 6
hier binnen breken tussen de 2 contractanten?
 Kunnen we de BCA regels hierop toepassen?
- Stel B doet een beroep op C (een hulppersoon)
- Stel dat tussen A en B een exoneratiebeding is
o Exoneratiebeding = Om vrij te stellen/te beperken bij de aansprakelijkheid
o A kan B niet aanspraken voor de integrale SV (is dus niet interessant voor A)
- Kan A dan C aanpsreken?
o Co-existentie problematiek; eenzelfde fout levert een contractuele vordering op &
eventueel een buitencontractuele vordering.

8